Viêm kết mạc nhú gai: Nguyên nhân, triệu chứng và cách chăm sóc mắt

Viêm kết mạc nhú gai là gì?

Viêm kết mạc nhú gai, trong đó có thể nặng là viêm kết mạc nhú gai khổng lồ, là phản ứng viêm mạn tính hoặc bán cấp của màng kết mạc bao phủ mặt trong mí mắt. Về mặt giải phẫu nhãn khoa, kết mạc sụn mi trên phản ứng lại các tác nhân kích thích lặp đi lặp lại bằng cách hình thành các tổn thương gồ lên chứa mạng lưới mao mạch và thâm nhiễm tế bào viêm. Khi các cấu trúc này phát triển với đường kính lớn, chúng cọ xát trực tiếp vào bề mặt giác mạc mỗi khi chớp mắt.

Tình trạng này không chỉ gây cảm giác cộm ngứa kéo dài mà còn làm tăng tiết dịch nhầy, gây mờ mắt thoáng qua và khiến người bệnh không thể tiếp tục đeo kính áp tròng. Mặc dù viêm kết mạc nhú gai không phải là bệnh truyền nhiễm lây lan từ người sang người, nhưng nếu không được phát hiện và quản lý thích hợp, các nhú gai cọ xát kéo dài có thể làm tổn thương biểu mô giác mạc, làm tăng nguy cơ viêm loét giác mạc nguy hiểm.

Yếu tố kích hoạt viêm kết mạc nhú gai ở người đeo kính áp tròng

Nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến viêm kết mạc nhú gai là việc sử dụng kính áp tròng, đặc biệt là kính áp tròng mềm. Sự cọ xát cơ học lặp đi lặp lại của mép kính vào kết mạc sụn mi trên trong mỗi lần chớp mắt tạo ra các vi chấn thương mạn tính. Đồng thời, các chất cặn lắng protein, lipid từ màng phim nước mắt tích tụ trên bề mặt kính áp tròng qua thời gian dài đóng vai trò như các kháng nguyên kích hoạt phản ứng quá mẫn miễn dịch.

Ngoài ra, thói quen vệ sinh kính áp tròng không đúng quy cách, đeo kính quá thời gian khuyến cáo, đeo kính qua đêm hoặc tái sử dụng dung dịch ngâm kính cũ làm gia tăng đáng kể nguy cơ viêm kết mạc nhú gai. Tình trạng này cũng có thể gặp ở những người lắp mắt giả, có chỉ khâu giác mạc nhô lên sau phẫu thuật mắt hoặc người có tiền sử viêm kết mạc dị ứng theo mùa và viêm kết mạc mùa xuân.

Triệu chứng thường gặp của viêm kết mạc nhú gai

Triệu chứng ban đầu của viêm kết mạc nhú gai thường bắt đầu từ cảm giác cộm nhẹ, ngứa mắt và hơi khó chịu khi đeo kính áp tròng vào cuối ngày. Càng về sau, người bệnh sẽ thấy mắt tiết nhiều chất nhầy dính màu trắng hoặc hơi đục, thường dính chặt vào lông mi và khóe mắt sau khi ngủ dậy. Khi chớp mắt, cảm giác vướng víu tăng lên rõ rệt giống như có dị vật hoặc hạt cát kẹt bên dưới mí mắt.

Một biểu hiện rất đặc trưng khác là sự suy giảm dung nạp kính áp tròng. Người bệnh cảm thấy kính dễ bị xê dịch, trượt khỏi vị trí trung tâm của giác mạc mỗi khi chớp mắt do các nhú gai ở sụn mi kéo lệch kính. Mắt có thể đỏ nhẹ quanh rìa mi, chảy nước mắt, nhạy cảm hơn với ánh sáng và xuất hiện hiện tượng nhìn mờ thoáng qua do màng nhầy bám phủ lên bề mặt kính áp tròng hoặc giác mạc.

Hướng dẫn chăm sóc mắt và xử trí ban đầu khi bị viêm kết mạc nhú gai

Ngay khi phát hiện các triệu chứng nghi ngờ viêm kết mạc nhú gai, bước xử trí quan trọng hàng đầu là ngừng đeo kính áp tròng ngay lập tức và chuyển sang dùng kính gọng. Việc loại bỏ dị vật tiếp xúc trực tiếp sẽ giúp kết mạc sụn mi giảm bớt kích ứng cơ học và tạo điều kiện cho các tổn thương nhú gai thu nhỏ lại. Người bệnh tuyệt đối không nên cố chịu đựng để tiếp tục đeo kính vì sẽ khiến tình trạng viêm tiến triển nặng hơn.

Để làm dịu cảm giác ngứa cộm, người bệnh có thể áp dụng biện pháp chườm lạnh mi mắt bằng khăn sạch thấm nước mát hoặc túi chườm chuyên dụng trong khoảng năm đến mười phút mỗi lần. Đồng thời, việc nhỏ nước mắt nhân tạo đơn liều không chứa chất bảo quản giúp bôi trơn nhãn cầu và rửa trôi các chất tiết nhầy tích tụ. Người bệnh cần sắp xếp đến khám tại chuyên khoa mắt để bác sĩ nhãn khoa kiểm tra sụn mi bằng đèn khe và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp.

Biện pháp phòng ngừa viêm kết mạc nhú gai tái phát

Để phòng ngừa viêm kết mạc nhú gai tái phát, việc xây dựng thói quen vệ sinh mắt và bảo quản kính áp tròng khoa học là yếu tố then chốt. Người sử dụng cần tuân thủ nghiêm ngặt quy trình làm sạch kính bằng dung dịch khử trùng chuyên dụng, thay khay đựng kính định kỳ mỗi ba tháng và tuyệt đối không bao giờ dùng nước máy hay nước muối tự pha để rửa kính.

Bên cạnh đó, việc lựa chọn loại kính áp tròng dùng một lần hàng ngày là một giải pháp hữu hiệu giúp loại bỏ hoàn toàn nguy cơ tích tụ protein và dị nguyên trên bề mặt kính. Người đeo kính nên tuân thủ đúng thời gian mang kính trong ngày, tuyệt đối không đeo kính qua đêm trừ khi có chỉ định đặc biệt của chuyên gia nhãn khoa. Thường xuyên chớp mắt khi làm việc với máy tính, duy trì độ ẩm cho mắt và tái khám mắt định kỳ sẽ giúp duy trì đôi mắt luôn khỏe mạnh.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua hoặc sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa corticoid khi chưa có chỉ định y tế vì có thể dẫn đến biến chứng tăng nhãn áp hoặc đục thủy tinh thể nguy hiểm. Nếu mắt xuất hiện đau nhức dữ dội, đỏ rực hoặc giảm thị lực nhanh chóng, cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Viêm kết mạc nhú gai là tình trạng kích ứng phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu được phát hiện sớm và chăm sóc đúng cách. Bằng việc tạm ngưng kích thích cơ học, tuân thủ vệ sinh kính áp tròng và thăm khám bác sĩ chuyên khoa mắt định kỳ, bạn sẽ bảo vệ đôi mắt sáng khỏe và ngăn ngừa hiệu quả các biến chứng ảnh hưởng đến thị lực.