Viêm xoang hàm trái và những thông tin cần biết để xử trí đúng cách

Viêm xoang hàm trái là gì?

Xoang hàm là hốc rỗng lớn nhất trong hệ thống xoang cạnh mũi, nằm ngay phía dưới hốc mắt và hai bên cánh mũi. Mỗi người có hai xoang hàm đối xứng ở bên phải và bên trái, được lót bởi một lớp niêm mạc mỏng chứa các tế bào lông chuyển có nhiệm vụ đẩy chất nhầy qua lỗ thông tự nhiên vào ngách mũi giữa.

Khi xảy ra viêm xoang hàm trái, lớp niêm mạc xoang bên trái bị phù nề, tăng tiết dịch và suy giảm hoạt động vận chuyển chất nhầy. Sự bít tắc lỗ thông khiến áp lực trong lòng xoang gia tăng, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Tình trạng viêm có thể diễn tiến dưới dạng cấp tính kéo dài vài tuần hoặc chuyển thành mạn tính dai dẳng trên mười hai tuần nếu căn nguyên không được can thiệp kịp thời. Bệnh không chỉ gây khó chịu trong sinh hoạt hằng ngày mà còn ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ và khả năng tập trung của người bệnh.

Căn nguyên phổ biến gây viêm xoang hàm bên trái

Tình trạng viêm xoang hàm khu trú ở một bên trái thường xuất phát từ hai nhóm nguyên nhân chính là bệnh lý đường mũi xoang và bệnh lý răng miệng. Về phương diện hô hấp, nhiễm khuẩn đường hô hấp trên sau các đợt cảm lạnh có thể lan vào xoang hàm. Ngoài ra, các dị hình cấu trúc giải phẫu như vẹo vách ngăn mũi sang bên trái, phì đại cuốn mũi hoặc sự xuất hiện của khối polyp mũi ở khe giữa bên trái dễ làm hẹp lỗ thông xoang tự nhiên, cản trở dẫn lưu dịch.

Về phương diện răng hàm mặt, do đáy xoang hàm trên nằm rất sát với chóp các răng hàm số bốn, số năm và số sáu, nên các ổ viêm quanh cuống răng, sâu răng ăn sâu vào tủy hoặc biến chứng sau nhổ răng bên trái có thể trực tiếp làm vi khuẩn xâm nhập vào xoang. Trường hợp viêm xoang hàm do răng thường có đặc điểm dịch tiết chảy xuống họng hoặc xì ra ngoài mang mùi hôi khó chịu, đòi hỏi sự phối hợp điều trị liên chuyên khoa.

Những biểu hiện thường gặp khi xoang hàm trái bị viêm

Triệu chứng của bệnh viêm xoang hàm trái rất đa dạng tùy thuộc vào giai đoạn bệnh cấp tính hay mạn tính. Dấu hiệu phổ biến nhất là cảm giác đau nhức hoặc căng tức nặng nề khu trú ở vùng gò má trái. Cơn đau có thể lan lên hốc mắt trái, thái dương hoặc dội xuống hàm răng trên cùng bên, cảm giác ê buốt tăng lên khi người bệnh cúi đầu, vận động mạnh hoặc ấn nhẹ vào hố nanh bên trái.

Kèm theo đau nhức là tình trạng ngạt tắc mũi bên trái, khiến việc hít thở bằng đường mũi trở nên khó khăn. Dịch mũi tiết ra nhiều, ban đầu có thể nhầy trong nhưng sau đó chuyển sang màu trắng đục, vàng hoặc xanh đặc. Người bệnh cũng thường xuyên cảm thấy dịch nhầy ứ đọng và chảy ngược xuống thành sau họng, gây kích ứng ho dai dẳng, khàn tiếng hoặc cảm giác vướng víu khó chịu khi nuốt. Ở đợt viêm cấp, người bệnh có thể sốt nhẹ và mệt mỏi toàn thân.

Quy trình thăm khám và chẩn đoán viêm xoang hàm một bên

Để xác định chính xác mức độ tổn thương của xoang hàm trái, bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng sẽ kết hợp giữa việc hỏi tiền sử bệnh, thăm khám lâm sàng và các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu. Bước đầu tiên thường là nội soi mũi xoang bằng ống mềm hoặc ống cứng, giúp bác sĩ quan sát rõ niêm mạc ngách mũi giữa bên trái, đánh giá tình trạng phù nề, tìm dịch mủ chảy ra từ lỗ thông xoang hàm và phát hiện các bất thường như vẹo vách ngăn hay polyp mũi.

Bên cạnh nội soi, chụp cắt lớp vi tính mũi xoang và hàm mặt là phương pháp đóng vai trò then chốt trong các trường hợp viêm xoang một bên. Hình ảnh cắt lớp giúp bác sĩ quan sát toàn diện tình trạng mờ đặc trong lòng xoang hàm trái, sự dày lên của niêm mạc và đánh giá mức độ thông thoáng của phức hợp lỗ thông ngách. Đồng thời, kỹ thuật này còn giúp kiểm tra chi tiết cấu trúc xương và mối liên hệ mật thiết giữa đáy xoang với chân răng hàm trên lân cận.

Hướng xử trí và biện pháp chăm sóc tại nhà an toàn

Mục tiêu chính trong việc xử trí viêm xoang hàm trái là khôi phục sự thông khí, tạo điều kiện dẫn lưu dịch ứ đọng và kiểm soát tình trạng viêm nhiễm. Việc sử dụng các loại thuốc như kháng sinh, thuốc kháng viêm hay thuốc xịt mũi chứa corticosteroid phải tuân theo chỉ định chặt chẽ từ bác sĩ chuyên khoa sau khi đã thăm khám và xác định rõ nguyên nhân. Nếu tổn thương bắt nguồn từ răng, người bệnh cần được xử lý triệt để ổ nhiễm trùng tại chuyên khoa răng hàm mặt.

Tại nhà, người bệnh có thể hỗ trợ đường hô hấp bằng cách rửa mũi xoang hằng ngày bằng dung dịch nước muối sinh lý đẳng trương không phẩy chín phần trăm để làm sạch chất nhầy và bụi bẩn. Việc uống đủ nước ấm, duy trì độ ẩm không khí trong phòng ngủ và chườm ấm nhẹ nhàng lên vùng má trái cũng giúp làm dịu cảm giác đau căng tức. Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý lạm dụng thuốc co mạch xịt mũi quá bảy ngày để tránh nguy cơ viêm mũi do thuốc.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng kháng sinh, không dùng các bài thuốc xông đắp lá truyền miệng chưa được kiểm chứng vào niêm mạc mũi. Nếu xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như sưng nề bầm tím mi mắt trái, nhìn mờ, nhìn đôi hoặc sốt cao kèm đau đầu dữ dội, người bệnh cần đến ngay bệnh viện để được cấp cứu kịp thời.

Tóm tắt

Viêm xoang hàm trái tuy là bệnh lý thường gặp nhưng cần được xác định đúng căn nguyên để can thiệp hiệu quả và tránh chuyển sang giai đoạn mạn tính. Khi nhận thấy các dấu hiệu đau nhức vùng má một bên kèm chảy dịch mũi bất thường, người bệnh nên chủ động đến khám tại các cơ sở y tế chuyên khoa tai mũi họng để được chẩn đoán và theo dõi chu đáo.