Viêm xoang chảy máu mũi có nguy hiểm không và cách xử trí
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Viêm xoang chảy máu mũi là tình trạng khiến nhiều người bệnh lo lắng về nguy cơ biến chứng nguy hiểm. Trong phần lớn các trường hợp, hiện tượng này chỉ xuất phát từ việc niêm mạc xoang bị phù nề, sung huyết dẫn đến vỡ các mao mạch nhỏ li ti khi xì mũi hoặc do thời tiết hanh khô.
Tuy nhiên, người bệnh không nên chủ quan nếu máu chảy lượng nhiều, khó cầm hoặc tái phát thường xuyên. Việc nhận biết đúng nguyên nhân và xử trí kịp thời giúp kiểm soát bệnh hiệu quả, đồng thời tầm soát sớm các bất thường nghiêm trọng hơn tại vùng tai mũi họng.
Viêm xoang chảy máu mũi là gì?
Viêm xoang là bệnh lý viêm nhiễm xảy ra ở lớp niêm mạc lót bên trong các hốc xoang cạnh mũi, bao gồm xoang hàm, xoang trán, xoang sàng và xoang bướm. Quá trình viêm khiến dịch nhầy ứ đọng, bít tắc các lỗ thông xoang và kích thích phản ứng tăng sinh mạch máu để nuôi dưỡng mô bị tổn thương. Lớp niêm mạc lúc này trở nên mỏng manh, rất dễ nứt rách khi có tác động cơ học hoặc thay đổi áp lực đột ngột. Khi các mạch máu nhỏ này vỡ ra, máu sẽ hòa lẫn vào dịch tiết xoang chảy ra ngoài cửa mũi trước hoặc chảy xuống thành sau họng. Hiện tượng này có thể xảy ra ở cả đợt viêm xoang cấp tính lẫn viêm xoang mạn tính. Mặc dù phần lớn bắt nguồn từ tổn thương nông lành tính, triệu chứng chảy máu mũi cũng có thể là dấu hiệu gợi ý những bệnh lý phối hợp cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám trực tiếp.
Các nguyên nhân thường gặp dẫn đến chảy máu mũi ở người viêm xoang
Hiện tượng chảy máu mũi khi bị viêm xoang phần lớn xuất phát từ các tổn thương bề mặt. Khi các xoang cạnh mũi bị nhiễm trùng hoặc kích ứng mạn tính, lớp niêm mạc lót bên trong hốc mũi sẽ trở nên phù nề, sung huyết và rất nhạy cảm. Hệ thống mao mạch nhỏ tại vùng tiền đình mũi, đặc biệt là đám rối Kiesselbach trên vách ngăn, rất dễ bị rách khi chịu tác động cơ học. Thói quen xì mũi quá mạnh để tống mủ đặc, dùng tay ngoáy mũi hoặc dùng dụng cụ hút dịch mũi sai cách đều tạo ra lực ma sát làm vỡ mạch máu. Ngoài ra, việc sống hoặc làm việc trong phòng điều hòa nhiệt độ thấp, độ ẩm kém hay thời tiết hanh khô mùa lạnh cũng khiến lớp nhầy bảo vệ bị khô cứng, tạo thành các vảy bám chặt, khi bong tróc sẽ kéo theo chảy máu cam.
Dấu hiệu phân biệt chảy máu mũi lành tính và tình huống cảnh báo nguy hiểm
Mức độ nguy hiểm của tình trạng viêm xoang chảy máu mũi phụ thuộc trực tiếp vào nguyên nhân bệnh lý và lượng máu xuất hiện. Trong đa số trường hợp, người bệnh chỉ thấy một vài tia máu tươi lẫn trong dịch mủ vàng xanh khi xì mũi hoặc chảy máu cam lượng ít rồi tự cầm sau vài phút, đây là biểu hiện lành tính do vỡ mao mạch nông. Ngược lại, nếu máu chảy ồ ạt, khó cầm sau mười lăm phút sơ cứu, hoặc tái phát liên tục nhiều ngày kèm theo nhức nửa đầu dữ dội, nghẹt mũi hoàn toàn một bên, nhìn mờ, sưng nề vùng mắt thì tình trạng có thể tiềm ẩn biến chứng phức tạp. Các bất thường cấu trúc như polyp mũi bội nhiễm, u xoang lành tính, tổn thương ác tính hoặc dị dạng mạch máu hốc mũi cũng có thể biểu hiện ban đầu qua triệu chứng này.
