Viêm tai giữa ở người lớn và những thông tin y khoa cần biết

Viêm tai giữa ở người lớn là gì?

Viêm tai giữa ở người lớn xảy ra khi không gian chứa không khí phía sau màng nhĩ bị sưng viêm và tích tụ dịch. Vòi eustache nối liền hòm tai với vùng sau mũi họng đóng vai trò điều hòa áp suất và dẫn lưu dịch. Khi đường dẫn này bị sưng nề do vi khuẩn, vi rút hay dị ứng, dịch nhầy bị ứ đọng tạo điều kiện cho mầm bệnh phát triển.

Khác với trẻ em có cấu trúc vòi nhĩ ngắn và nằm ngang, người lớn có cấu trúc vòi nhĩ dốc hơn. Do đó, viêm tai giữa ở người lớn thường không diễn ra thường xuyên nhưng khi xuất hiện lại phản ánh các vấn đề hô hấp mãn tính, bất thường cấu trúc mũi họng hoặc tình trạng suy giảm miễn dịch. Tình trạng này có thể ở dạng cấp tính kéo dài vài ngày hoặc mãn tính kéo dài dai dẳng, gây ảnh hưởng đáng kể đến khả năng nghe và chất lượng cuộc sống hàng ngày.

Các nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây viêm tai giữa ở người lớn

Viêm tai giữa ở người lớn thường là hệ quả từ sự lây lan nhiễm trùng của các bệnh lý đường hô hấp trên. Khi người bệnh bị cảm cúm, viêm mũi xoang, viêm họng hoặc dị ứng thời tiết, niêm mạc đường hô hấp bị sưng nề làm tắc nghẽn vòi eustache. Dịch tiết không thể thoát ra ngoài hòm tai, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn và vi rút nhân lên.

Bên cạnh đó, các yếu tố môi trường và thói quen sinh hoạt cũng đóng vai trò quan trọng. Khói thuốc lá, ô nhiễm không khí, thay đổi áp suất đột ngột khi đi máy bay hoặc lặn biển có thể làm rối loạn chức năng vòi nhĩ. Những người có tiền sử lệch vách ngăn mũi, phì đại VA tồn dư hoặc khối u vùng vòm họng cũng có nguy cơ cao bị ép vòi nhĩ dai dẳng. Ngoài ra, việc dùng vật nhọn ngoáy tai làm trầy xước niêm mạc ống tai cũng có thể gián tiếp tạo điều kiện cho vi sinh vật xâm nhập vào tai giữa qua các tổn thương.

Biểu hiện điển hình của tình trạng viêm tai giữa ở người lớn

Triệu chứng viêm tai giữa ở người lớn thường xuất hiện nhanh chóng và rõ ràng hơn so với trẻ em. Dấu hiệu phổ biến nhất là cảm giác đau nhức sâu bên trong tai, có thể đau từng cơn hoặc đau dữ dội lan ra vùng thái dương và cổ. Người bệnh thường có cảm giác ù tai, nặng tai, nghe kém hoặc cảm giác như có nước đọng trong hòm tai.

Trong một số trường hợp viêm tai giữa cấp tính có mủ, áp lực dịch tích tụ quá lớn có thể gây rách hoặc thủng màng nhĩ, dẫn đến hiện tượng chảy dịch mủ hoặc máu ra ngoài ống tai ngoài. Khi màng nhĩ thủng, cơn đau tai có thể giảm nhẹ đột ngột nhưng thính lực sẽ giảm đáng kể. Các triệu chứng toàn thân đi kèm có thể bao gồm sốt nhẹ hoặc sốt cao, mệt mỏi, chóng mặt, mất thăng bằng nhẹ và đau đầu. Đối với viêm tai giữa ứ dịch mãn tính, triệu chứng đau có thể không rõ rệt nhưng cảm giác đầy tai và nghe kém kéo dài dai dẳng.

