Viêm đại tràng xung huyết có những triệu chứng gì và nhận biết thế nào

Triệu chứng viêm đại tràng xung huyết là gì?

Viêm đại tràng xung huyết là thuật ngữ y khoa mô tả trạng thái niêm mạc lòng đại tràng xuất hiện những vùng đỏ ửng, sung huyết do sự giãn nở và ứ trệ tuần hoàn máu tại hệ thống mao mạch cục bộ. Đây thường là giai đoạn đầu của phản ứng viêm trước khi hình thành các ổ trợt loét sâu trên thành ruột. Tình trạng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như nhiễm khuẩn, mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, thói quen ăn uống thiếu lành mạnh, tác dụng phụ của thuốc kháng viêm hoặc do stress thần kinh kéo dài.

Mặc dù tổn thương xung huyết có thể xảy ra ở bất kỳ vị trí nào dọc theo khung ruột già như manh tràng, đại tràng lên, đại tràng ngang, đại tràng xuống hoặc trực tràng, biểu hiện lâm sàng của bệnh thường rất dễ bị nhầm lẫn với hội chứng ruột kích thích hoặc viêm đại tràng co thắt thông thường. Do đó, việc hiểu rõ bản chất tổn thương và thăm khám nội soi định kỳ có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc bảo vệ toàn vẹn niêm mạc ống tiêu hóa.

Đau bụng quặn thắt hoặc âm ỉ dọc khung đại tràng

Dấu hiệu phổ biến hàng đầu của viêm đại tràng xung huyết là cảm giác đau tức hoặc quặn thắt vùng bụng, đặc biệt thường tập trung ở vùng hố chậu trái, hạ vị hoặc dọc theo khung đại tràng. Cơn đau thường xuất hiện từng đợt, có xu hướng tăng lên sau khi ăn các món lạ, đồ chua cay, dầu mỡ hoặc khi người bệnh rơi vào trạng thái căng thẳng tâm lý kéo dài.

Điểm đặc trưng là sau khi đi đại tiện xong, cảm giác đau quặn bụng thường có xu hướng thuyên giảm tạm thời, nhưng sau đó có thể quay trở lại khi phân tiếp tục di chuyển qua đoạn niêm mạc bị ứ máu kích ứng. Một số người bệnh chỉ trải qua cảm giác nặng bụng, âm ỉ khó chịu liên tục suốt cả ngày khiến chất lượng bữa ăn và giấc ngủ suy giảm đáng kể. Cơn đau này không nên bị xem nhẹ vì nó phản ánh tình trạng co thắt cơ trơn đại tràng trước sự kích thích của vùng niêm mạc đang viêm đỏ.

Rối loạn tính chất phân và thói quen đại tiện thất thường

Tình trạng sung huyết và phù nề niêm mạc cản trở khả năng hấp thu nước cũng như điều hòa nhu động ruột, dẫn đến rối loạn thói quen đại tiện rõ rệt. Người bệnh có thể gặp tình trạng tiêu chảy nhiều lần trong ngày, phân lỏng, nát hoặc có bọt khí, xen kẽ với những đợt táo bón kéo dài, phân khô cứng thành từng viên nhỏ.

Dấu hiệu mót rặn là triệu chứng rất điển hình khi vị trí xung huyết nằm gần trực tràng hoặc đại tràng sigma. Bệnh nhân liên tục có cảm giác muốn đi vệ sinh ngay cả khi vừa đi xong, nhưng lượng phân tống ra mỗi lần lại rất ít. Sự thay đổi thất thường giữa lỏng và táo bón không chỉ gây bất tiện lớn cho sinh hoạt thường nhật mà còn khiến vùng hậu môn đau rát, khó chịu.

Phân có lẫn chất nhầy bám dính hoặc vệt máu tươi

Khi các mao mạch ở lớp niêm mạc ruột bị ứ huyết quá mức và chịu áp lực co bóp cơ học, chất nhầy sẽ được tiết ra nhiều hơn để tự bảo vệ. Người bệnh có thể dễ dàng quan sát thấy phân có lẫn các vệt dịch nhầy màu trắng trong hoặc hơi ngả vàng bám quanh bề mặt khuôn phân.

