Viêm gan B tiêm mấy mũi và gồm những loại nào?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Viêm gan B là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus viêm gan B (HBV) gây ra, có thể dẫn đến tổn thương gan mạn tính, xơ gan và ung thư gan. Tiêm vắc xin viêm gan B được xem là giải pháp y học phòng ngừa chủ động và hiệu quả nhất hiện nay, giúp hệ miễn dịch sản sinh kháng thể bảo vệ cơ thể trước nguy cơ lây nhiễm.
Nhiều người thường thắc mắc viêm gan B tiêm mấy mũi và bao gồm những loại vắc xin nào. Liệu trình tiêm chủng phụ thuộc vào đối tượng người tiêm là trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ hay người lớn, cũng như tình trạng kháng thể sẵn có trong cơ thể. Nắm rõ phác đồ tiêm và các loại vắc xin sẽ giúp bạn chủ động bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.
Viêm gan B tiêm mấy mũi và gồm những loại nào?
Vắc xin viêm gan B là giải pháp y tế hiệu quả hàng đầu giúp cơ thể chủ động tạo ra kháng thể phòng ngừa sự xâm nhập và tấn công của virus viêm gan B (HBV). Virus viêm gan B lây truyền qua đường máu, đường tình dục và từ mẹ sang con trong quá trình sinh nở, có thể dẫn đến các biến chứng mạn tính nguy hiểm như xơ gan hoặc ung thư gan. Việc tiêm phòng vắc xin kích thích hệ miễn dịch sản sinh kháng thể Anti-HBs, bảo vệ tế bào gan khỏi nguy cơ nhiễm bệnh. Liệu trình tiêm vắc xin viêm gan B phụ thuộc vào độ tuổi, tình trạng sức khỏe và loại vắc xin được sử dụng. Đối với trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ và người lớn chưa từng nhiễm virus, việc tuân thủ đúng và đủ lịch tiêm theo khuyến cáo của cơ quan y tế đóng vai trò quyết định trong việc thiết lập hàng rào bảo vệ lâu dài.
Lịch tiêm vắc xin viêm gan B cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ
Đối với trẻ sơ sinh, tổ chức y tế khuyến cáo nên tiêm mũi vắc xin viêm gan B đầu tiên trong vòng 24 giờ đầu sau sinh. Mũi tiêm sớm này giúp bảo vệ trẻ khỏi nguy cơ lây truyền virus từ mẹ sang con trong khi sinh. Nếu người mẹ có kết quả xét nghiệm HBsAg dương tính, trẻ sơ sinh cần được tiêm kết hợp thêm một mũi huyết thanh kháng viêm gan B (HBIG) cùng lúc nhưng ở vị trí tiêm khác để tạo miễn dịch thụ động tức thì.
Sau mũi sơ sinh, trẻ nhỏ thường tiếp tục được tiêm theo chương trình tiêm chủng với vắc xin phối hợp 5 trong 1 hoặc 6 trong 1. Lịch tiêm chuẩn thường gồm 3 mũi tiếp theo vào các mốc thời điểm lúc trẻ tròn 2 tháng, 3 tháng và 4 tháng tuổi, hoặc 2 tháng, 4 tháng và 6 tháng tuổi tùy theo loại vắc xin sử dụng. Trẻ cần được tiêm nhắc lại một mũi vào lúc 18 đến 24 tháng tuổi để củng cố nồng độ kháng thể bền vững.
Lịch tiêm vắc xin viêm gan B cho người lớn
Đối với người trưởng thành chưa từng nhiễm virus viêm gan B và chưa có kháng thể bảo vệ, phác đồ tiêm vắc xin cơ bản thường bao gồm 3 mũi. Trước khi đăng ký tiêm, người lớn cần thực hiện xét nghiệm máu để kiểm tra chỉ số HBsAg (khảo sát sự tồn tại của virus) và Anti-HBs (đánh giá mức độ kháng thể trong cơ thể). Nếu kết quả HBsAg âm tính và Anti-HBs âm tính, người đó hoàn toàn đủ điều kiện để bắt đầu liệu trình tiêm phòng.
Lịch tiêm chuẩn 3 mũi cho người lớn thường được phân bổ theo khoảng thời gian như sau: mũi 1 vào ngày được chọn, mũi 2 sau mũi 1 đúng 1 tháng, và mũi 3 sau mũi 1 đúng 6 tháng (phác đồ 0 – 1 – 6 tháng). Trong một số trường hợp cần tạo miễn dịch nhanh như đi du lịch gấp hoặc nguy cơ phơi nhiễm cao, bác sĩ có thể chỉ định phác đồ tiêm nhanh gồm 4 mũi vào các thời điểm 0 – 7 – 21 ngày và tiêm nhắc mũi 4 sau 12 tháng.
Phân loại vắc xin viêm gan B đang được sử dụng
Hiện nay, vắc xin viêm gan B được chia thành hai nhóm chính dựa trên thành phần công thức gồm vắc xin đơn giá và vắc xin phối hợp. Vắc xin viêm gan B đơn giá là loại chỉ chứa kháng nguyên bề mặt của virus viêm gan B (HBsAg) tái tổ hợp, dùng cho cả trẻ sơ sinh, trẻ em và người lớn. Các vắc xin đơn giá phổ biến được cấp phép lưu hành có nguồn gốc sản xuất trong nước hoặc nhập khẩu từ nước ngoài như Engerix B, Euvax B hay Hepavax-Gene.
