Viêm gan cấp tính có nguy hiểm không và chẩn đoán như thế nào?

Viêm gan cấp tính là gì?

Viêm gan cấp tính là thuật ngữ y khoa mô tả tình trạng viêm lan tỏa ở nhu mô gan diễn ra trong khoảng thời gian ngắn, thường không quá sáu tháng. Gan đóng vai trò là cơ quan chuyển hóa, dự trữ dưỡng chất và thanh lọc độc chất lớn nhất của cơ thể. Khi gan bị tấn công đột ngột, các tế bào gan bị phù nề, tổn thương và hoại tử, làm suy giảm tạm thời hoặc nghiêm trọng các chức năng sinh lý thiết yếu.

Nguyên nhân gây viêm gan cấp rất đa dạng, phổ biến nhất là do nhiễm các loại virus hướng gan như virus viêm gan A, B, C, D và E. Ngoài ra, việc lạm dụng rượu bia, tự ý sử dụng quá liều thuốc giảm đau paracetamol, tiếp xúc với độc chất từ nấm độc hoặc do các phản ứng tự miễn cũng là những tác nhân thường gặp gây ra tổn thương gan cấp tính.

Mức độ nguy hiểm và các biến chứng tiềm ẩn của viêm gan cấp tính

Viêm gan cấp tính là tình trạng phản ứng viêm và hoại tử tế bào gan diễn ra đột ngột, kéo dài dưới sáu tháng. Mức độ nguy hiểm của bệnh phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh, diện tích tổn thương nhu mô gan và tốc độ can thiệp y tế. Nhiều trường hợp viêm gan cấp thể nhẹ có thể hồi phục hoàn toàn sau vài tuần nghỉ ngơi mà không để lại di chứng lâu dài.

Tuy nhiên, căn bệnh này hoàn toàn có thể trở nên nguy hiểm nếu tình trạng hoại tử gan lan rộng dẫn đến suy gan cấp. Đây là biến chứng đe dọa trực tiếp đến tính mạng người bệnh với các biểu hiện như rối loạn đông máu nặng, bệnh não gan gây hôn mê và suy đa cơ quan. Ngoài ra, một số loại viêm gan virus như viêm gan B hoặc C cấp tính nếu không được kiểm soát tốt có nguy cơ chuyển thành thể mạn tính, lâu dần làm tăng nguy cơ xơ gan và ung thư gan nguyên phát trong tương lai.

Đánh giá lâm sàng và các dấu hiệu cảnh báo ban đầu

Để xác định chính xác tổn thương gan, bác sĩ chuyên khoa thường bắt đầu bằng việc khai thác tiền sử tiếp xúc nguồn lây, thói quen dùng thuốc, uống rượu bia và đánh giá các dấu hiệu lâm sàng. Các biểu hiện gợi ý ban đầu gồm mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn, đau tức hạ sườn phải, sốt nhẹ, nước tiểu sẫm màu và vàng da hoặc vàng củng mạc mắt.

Tuy nhiên, do các triệu chứng lâm sàng ở giai đoạn đầu thường không đặc hiệu và dễ nhầm với các bệnh cảm cúm thông thường, việc thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng là bước bắt buộc để khẳng định tình trạng viêm gan cấp tính. Thăm khám sớm giúp nhân viên y tế phân tầng nguy cơ và có kế hoạch theo dõi chức năng gan sát sao, ngăn chặn nguy cơ chuyển biến xấu đột ngột.

Vai trò của xét nghiệm sinh hóa máu và huyết thanh học

Xét nghiệm máu đóng vai trò trung tâm trong chẩn đoán viêm gan cấp tính. Trong đó, xét nghiệm men gan bao gồm alanine aminotransferase và aspartate aminotransferase thường tăng vọt gấp nhiều lần so với ngưỡng bình thường, phản ánh tình trạng tế bào gan đang bị hủy hoại nhanh chóng. Chỉ số bilirubin toàn phần và trực tiếp cũng được định lượng để đánh giá mức độ ứ mật và biểu hiện vàng da.

Bên cạnh đó, bác sĩ sẽ kiểm tra chức năng tổng hợp của gan thông qua thời gian prothrombin hoặc chỉ số INR cùng nồng độ albumin huyết thanh. Nếu chỉ số đông máu bị kéo dài đáng kể, đây là dấu hiệu cảnh báo sớm tổn thương chức năng gan nghiêm trọng. Các xét nghiệm huyết thanh học miễn dịch tìm kháng thể và kháng nguyên của virus viêm gan A, B, C, E cũng được thực hiện để tìm căn nguyên chính xác gây bệnh.

Chẩn đoán hình ảnh hỗ trợ xác định tổn thương nhu mô gan

Bên cạnh các xét nghiệm máu, chẩn đoán hình ảnh là công cụ hỗ trợ đắc lực giúp bác sĩ quan sát trực tiếp hình thái gan và loại trừ các bệnh lý tiêu hóa khác. Siêu âm ổ bụng tổng quát là phương pháp không xâm lấn, an toàn và dễ thực hiện, giúp đánh giá kích thước nhu mô gan, tình trạng túi mật, hệ thống đường mật và các mạch máu lớn quanh gan.

Hình ảnh siêu âm cho phép loại trừ nhanh tình trạng tắc nghẽn đường mật cơ học do sỏi mật hoặc khối u chèn ép, vốn cũng có thể gây vàng da và tăng men gan. Trong những tình huống phức tạp hoặc nghi ngờ biến chứng nặng, bác sĩ có thể chỉ định thêm chụp cắt lớp vi tính hoặc chụp cộng hưởng từ ổ bụng. Thủ thuật sinh thiết gan rất hiếm khi cần thiết trong viêm gan cấp, chỉ được cân nhắc khi chẩn đoán chưa rõ ràng hoặc tổn thương gan diễn tiến bất thường kéo dài.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc bổ gan, thuốc nam hoặc thay đổi liều lượng thuốc đang dùng khi chưa có ý kiến của bác sĩ. Mọi biểu hiện bất thường về sức khỏe cần được thăm khám tại các cơ sở y tế có chuyên khoa tiêu hóa gan mật để được đánh giá chính xác.

Tóm tắt

Viêm gan cấp tính là tình trạng tổn thương gan đột ngột có thể diễn tiến từ nhẹ đến nghiêm trọng. Việc nhận biết sớm triệu chứng, thăm khám kịp thời và xác định đúng nguyên nhân đóng vai trò then chốt trong bảo vệ tế bào gan. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc mà cần tuân thủ hướng dẫn theo dõi của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa gan mật để gan có điều kiện phục hồi tối ưu.