Viêm phúc mạc ruột thừa triệu chứng cảnh báo và cách điều trị

Viêm phúc mạc ruột thừa là gì?

Phúc mạc là lớp màng mỏng lót bên trong thành bụng và bao bọc các cơ quan nội tạng. Khi ruột thừa bị viêm không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, áp lực gia tăng trong lòng ruột thừa sẽ gây gián đoạn tưới máu, dẫn đến hoại tử và vỡ. Sự phát tán dịch mủ chứa vi khuẩn vào khoang phúc mạc nhanh chóng gây ra phản ứng viêm diện rộng, gọi là viêm phúc mạc ruột thừa.

Tình trạng này có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi và gây ra những tổn thương nghiêm trọng đối với sức khỏe. Nếu không được cấp cứu phẫu thuật, độc tố vi khuẩn sẽ xâm nhập hệ tuần hoàn gây nhiễm trùng huyết và sốc nhiễm trùng. Hiểu rõ về bệnh giúp người dân chủ động hơn trong phát hiện và tiếp cận y tế kịp thời.

Triệu chứng lâm sàng cảnh báo viêm phúc mạc ruột thừa

Biểu hiện đặc trưng nhất của viêm phúc mạc ruột thừa là cơn đau bụng gia tăng nhanh chóng về cường độ. Ban đầu người bệnh có thể chỉ đau âm ỉ quanh vùng rốn, nhưng khi ruột thừa vỡ, cơn đau chuyển biến dữ dội và lan ra toàn bộ ổ bụng hoặc tập trung mạnh ở hố chậu phải. Mọi cử động nhỏ như ho, hắt hơi hay đi lại đều khiến mức độ đau tăng lên rõ rệt.

Bên cạnh đau bụng, bệnh nhân thường sốt cao trên 38,5 độ C kèm rét run và phản ứng thành bụng rõ rệt. Khi bác sĩ ấn nhẹ vào bụng, các cơ bụng co cứng tự nhiên như phản xạ bảo vệ. Người bệnh cũng có thể xuất hiện buồn nôn, nôn mửa, chướng bụng, bí trung đại tiện hoặc tiêu chảy kèm mệt mỏi nghiêm trọng.

Nguyên nhân dẫn đến biến chứng vỡ ruột thừa

Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến viêm phúc mạc ruột thừa là sự chậm trễ trong việc chẩn đoán và điều trị viêm ruột thừa cấp. Khi lòng ruột thừa bị tắc nghẽn bởi sỏi phân hoặc phì đại tổ chức lympho, vi khuẩn tăng sinh nhanh chóng gây phù nề, ứ mủ và làm tăng áp lực nội lòng. Sự suy giảm tưới máu dẫn đến hoại tử thành ruột thừa và gây vỡ.

Một yếu tố rủi ro phổ biến là việc tự ý sử dụng thuốc giảm đau hoặc kháng sinh tại nhà, làm che lấp triệu chứng lâm sàng khiến việc đến bệnh viện bị trì hoãn. Trẻ em chưa diễn đạt rõ vị trí đau và người cao tuổi có triệu chứng không điển hình cũng là những đối tượng dễ gặp biến chứng này. Việc can thiệp sau 24 đến 36 giờ kể từ khi đau bụng làm tăng đáng kể nguy cơ vỡ ruột thừa.

Quy trình chẩn đoán viêm phúc mạc ruột thừa tại bệnh viện

Khi tiếp nhận bệnh nhân nghi ngờ viêm phúc mạc ruột thừa, bác sĩ chuyên khoa ngoại tiêu hóa sẽ thăm khám lâm sàng cẩn thận. Bác sĩ kiểm tra vị trí đau, đánh giá phản ứng thành bụng, dấu hiệu cảm ứng phúc mạc và mức độ co cứng cơ bụng để có định hướng ban đầu.

Để xác định chính xác tổn thương, các xét nghiệm cận lâm sàng được thực hiện khẩn cấp. Xét nghiệm máu ghi nhận số lượng bạch cầu và chỉ số viêm tăng cao. Siêu âm ổ bụng giúp quan sát hình ảnh ruột thừa phì đại và dịch mủ tự do trong khoang bụng. Trường hợp cần đánh giá chi tiết hơn, chụp cắt lớp vi tính ổ bụng sẽ được chỉ định để hỗ trợ quyết định phẫu thuật.

Phương pháp điều trị y khoa và chăm sóc sau phẫu thuật

Điều trị viêm phúc mạc ruột thừa bắt buộc phải phẫu thuật cấp cứu kết hợp điều trị nội khoa tích cực. Mục tiêu của ca mổ là cắt bỏ ruột thừa hoại tử, hút sạch dịch mủ và rửa sạch khoang phúc mạc bằng dung dịch vô trùng. Bác sĩ có thể mổ nội soi hoặc mổ mở tùy thuộc vào tình trạng bệnh nhân và mức độ nhiễm trùng.

Bệnh nhân được truyền kháng sinh phổ rộng qua đường tĩnh mạch trước và sau mổ để kiểm soát vi khuẩn. Quá trình chăm sóc hậu phẫu gồm theo dõi ống dẫn lưu, kiểm soát đau, hướng dẫn vận động sớm tránh dính ruột và nuôi dưỡng đường tĩnh mạch trước khi cho bệnh nhân ăn lại theo chỉ định của bác sĩ.

Lưu ý an toàn

Viêm phúc mạc ruột thừa là tình trạng cấp cứu ngoại khoa nghiêm trọng, tuyệt đối không tự chẩn đoán hoặc tự điều trị tại nhà. Người bệnh không tự ý dùng thuốc giảm đau, chườm nóng hay dùng thuốc tẩy ruột khi bị đau bụng chưa rõ nguyên nhân vì có thể làm lu mờ triệu chứng hoặc khiến ruột thừa vỡ nhanh hơn. Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo và không thay thế cho tư vấn, chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa.

Tóm tắt

Viêm phúc mạc ruột thừa là biến chứng nguy hiểm nhưng có thể điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm. Việc chủ động nhận biết dấu hiệu đau bụng cấp tính và đến ngay cơ sở y tế uy tín thăm khám sẽ giúp giảm thiểu rủi ro biến chứng và bảo vệ an toàn sức khỏe.