Phương pháp chẩn đoán và hướng theo dõi điều trị y khoa

Khi có biểu hiện nghi ngờ viêm tai giữa, người bệnh cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa Tai Mũi Họng để được bác sĩ thăm khám chính xác. Bác sĩ sẽ sử dụng đèn soi tai hoặc kính soi nội soi mềm để quan sát trực tiếp màng nhĩ, đánh giá độ trong suốt, màu sắc, mức độ phồng, thủng hoặc sự tích tụ dịch phía sau màng nhĩ. Trong các trường hợp nghi ngờ phức tạp, bác sĩ có thể chỉ định đo nhĩ đồ hoặc thính lực đồ để đánh giá chức năng vòi nhĩ và mức độ ảnh hưởng thính giác.

Về phương pháp xử trí, bác sĩ chuyên khoa sẽ căn cứ vào nguyên nhân và mức độ viêm nhiễm để đưa ra kế hoạch điều trị phù hợp cho từng cá nhân. Tùy thuộc vào việc viêm tai do vi khuẩn hay vi rút, bác sĩ có thể cân nhắc kê đơn thuốc giảm đau, thuốc xịt mũi làm thông thoáng vòi nhĩ hoặc thuốc kháng sinh phù hợp. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh hay thuốc nhỏ tai khi chưa có chỉ định của bác sĩ, vì việc nhỏ thuốc không đúng loại vào tai đã thủng màng nhĩ có thể gây nhiễm độc tai trong và tổn thương thính giác vĩnh viễn. Trong trường hợp dịch ứ đọng kéo dài không đáp ứng điều trị nội khoa, các thủ thuật chuyên khoa như trích màng nhĩ dẫn lưu dịch hoặc đặt ống thông khí có thể được bác sĩ cân nhắc thực hiện.

Biện pháp chăm sóc và phòng ngừa viêm tai giữa tái phát

Chăm sóc đúng cách tại nhà dưới sự hướng dẫn của y bác sĩ giúp người bệnh giảm nhẹ cảm giác khó chịu và đẩy nhanh quá trình phục hồi. Người bệnh nên nghỉ ngơi hợp lý, giữ ấm vùng cổ mặt và dùng khăn ấm chườm nhẹ bên ngoài tai để hỗ trợ giảm đau. Trong suốt quá trình điều trị, cần giữ cho tai luôn khô ráo, tránh để nước xâm nhập vào tai khi tắm rửa hoặc gội đầu. Tuyệt đối không đi bơi khi tai đang bị viêm hoặc màng nhĩ chưa lành hoàn toàn.

Để phòng ngừa viêm tai giữa hiệu quả, việc kiểm soát và điều trị triệt để các bệnh lý đường hô hấp trên như viêm mũi xoang, cảm cúm và dị ứng là yếu tố cốt lõi. Người lớn nên duy trì thói quen vệ sinh mũi họng bằng nước muối sinh lý, rửa tay thường xuyên và đeo khẩu trang khi ra đường. Tránh xa khói thuốc lá chủ động và thụ động vì đây là chất kích thích mạnh gây sưng nề niêm mạc vòi eustache. Ngoài ra, thói quen dùng tăm bông cứng hay dụng cụ kim loại ngoáy sâu vào tai cần được loại bỏ triệt để nhằm tránh làm tổn thương ống tai và màng nhĩ.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo thông tin giáo dục sức khỏe và không thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa chuyên nghiệp. Người bệnh không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc nhỏ tai hoặc áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng chưa qua kiểm chứng vào tai. Mọi hành vi tự điều trị khi chưa xác định trạng thái của màng nhĩ đều có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm. Khi xuất hiện triệu chứng đau tai, chảy dịch hoặc giảm thính lực, hãy đến khám tại các cơ sở y tế có chuyên khoa Tai Mũi Họng để được bác sĩ thăm khám và tư vấn trực tiếp.

Tóm tắt

Viêm tai giữa ở người lớn mặc dù ít gặp hơn ở trẻ em nhưng đòi hỏi sự chú ý và can thiệp y khoa đúng lúc để tránh các biến chứng ảnh hưởng tới thính lực. Việc nhận biết sớm triệu chứng, tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng và duy trì thói quen chăm sóc tai an toàn là yếu tố quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe thính giác lâu dài.