Viêm loét dạ dày tá tràng nên ăn gì để hạn chế cơn đau thượng vị?

Viêm loét dạ dày tá tràng nên ăn gì?

Viêm loét dạ dày tá tràng xảy ra khi có sự mất cân bằng giữa các yếu tố tấn công như axit clohydric, enzyme pepsin, vi khuẩn Helicobacter pylori và các yếu tố bảo vệ gồm lớp chất nhầy, lưu lượng máu nuôi dưỡng cùng bicarbonat tại niêm mạc. Khi hàng rào bảo vệ bị suy yếu, dịch vị axit sẽ tiếp xúc trực tiếp và bào mòn thành dạ dày hoặc tá tràng, tạo nên các vết trầy xước và ổ loét sâu.

Cảm giác đau tức, cồn cào hoặc rát bỏng ở vùng trên rốn là dấu hiệu điển hình mà người bệnh thường xuyên trải qua. Khi thức ăn đi vào ống tiêu hóa, các đặc tính vật lý và hóa học của thực phẩm sẽ tác động trực tiếp lên vết thương hở này. Do đó, việc lựa chọn đúng nhóm thực phẩm mềm, có khả năng trung hòa axit và dễ chuyển hóa đóng vai trò như một lớp đệm che chắn, giúp giảm thiểu sự cọ xát cơ học và hạn chế phản xạ co bóp quá mức của dạ dày.

Nhóm thực phẩm mềm và tinh bột dễ tiêu giúp thấm hút dịch vị

Thức ăn dạng mềm, lỏng hoặc được ninh nhừ là ưu tiên hàng đầu trong thực đơn của người bị tổn thương niêm mạc dạ dày tá tràng. Các món như cháo hạt sen, súp gà xé, canh khoai tây hầm nhừ hoặc bột yến mạch nấu chín mềm giúp dạ dày giảm bớt gánh nặng co bóp cơ học.

Bên cạnh đó, các thực phẩm giàu tinh bột mềm như bánh mì gối nướng nhẹ, cơm trắng dẻo và khoai lang hấp có khả năng thấm hút bớt dịch vị axit dư thừa trong lòng dạ dày. Khi lượng axit tự do tiếp xúc với vết loét giảm đi, người bệnh sẽ cảm nhận rõ cơn đau rát thượng vị dịu lại nhanh chóng. Bạn nên ăn từng lượng nhỏ vừa phải, nhai thật kỹ trước khi nuốt để enzyme trong nước bọt hòa trộn đều, hỗ trợ quá trình tiêu hóa diễn ra thuận lợi hơn.

Rau củ giàu chất xơ hòa tan và vitamin hỗ trợ niêm mạc

Rau củ cung cấp nguồn chất xơ hòa tan dồi dào, tạo thành lớp gel tự nhiên bao phủ và bảo vệ bề mặt niêm mạc đang bị tổn thương. Bắp cải là một trong những loại rau nổi bật nhờ chứa nhiều hợp chất tự nhiên hỗ trợ quá trình phục hồi tế bào thành dạ dày, rất thích hợp để luộc lấy nước hoặc nấu canh nhạt.

Bên cạnh bắp cải, các loại củ quả có tính kiềm nhẹ hoặc kết cấu mềm như bí đỏ, cà rốt, mướp hương và đậu bắp cũng mang lại lợi ích rõ rệt. Đậu bắp chứa chất nhầy tự nhiên hoạt động tương tự màng bảo vệ sinh học, giảm ma sát giữa thức ăn với ổ loét. Khi chế biến, người bệnh nên hấp hoặc luộc chín kỹ, tránh xào nấu nhiều mỡ và hạn chế nêm gia vị cay nồng để không làm tăng tiết axit dạ dày.

Bổ sung đạm nạc lành mạnh để thúc đẩy làm lành tổn thương

Đạm là thành phần thiết yếu giúp tái tạo mô và làm lành ổ loét, nhưng việc lựa chọn loại đạm cần hết sức cẩn trọng. Người bệnh nên ưu tiên nguồn đạm nạc, ít mỡ như ức gà bỏ da, thịt lợn thăn băm nhỏ, đậu phụ non và các loại cá thịt trắng như cá lóc, cá chép, cá điêu hồng hấp gừng nhạt.

Thịt nạc và cá trắng cung cấp đầy đủ axit amin cần thiết mà không gây trướng bụng, ứ đọng thức ăn lâu như các loại thịt đỏ nhiều mỡ. Ngoài ra, việc bổ sung sữa chua không đường hoặc sữa tươi tách béo sau bữa ăn cũng cung cấp thêm lợi khuẩn đường ruột, hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh tiêu hóa. Người bệnh cần tránh các món thịt chiên ngập dầu, đồ nướng cháy cạnh hoặc xúc xích hun khói vì chúng làm chậm tốc độ làm rỗng dạ dày và kích thích tiết thêm nhiều axit.

Các loại đồ ăn thức uống cần kiêng cữ để tránh kích ứng ổ loét

Bên cạnh việc nắm rõ các món nên ăn, người bệnh cần đặc biệt thận trọng với những thực phẩm có thể kích hoạt cơn co thắt và tăng tiết dịch vị. Nhóm thực phẩm có tính axit cao như cam, chanh, cóc, me, xoài chua cùng các loại đồ muối chua lên men như dưa cà, kim chi cần được loại bỏ khỏi thực đơn trong đợt đau cấp tính.

Đồng thời, các loại gia vị cay nóng như ớt, hạt tiêu, mù tạt, hành tỏi sống dễ gây sung huyết vết loét và tạo cảm giác nóng rát dữ dội. Các loại đồ uống kích thích như cà phê, trà đặc, nước ngọt có ga và đặc biệt là rượu bia có thể phá hủy lớp chất nhầy bảo vệ niêm mạc dạ dày. Việc kiêng khem nghiêm ngặt các tác nhân này kết hợp ăn đúng giờ, không bỏ bữa sẽ giúp hạn chế tối đa nguy cơ tái phát cơn đau thượng vị.

Lưu ý an toàn

Các thông tin về chế độ ăn uống chỉ mang tính chất tham khảo chăm sóc thường thức, không thể thay thế cho việc thăm khám và điều trị chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý ngừng hoặc thay đổi thuốc kháng axit, thuốc ức chế tiết axit do bác sĩ chỉ định. Nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm như đau quặn dữ dội đột ngột, nôn ra máu, đi ngoài phân đen như bã cà phê hoặc sụt cân nhanh chóng, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời.

Tóm tắt

Chế độ dinh dưỡng khoa học giữ vai trò quan trọng trong việc xoa dịu các cơn đau và hỗ trợ phục hồi tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa. Tuy nhiên, việc ăn uống chỉ là biện pháp hỗ trợ song hành cùng phác đồ y khoa. Người bệnh cần duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh, tái khám theo hẹn và tuân thủ hướng dẫn điều trị từ bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa.