Viêm xung huyết kết mạc là bệnh gì và cách chăm sóc mắt
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Viêm xung huyết kết mạc là tình trạng hệ thống mao mạch ở màng kết mạc nhãn cầu bị giãn nở quá mức và ứ máu, khiến mắt chuyển sang màu đỏ đặc trưng. Đây là một trong những phản ứng thường gặp nhất của mắt trước các kích thích từ vi sinh vật, khói bụi môi trường hoặc dị nguyên thời tiết.\n\nNhiều người thường nhầm lẫn hiện tượng này với chứng đau mắt đỏ thông thường và tự ý mua thuốc nhỏ mắt điều trị tại nhà. Việc hiểu đúng bản chất của xung huyết kết mạc sẽ giúp bạn có hướng xử trí khoa học, bảo vệ đôi mắt khỏe mạnh và tránh được những tổn thương thị giác không đáng có.
Viêm xung huyết kết mạc là gì?
Kết mạc là một màng nhầy mỏng, trong suốt bao phủ toàn bộ bề mặt củng mạc lòng trắng và mặt trong của mí mắt. Bình thường, mạng lưới mạch máu nuôi dưỡng kết mạc rất nhỏ và mắt thường khó nhìn thấy rõ. Khi màng này bị viêm nhiễm hoặc chịu tác động kích thích cơ học, hóa học, các mạch máu sẽ giãn rộng ra và chứa nhiều hồng cầu, tạo nên hình ảnh xung huyết kết mạc mà dân gian thường gọi là mắt đỏ.\n\nViêm xung huyết kết mạc không phải là một bệnh lý đơn lẻ độc lập mà là biểu hiện lâm sàng chung của nhiều tình trạng bệnh lý tại bề mặt nhãn cầu. Mức độ xung huyết có thể xuất hiện khu trú tại một vùng hoặc lan tỏa toàn bộ diện tích củng mạc, kèm theo phản ứng xuất tiết dịch nhầy, mủ hoặc phù nề kết mạc tùy thuộc vào tác nhân kích hoạt ban đầu.
Các nguyên nhân phổ biến dẫn đến viêm xung huyết kết mạc
Hiện tượng xung huyết kết mạc bắt nguồn từ nhiều tác nhân khác nhau trong đời sống hàng ngày. Nguyên nhân phổ biến hàng đầu là nhiễm trùng do virus như Adenovirus hoặc các loại vi khuẩn cư trú bề mặt nhãn cầu. Bên cạnh đó, phản ứng dị ứng thời tiết, tiếp xúc phấn hoa, lông động vật hoặc hóa chất tẩy rửa cũng kích thích phản xạ giãn mạch gây đỏ mắt dữ dội.\n\nNgoài ra, các yếu tố môi trường như khói bụi ô nhiễm, nước hồ bơi chứa clo, bức xạ tia cực tím hoặc thói quen nhìn màn hình thiết bị điện tử liên tục trong thời gian dài làm mắt bị khô và quá tải. Việc đeo kính áp tròng sai cách hoặc không vệ sinh định kỳ cũng là điều kiện thuận lợi dẫn đến kích ứng màng kết mạc.
Dấu hiệu nhận biết và cách phân biệt với bệnh lý mắt nguy hiểm
Người bị viêm xung huyết kết mạc thường thấy lòng trắng của mắt chuyển sang màu hồng nhạt hoặc đỏ rực do các mao mạch cương tụ. Kèm theo đó là cảm giác cộm xốn như có hạt cát trong mắt, chảy nhiều nước mắt, ngứa ngáy và tiết dịch gỉ mắt vào buổi sáng sau khi ngủ dậy.\n\nCần phân biệt tình trạng xung huyết kết mạc nông với cương tụ rìa sâu gặp trong các bệnh lý mắt nguy hiểm như viêm màng bồ đào, viêm loét giác mạc hoặc cơn glôcôm góc đóng cấp tính. Nếu mắt đỏ đi kèm các biểu hiện như giảm thị lực rõ rệt, nhìn mờ đột ngột, đau nhức sâu trong hốc mắt lan lên nửa đầu hoặc sợ ánh sáng chói, người bệnh phải hết sức cảnh giác vì đây là dấu hiệu của tổn thương nội nhãn nghiêm trọng.
Nguyên tắc vệ sinh và chăm sóc mắt đúng cách tại nhà
Khi mắt xuất hiện dấu hiệu đỏ và kích ứng, việc đầu tiên cần làm là để mắt nghỉ ngơi, hạn chế tối đa việc tiếp xúc với màn hình điện thoại, máy tính. Tuyệt đối không dùng tay dụi mắt nhằm tránh làm trầy xước biểu mô giác mạc và khiến tình trạng viêm lan rộng sang mắt lành bên cạnh.\n\nNgười bệnh nên dùng gạc y tế sạch thấm nước muối sinh lý vô trùng để lau nhẹ phần dịch tiết quanh bờ mi từ trong khóe mắt ra ngoài, sau đó vứt bỏ gạc và rửa tay bằng xà phòng. Không dùng chung khăn mặt, gối ngủ hoặc đồ dùng cá nhân với người thân trong gia đình. Tạm thời ngừng trang điểm vùng mắt và không sử dụng kính áp tròng cho đến khi mắt bình phục hoàn toàn. Chườm mát quanh vùng mắt có thể hỗ trợ làm dịu cảm giác nóng rát một cách an toàn.
