Virus H1N1 bùng lên giữa dịch bệnh do COVID-19: Nguy cơ và cách phòng tránh
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Sự bùng phát của virus cúm A H1N1 vào thời điểm dịch bệnh COVID-19 vẫn đang lưu hành tạo nên mối lo ngại lớn về nguy cơ dịch chồng dịch trong cộng đồng. Tình trạng này không chỉ làm gia tăng tỷ lệ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính mà còn gây khó khăn cho công tác chẩn đoán phân biệt tại các cơ sở y tế.
Hiểu rõ bản chất lây truyền, sự khác biệt về dấu hiệu nhận biết cũng như các biện pháp phòng ngừa kép là chìa khóa then chốt giúp mỗi cá nhân chủ động bảo vệ sức khỏe của bản thân và gia đình trước các mối đe dọa từ virus đường hô hấp.
Virus cúm A H1N1 và COVID-19 là gì?
Virus cúm A H1N1 là một phân nhóm virus cúm mùa có khả năng lây truyền nhanh qua các giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc với bề mặt nhiễm mầm bệnh. Khi chủng virus này bùng phát đồng thời trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19 do virus SARS-CoV-2 gây ra, nguy cơ tạo nên làn sóng lây nhiễm kép trong cộng đồng tăng lên rõ rệt. Cả hai tác nhân này đều có ái tính cao với hệ thống biểu mô hô hấp của con người, gây ra các phản ứng viêm từ nhẹ đến nặng ở mũi xoang, thanh quản, khí phế quản và nhu mô phổi. Sự xuất hiện song hành của hai đợt dịch làm tăng áp lực lên hệ thống khám chữa bệnh, đồng thời đặt ra yêu cầu người dân phải nâng cao ý thức cảnh giác và chủ động thực hiện các giải pháp bảo vệ sức khỏe hệ hô hấp một cách toàn diện.
Điểm giống và khác nhau giữa triệu chứng cúm A H1N1 và COVID-19
Cả cúm A H1N1 và COVID-19 đều là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây lan mạnh qua đường hô hấp, khởi phát với các triệu chứng tương đồng như sốt cao, ho khan hoặc ho có đờm, đau họng, nhức mỏi cơ và đau đầu dữ dội. Tuy nhiên, thời gian ủ bệnh của cúm A H1N1 thường ngắn hơn, chỉ khoảng một đến bốn ngày, trong khi virus SARS-CoV-2 có thể ủ bệnh từ hai đến mười bốn ngày. Ngoài ra, người mắc COVID-19 thường có tần suất gặp hiện tượng mất khứu giác, mất vị giác hoặc khó thở cao hơn so với cúm mùa thông thường. Do biểu hiện lâm sàng rất dễ nhầm lẫn, việc chỉ dựa vào cảm giác chủ quan mà không qua kiểm tra y khoa có thể dẫn đến việc đánh giá sai tình trạng sức khỏe.
Hệ lụy sức khỏe khi xảy ra tình trạng đồng nhiễm hai loại virus
Khi virus cúm A H1N1 bùng phát song hành trong giai đoạn lưu hành của dịch bệnh COVID-19, nguy cơ đồng nhiễm ở một cá nhân là điều hoàn toàn có thể xảy ra. Sự tấn công đồng thời của hai loại virus đường hô hấp lên biểu mô niêm mạc phế quản và phế nang dễ gây ra tình trạng tổn thương phổi lan tỏa, suy giảm chức năng hô hấp nhanh chóng và làm gia tăng nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn. Hiện tượng này đặc biệt đe dọa các nhóm nguy cơ cao như người cao tuổi, phụ nữ có thai, người có bệnh nền tim mạch, đái tháo đường hay bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Việc quá tải hệ thống chăm sóc y tế cục bộ cũng là yếu tố khiến việc tiếp cận điều trị kịp thời trở nên khó khăn hơn.
Vai trò của xét nghiệm chẩn đoán và nguyên tắc can thiệp y khoa
Để xác định chính xác tác nhân gây bệnh, nhân viên y tế sẽ chỉ định các phương pháp cận lâm sàng như xét nghiệm test nhanh kháng nguyên phối hợp hoặc xét nghiệm sinh học phân tử RT-PCR qua mẫu dịch tỵ hầu. Khi có kết quả, bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ chăm sóc phù hợp cho từng mặt bệnh, bao gồm việc sử dụng thuốc kháng virus đặc hiệu nếu có chỉ định, theo dõi nồng độ bão hòa oxy trong máu và kiểm soát các biến chứng toàn thân. Người bệnh không nên tự ý điều trị tại nhà khi chưa có ý kiến của cán bộ y tế, đặc biệt là không tự ý dùng các loại thuốc ức chế virus hoặc kháng sinh khi chưa có bằng chứng nhiễm khuẩn.