Nhóm thứ hai là vắc xin phối hợp, tích hợp kháng nguyên viêm gan B cùng các thành phần phòng ngừa nhiều bệnh truyền nhiễm khác trong một mũi tiêm. Nhóm này bao gồm vắc xin 5 trong 1 (ngừa viêm gan B, bạch hầu, ho gà, uốn ván, Hib) và vắc xin 6 trong 1 (bổ sung thêm thành phần phòng bại liệt). Vắc xin phối hợp được chỉ định cho trẻ nhỏ từ 2 tháng tuổi trở lên, giúp giảm số lần tiêm và giảm cảm giác đau đớn cho trẻ.
Các xét nghiệm cần thực hiện trước khi tiêm vắc xin
Việc xét nghiệm máu tiền tiêm chủng là bước bắt buộc đối với người lớn và trẻ lớn nhằm đảm bảo tính an toàn cũng như hiệu quả của vắc xin. Hai chỉ số quan trọng nhất cần kiểm tra là HBsAg và Anti-HBs. Xét nghiệm HBsAg giúp xác định xem người đó có đang bị nhiễm virus viêm gan B hay không. Nếu HBsAg dương tính, việc tiêm vắc xin phòng bệnh sẽ không còn tác dụng bảo vệ và người bệnh cần được hướng dẫn theo dõi chuyên khoa Tiêu hóa hoặc Truyền nhiễm.
Xét nghiệm Anti-HBs đo lường định lượng kháng thể chống virus viêm gan B đã có sẵn trong máu. Nếu nồng độ Anti-HBs đạt từ 10 mIU/ml trở lên, cơ thể đã có đủ khả năng miễn dịch và không nhất thiết phải tiêm liệu trình vắc xin mới. Ngược lại, nếu Anti-HBs dưới 10 mIU/ml, người đó cần tiêm đủ phác đồ để thiết lập nồng độ kháng thể an toàn bảo vệ tế bào gan.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức y học phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định y khoa trực tiếp từ bác sĩ. Trước khi tiêm vắc xin viêm gan B, người tiêm cần khai báo đầy đủ tiền sử dị ứng, tình trạng sức khỏe hiện tại và lịch sử tiêm chủng cho nhân viên y tế. Sau khi hoàn thành mũi tiêm, người được tiêm cần ở lại theo dõi tại cơ sở y tế ít nhất 30 phút để phát hiện kịp thời các phản ứng bất thường. Nếu có dấu hiệu sốt cao kéo dài, khó thở hoặc phản ứng dị ứng nghiêm trọng, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất.
Tóm tắt
Tiêm vắc xin viêm gan B là biện pháp phòng ngừa chủ động và hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe gan cho cả trẻ em và người lớn. Việc nắm rõ số mũi tiêm, phác đồ phù hợp và các xét nghiệm cần thiết giúp mỗi người chủ động xây dựng kế hoạch tiêm chủng an toàn. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa hoặc nhân viên y tế tại các trung tâm tiêm chủng uy tín để được tư vấn phác đồ tiêm phù hợp nhất.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Tiêm vắc xin viêm gan B có cần tiêm nhắc lại không?
Sau khi hoàn thành đủ phác đồ tiêm cơ bản, lượng kháng thể Anti-HBs có thể giảm dần theo thời gian. Người lớn sau 5 đến 10 năm nên làm xét nghiệm định lượng Anti-HBs. Nếu chỉ số Anti-HBs giảm xuống dưới 10 mIU/ml, bác sĩ có thể khuyến cáo tiêm nhắc lại 1 mũi để duy trì khả năng bảo vệ.
Nếu trễ lịch tiêm mũi viêm gan B tiếp theo thì phải làm sao?
Nếu bị trễ hẹn tiêm mũi tiếp theo theo phác đồ, bạn không cần phải tiêm lại từ mũi đầu tiên. Hãy đến cơ sở tiêm chủng sớm nhất có thể để được bác sĩ tư vấn tiêm bổ sung mũi còn thiếu và hoàn thành đúng tổng số mũi quy định của phác đồ.
Phụ nữ mang thai có tiêm vắc xin viêm gan B được không?
Vắc xin viêm gan B tái tổ hợp chứa kháng nguyên không sống nên được đánh giá là an toàn cho phụ nữ mang thai. Tuy nhiên, thai phụ nên tham khảo ý kiến của bác sĩ sản khoa và xét nghiệm máu trước khi quyết định tiêm phòng để đảm bảo an toàn tối đa.
Người đã mắc bệnh viêm gan B có cần tiêm vắc xin không?
Người đã nhiễm virus viêm gan B (khi xét nghiệm HBsAg dương tính) không cần tiêm vắc xin viêm gan B vì vắc xin không có tác dụng điều trị bệnh đã nhiễm. Người bệnh cần thăm khám định kỳ với bác sĩ chuyên khoa Truyền nhiễm để được theo dõi và quản lý sức khỏe gan.
Những phản ứng thường gặp sau khi tiêm vắc xin viêm gan B là gì?
Sau khi tiêm vắc xin viêm gan B, một số phản ứng nhẹ có thể xảy ra như sưng đau nhẹ tại vị trí tiêm, sốt nhẹ, mệt mỏi hoặc đau đầu. Các triệu chứng này thường tự khỏi sau 1 đến 2 ngày mà không gây ảnh hưởng nguy hiểm đến sức khỏe.
