Viêm gan B lây qua đường nào và biện pháp phòng ngừa

Viêm gan B lây qua đường nào?

Viêm gan B là tình trạng nhiễm trùng gan do vi rút HBV xâm nhập và gây tổn thương tế bào gan. Vi rút này có sức sống bền bỉ ngoài môi trường tự nhiên, có thể tồn tại ít nhất 7 ngày trên các bề mặt khô mà vẫn giữ khả năng lây nhiễm. Khi xâm nhập vào cơ thể, vi rút có thể gây viêm gan B cấp tính hoặc tiến triển thành viêm gan B mãn tính kéo dài. Nếu không được theo dõi và quản lý y khoa kịp thời, tình trạng mãn tính có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như xơ gan và ung thư gan. Việc trang bị kiến thức về con đường lây truyền và tham khảo tư vấn từ bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa hoặc Truyền nhiễm giúp bạn xây dựng kế hoạch phòng ngừa cũng như chăm sóc sức khỏe gan một cách chủ động và an toàn.

Lây truyền qua đường máu và các vật dụng dùng chung

Con đường lây nhiễm trực tiếp và nguy cơ cao của vi rút viêm gan B là qua đường máu. Vi rút HBV tồn tại với nồng độ rất cao trong máu và các dịch tiết của người nhiễm bệnh. Sự lây nhiễm xảy ra khi máu chứa vi rút tiếp xúc với vết thương hở, niêm mạc bị tổn thương hoặc đi trực tiếp vào dòng máu của người lành.

Các hành vi có nguy cơ cao bao gồm việc dùng chung bơm kim tiêm, sử dụng dụng cụ y tế hoặc dụng cụ thẩm mỹ không được vô trùng đúng quy định như kim xăm hình, dụng cụ xỏ khuyên, làm móng. Bên cạnh đó, thói quen dùng chung các đồ dùng cá nhân dễ gây trầy xước niêm mạc như bàn chải đánh răng, dao cạo râu, kéo cắt móng tay cũng tiềm ẩn rủi ro lây nhiễm. Việc tiếp xúc với máu hoặc dịch cơ thể trong sinh hoạt hằng ngày cần được xử lý thận trọng để đảm bảo an toàn.

Lây truyền qua đường tình dục không an toàn

Quan hệ tình dục không sử dụng biện pháp bảo vệ là một trong những con đường lây truyền vi rút viêm gan B phổ biến ở người trưởng thành. Vi rút HBV xuất hiện trong các dịch tiết sinh dục như tinh dịch và dịch âm đạo của người mang vi rút. Trong quá trình quan hệ tình dục không an toàn, các trầy xước nhỏ ở niêm mạc sinh dục có thể tạo điều kiện cho vi rút xâm nhập vào cơ thể đối phương.

Nguy cơ lây nhiễm tăng cao đối với những người có nhiều bạn tình hoặc không sử dụng bao cao su thường xuyên. Việc chủ động áp dụng các biện pháp tình dục an toàn và thực hiện kiểm tra sức khỏe định kỳ giúp giảm thiểu tối đa rủi ro lây truyền vi rút cho bản thân và đối phương.

Lây truyền từ mẹ sang con trong quá trình sinh nở

Khả năng lây truyền vi rút viêm gan B từ mẹ sang con diễn ra chủ yếu trong quá trình chuyển dạ và sinh nở. Khi dạ con co bóp và thai nhi đi qua đường sinh của mẹ, sự tiếp xúc trực tiếp giữa máu và dịch âm đạo của mẹ với niêm mạc của trẻ sơ sinh khiến vi rút xâm nhập vào cơ thể trẻ. Việc lây truyền trong suốt thai kỳ ít gặp hơn ngoại trừ trường hợp hàng rào nhau thai bị tổn thương.

Trẻ sơ sinh bị nhiễm vi rút HBV từ mẹ có tỷ lệ rất cao phát triển thành viêm gan B mãn tính nếu không được can thiệp dự phòng kịp thời. Do đó, việc tầm soát viêm gan B ở phụ nữ mang thai có ý nghĩa quan trọng để bác sĩ xây dựng lộ trình tiêm vắc xin và huyết thanh bảo vệ cho bé ngay sau khi sinh.

Các trường hợp không làm lây nhiễm vi rút viêm gan B

Nhiều người thường lo lắng sai lầm về các hình thức tiếp xúc hằng ngày với người nhiễm vi rút viêm gan B, dẫn đến tâm lý kỳ thị không đáng có. Vi rút HBV không lây truyền qua các tiếp xúc sinh hoạt thông thường.

Cụ thể, các hành vi giao tiếp như ôm, bắt tay, hôn nhẹ trên má, ho, xì mũi hay hắt hơi hoàn toàn không làm lây bệnh. Vi rút cũng không lây qua đường ăn uống, dùng chung bát đũa, ly nước hay qua nguồn nước và thực phẩm. Ngoài ra, các loài muỗi hoặc côn trùng đốt cũng không phải là trung gian lây truyền vi rút viêm gan B. Việc hiểu đúng giúp duy trì cuộc sống sinh hoạt gia đình và giao tiếp xã hội bình thường mà không gây tâm lý hoang mang.

Các biện pháp chủ động phòng ngừa viêm gan B

Tiêm vắc xin ngừa viêm gan B là biện pháp dự phòng chủ động và hiệu quả nhất hiện nay. Vắc xin giúp cơ thể kích thích hệ miễn dịch sản sinh kháng thể bảo vệ chống lại vi rút HBV. Trẻ sơ sinh và người lớn chưa từng nhiễm vi rút nên tham khảo ý kiến bác sĩ để thực hiện lịch tiêm phòng đầy đủ.

Bên cạnh vắc xin, mỗi người cần duy trì các thói quen sinh hoạt an toàn như không dùng chung kim tiêm, bàn chải đánh răng hay dao cạo râu. Khi thực hiện các dịch vụ thẩm mỹ hoặc y tế, cần chọn cơ sở đảm bảo tiệt trùng dụng cụ. Khi quan hệ tình dục, việc dùng bao cao su đúng cách giúp giảm thiểu rủi ro. Phụ nữ mang thai nhiễm HBV cần tuân thủ chỉ định y khoa để tiêm vắc xin và huyết thanh cho trẻ trong 12 giờ đầu sau sinh.

Lưu ý an toàn

Nội dung trong bài viết mang tính chất cung cấp kiến thức y khoa phổ thông và không thay thế cho việc chẩn đoán hay tư vấn y tế trực tiếp. Mỗi người có tình trạng sức khỏe và mức độ nguy cơ lây nhiễm khác nhau. Người đọc không nên tự chẩn đoán hoặc tự ý áp dụng các biện pháp can thiệp khi chưa có sự hướng dẫn của chuyên gia. Khi nghi ngờ tiếp xúc với nguồn lây hoặc có dấu hiệu bất thường, bạn nên đến các cơ sở y tế chuyên khoa Tiêu hóa hoặc Truyền nhiễm để được bác sĩ thăm khám và xét nghiệm chính xác.

Tóm tắt

Nắm vững thông tin bệnh viêm gan B lây qua đường nào giúp mỗi người chủ động bảo vệ bản thân và gia đình. Ba con đường lây truyền chính gồm đường máu, đường tình dục và từ mẹ sang con cần được phòng ngừa nghiêm ngặt. Việc tiêm vắc xin phòng bệnh kết hợp lối sống an toàn là giải pháp hiệu quả giúp bảo vệ sức khỏe lá gan lâu dài. Hãy chủ động trao đổi với bác sĩ để nhận tư vấn phù hợp nhất.