Biện pháp chủ động phòng ngừa lây nhiễm kép trong cộng đồng
Việc phòng ngừa dịch kép đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các biện pháp vệ sinh cá nhân và tạo miễn dịch chủ động. Người dân nên duy trì thói quen đeo khẩu trang y tế đúng quy cách tại nơi đông người, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, súc miệng nước muối sinh lý và vệ sinh thông thoáng không gian sống. Bên cạnh đó, tiêm vắc xin phòng cúm mùa định kỳ hàng năm và hoàn thành các mũi tiêm phòng COVID-19 theo hướng dẫn của ngành y tế là biện pháp hiệu quả nhất để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh thể nặng, hạn chế nhập viện và giảm tỷ lệ tử vong liên quan đến các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp.
Lưu ý an toàn
Các thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất cung cấp kiến thức sức khỏe phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua và sử dụng các loại thuốc kháng virus, kháng sinh hoặc thuốc hạ sốt liều cao khi chưa có hướng dẫn y tế. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như khó thở, đau tức ngực liên tục, tím tái môi đầu chi, lơ mơ hoặc sốt cao không hạ, cần đến ngay bệnh viện gần nhất để được cấp cứu kịp thời.
Tóm tắt
Sự xuất hiện song hành của virus cúm A H1N1 và dịch bệnh COVID-19 đặt ra thách thức lớn đối với sức khỏe hệ hô hấp của cộng đồng. Việc chủ động nhận biết sớm các triệu chứng bất thường, thực hiện các biện pháp vệ sinh phòng bệnh và tuân thủ tiêm chủng đầy đủ theo khuyến cáo y tế là giải pháp thiết thực nhất để bảo vệ bản thân và gia đình. Khi có dấu hiệu nghi ngờ, người bệnh nên chủ động tham khảo ý kiến bác sĩ để được hướng dẫn chăm sóc kịp thời và an toàn.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Một người có thể nhiễm cùng lúc cả cúm A H1N1 và virus COVID-19 không?
Người bệnh hoàn toàn có thể nhiễm cùng lúc cả virus cúm A H1N1 và SARS-CoV-2. Hiện tượng đồng nhiễm này có thể làm tăng gánh nặng tổn thương phổi, khiến các phản ứng viêm trở nên nghiêm trọng hơn và làm kéo dài thời gian phục hồi của cơ thể.
Làm thế nào để phân biệt triệu chứng cúm A H1N1 với COVID-19 tại nhà?
Không thể phân biệt chính xác hai bệnh chỉ qua cảm giác bên ngoài vì cả hai đều gây sốt, ho và đau nhức mình mẩy. Người bệnh cần thực hiện xét nghiệm kháng nguyên nhanh hoặc xét nghiệm sinh học phân tử RT-PCR tại cơ sở y tế để xác định đúng tác nhân gây bệnh.
Đã tiêm vắc xin phòng COVID-19 rồi thì có cần tiêm thêm vắc xin ngừa cúm A không?
Vắc xin phòng COVID-19 và vắc xin phòng cúm mùa kích hoạt hệ miễn dịch chống lại hai loại virus hoàn toàn khác nhau. Do đó, người dân đã tiêm phòng COVID-19 vẫn cần tiêm bổ sung vắc xin cúm hàng năm để duy trì kháng thể bảo vệ trước chủng cúm H1N1.
Những đối tượng nào có nguy cơ chuyển nặng cao nhất khi mắc bệnh đường hô hấp?
Các nhóm dễ gặp nguy hiểm bao gồm người cao tuổi, phụ nữ đang mang thai, trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, người suy giảm miễn dịch và những người mắc bệnh mạn tính như hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, đái tháo đường hoặc suy tim.
Có được tự ý dùng thuốc kháng virus để phòng ngừa cả hai bệnh cùng lúc không?
Thuốc kháng virus cúm và thuốc điều trị COVID-19 có cơ chế tác động khác nhau, đòi hỏi chỉ định chặt chẽ từ bác sĩ chuyên khoa dựa trên chẩn đoán xác định. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý phối hợp thuốc hoặc dùng lại đơn thuốc cũ để tránh ngộ độc.