Các bước sơ cứu ban đầu đúng cách khi bị chảy máu mũi
Khi xảy ra chảy máu mũi, người bệnh cần giữ bình tĩnh, ngồi thẳng lưng và hơi cúi đầu nhẹ về phía trước để máu thoát ra ngoài, tránh nuốt phải dịch máu gây kích ứng dạ dày hoặc sặc vào khí quản. Dùng ngón tay cái và ngón trỏ ép chặt hai cánh mũi trong khoảng mười đến mười lăm phút, đồng thời thở bằng miệng. Có thể chườm khăn mát hoặc túi đá lạnh lên gốc mũi nhằm hỗ trợ co mạch. Tuyệt đối không nhét bông gòn hay khăn giấy thô ráp chưa vô khuẩn sâu vào lỗ mũi vì dễ làm rách thêm niêm mạc khi rút ra. Sau khi máu đã cầm, không nên xì mũi, cúi gập người hay vận động nặng trong vài giờ tiếp theo để tránh làm bong cục máu đông mới hình thành.
Biện pháp chăm sóc và phòng ngừa chảy máu mũi tái phát tại nhà
Để hạn chế tổn thương niêm mạc mũi xoang, người bệnh nên chủ động tạo độ ẩm cho đường hô hấp bằng máy khuếch tán hơi nước trong phòng ngủ và bổ sung đủ nước uống mỗi ngày. Thao tác xì mũi cần thực hiện nhẹ nhàng, bịt từng bên mũi thay vì xì cả hai bên cùng lúc với lực mạnh. Có thể sử dụng nước muối sinh lý dạng xịt phun sương để làm ẩm và mềm dịch nhầy trước khi vệ sinh mũi. Hạn chế tối đa việc đưa tay hay vật lạ vào mũi. Khi phải tiếp xúc với bụi bẩn, hóa chất hoặc thời tiết giá lạnh, việc đeo khẩu trang đạt chuẩn giúp bảo vệ niêm mạc đường thở khỏi các tác nhân kích thích.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo phổ quát, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc co mạch xịt mũi kéo dài, không dùng thuốc kháng sinh hoặc thuốc đông y trôi nổi để nhỏ mũi. Nếu tình trạng chảy máu cam không cầm sau mười lăm phút sơ cứu hoặc tái diễn nhiều lần, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa tai mũi họng.
Tóm tắt
Hiện tượng viêm xoang kèm chảy máu mũi đa phần bắt nguồn từ tổn thương bề mặt niêm mạc nhưng cũng có thể cảnh báo các bất thường sâu hơn trong hốc xoang. Người bệnh nên duy trì thói quen vệ sinh mũi khoa học, không tự ý dùng thuốc nhỏ kéo dài và đi khám chuyên khoa tai mũi họng sớm khi triệu chứng tái diễn để được chẩn đoán chính xác.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Người bị viêm xoang có nên xịt rửa mũi khi đang chảy máu cam không?
Dùng nước muối sinh lý ấm xịt rửa nhẹ nhàng giúp làm sạch dịch mủ và duy trì độ ẩm. Tuy nhiên, cần tránh xịt với áp lực quá mạnh hoặc xì mũi ngay sau đó vì dễ làm vỡ các mao mạch đang tổn thương.
Lạm dụng thuốc co mạch xịt mũi có làm tăng nguy cơ chảy máu không?
Thuốc co mạch giúp thông mũi nhanh nhưng chỉ nên dùng theo chỉ định y tế tối đa vài ngày. Lạm dụng có thể gây viêm mũi do thuốc, làm teo niêm mạc và khiến tình trạng chảy máu mũi dễ tái phát hơn.
Vì sao khi xì dịch viêm xoang thường thấy lẫn vệt máu tươi?
Xì mũi quá mạnh tạo áp lực đột ngột lên hốc mũi, làm rách các mao mạch đang căng phồng do viêm. Khi cần làm sạch, người bệnh nên bịt từng bên mũi và xì thật nhẹ nhàng.
Không khí khô lạnh có làm viêm xoang chảy máu mũi nặng hơn không?
Thời tiết hanh khô làm mất độ ẩm tự nhiên của niêm mạc mũi xoang, khiến bề mặt dễ nứt nẻ và chảy máu. Sử dụng máy tạo độ ẩm và bổ sung đủ nước uống giúp cải thiện đáng kể tình trạng này.
Polyp mũi có phải là nguyên nhân gây chảy máu mũi ở người viêm xoang?
Có, polyp mũi lớn có thể cản trở dẫn lưu dịch xoang, bề mặt polyp lại rất giàu mạch máu và dễ vỡ khi bị viêm nhiễm, dẫn đến dịch mũi lẫn máu hoặc chảy máu mũi tái diễn.