Trong trường hợp xung huyết nặng kèm theo các vết trợt xước vi thể, phân có thể xuất hiện các vệt máu tươi bám bên ngoài hoặc phân có màu nâu sẫm, đỏ sẫm. Triệu chứng này đòi hỏi người bệnh phải hết sức cảnh giác để phân biệt với xuất huyết do trĩ, nứt kẽ hậu môn hay các bệnh lý viêm ruột mạn tính khác. Việc theo dõi màu sắc phân hàng ngày giúp cung cấp dữ liệu lâm sàng rất quan trọng cho bác sĩ khi thăm khám.

Chướng bụng đầy hơi khó tiêu và mệt mỏi toàn thân

Rối loạn tiêu hóa tại đại tràng làm suy giảm hệ vi sinh vật có lợi, tạo điều kiện cho quá trình lên men bất thường của thức ăn chưa tiêu hóa hết. Hậu quả là người bệnh luôn cảm thấy bụng căng tức, chướng hơi, ậm ạch khó chịu ngay cả khi ăn lượng thức ăn rất ít.

Kèm theo tình trạng đầy bụng là biểu hiện trung tiện nhiều lần, ợ hơi nhẹ hoặc cảm giác chán ăn, ăn không ngon miệng. Về lâu dài, việc kém hấp thu dưỡng chất cùng tâm lý lo lắng khi ăn uống có thể khiến cơ thể mệt mỏi, sụt cân nhẹ, da dẻ xanh xao và suy nhược thể trạng toàn thân. Người bệnh thường rơi vào vòng luẩn quẩn mệt mỏi thể chất kết hợp căng thẳng tâm lý kéo dài.

Các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đi khám chuyên khoa ngay

Mặc dù nhiều trường hợp viêm xung huyết diễn tiến âm thầm, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa tiêu hóa khi nhận thấy các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm. Những triệu chứng báo động bao gồm sốt cao liên tục không rõ nguyên nhân, đi ngoài ra máu tươi lượng nhiều hoặc phân đen như bã cà phê, đau bụng dữ dội không giảm sau đại tiện, nôn mửa liên tục hoặc sụt cân nhanh chóng không chủ đích.

Bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa sẽ tiến hành nội soi đại trực tràng toàn bộ kết hợp làm các xét nghiệm phân, xét nghiệm máu nhằm đánh giá chính xác vị trí, mức độ xung huyết và loại trừ các bệnh lý ác tính. Tuyệt đối không tự ý trì hoãn thăm khám khi đã xuất hiện các biểu hiện cảnh báo này để tránh nguy cơ thủng ruột hoặc mất máu cấp tính.

Lưu ý an toàn

Toàn bộ nội dung trong bài viết chỉ mang tính chất cung cấp kiến thức giáo dục sức khỏe phổ thông, hoàn toàn không thay thế cho việc chẩn đoán chuyên sâu hoặc chỉ định điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa tiêu hoá. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau hay thuốc cầm tiêu chảy khi chưa qua thăm khám. Mọi quyết định can thiệp dùng thuốc hoặc điều chỉnh chế độ ăn uống chuyên biệt cần có sự tư vấn cụ thể của nhân viên y tế để đảm bảo an toàn tối đa cho niêm mạc đại tràng.

Tóm tắt

Nắm rõ các triệu chứng của viêm đại tràng xung huyết giúp người bệnh chủ động đi khám chuyên khoa tiêu hoá từ sớm, tránh tâm lý chủ quan hoặc tự ý dùng thuốc bừa bãi. Việc chẩn đoán chính xác tổn thương qua nội soi và tuân thủ phác đồ hướng dẫn của bác sĩ là chìa khóa then chốt để niêm mạc phục hồi hoàn toàn, ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm và nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.