Thời điểm người bệnh cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa mắt
Mặc dù phần lớn trường hợp viêm kết mạc thông thường có thể tự thoái lui khi được chăm sóc vệ sinh đúng cách, người bệnh không nên chủ quan tự theo dõi tại nhà quá lâu. Việc đến các cơ sở y tế có chuyên khoa mắt là điều cần thiết để được soi đáy mắt và kiểm tra bề mặt giác mạc bằng máy sinh hiển vi.\n\nĐặc biệt, cần đi khám ngay lập tức nếu xuất hiện các triệu chứng báo động như đau nhức mắt dữ dội, mắt mờ nhanh chóng, chảy mủ đặc màu vàng xanh, đồng tử hai bên co giãn không đều hoặc tình trạng đỏ mắt không có dấu hiệu thuyên giảm sau 3 đến 5 ngày. Bác sĩ chuyên khoa sẽ chẩn đoán chính xác nguyên nhân và chỉ định loại thuốc nhỏ mắt phù hợp cho từng cá nhân.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Không áp dụng các biện pháp truyền miệng dân gian như đắp lá cây, xông hơi nước nóng trực tiếp vào mắt vì rất dễ gây bỏng niêm mạc và nhiễm trùng nặng.
Tóm tắt
Viêm xung huyết kết mạc là tình trạng phản ứng viêm bề mặt nhãn cầu thường gặp và phần lớn lành tính nếu được phát hiện, chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, người bệnh không nên chủ quan tự ý mua thuốc nhỏ mắt chứa thành phần hoạt chất mạnh khi chưa có chỉ định y khoa. Hãy giữ vệ sinh mắt sạch sẽ, cho mắt nghỉ ngơi điều độ và chủ động thăm khám bác sĩ chuyên khoa mắt khi có biểu hiện bất thường để bảo vệ thị lực an toàn.
Nguồn tham khảo
- Current Eye Research: Conjunctival Tear Layer Temperature, Evaporation, Hyperosmolarity, Inflammation, Hyperemia, Tissue Damage, and Symptoms: A Review of an Amplifying Cascade
- Journal of Visualized Experiments: Comparing Objective Conjunctival Hyperemia Grading and the Ocular Surface Disease Index Score in Dry Eye Syndrome During COVID-19
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bệnh viêm xung huyết kết mạc có lây lan sang người xung quanh không?
Viêm xung huyết kết mạc do virus hoặc vi khuẩn rất dễ lây lan qua giọt bắn hô hấp hoặc dùng chung đồ cá nhân. Ngược lại, nếu nguyên nhân do dị ứng, khói bụi hoặc khô mắt thì tình trạng này hoàn toàn không lây sang người khác.
Có nên tự rửa mắt bằng nước muối sinh lý hàng ngày khi bị đỏ mắt?
Nước muối sinh lý nồng độ 0,9% chuyên dùng cho mắt có thể hỗ trợ rửa trôi bụi bẩn và dị nguyên tạm thời. Tuy nhiên, dung dịch này không thể thay thế phác đồ điều trị đặc hiệu nếu nguyên nhân bắt nguồn từ nhiễm khuẩn, nấm hoặc virus.
Đang bị viêm xung huyết kết mạc có được đeo kính áp tròng không?
Người bệnh nên ngưng sử dụng kính áp tròng ngay khi mắt có dấu hiệu đỏ hoặc cộm rát. Đeo kính áp tròng trong lúc kết mạc đang viêm làm tăng nguy cơ tổn thương giác mạc và bội nhiễm vi khuẩn rất nguy hiểm.
Tự mua thuốc nhỏ mắt chứa kháng viêm corticoid về dùng có an toàn không?
Tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid có thể gây biến chứng nghiêm trọng như tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể hoặc loét giác mạc. Người bệnh chỉ được dùng thuốc này khi có đơn và sự theo dõi chặt chẽ của bác sĩ mắt.
Viêm xung huyết kết mạc thường kéo dài trong bao lâu thì khỏi?
Thời gian hồi phục phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh và đáp ứng cơ địa, thông thường kéo dài từ 5 đến 14 ngày nếu chăm sóc đúng cách. Nếu triệu chứng kéo dài quá hai tuần hoặc trở nặng, người bệnh cần tái khám chuyên khoa mắt.
