Viêm đại tràng khi mang thai và những biểu hiện mẹ bầu cần lưu ý

Viêm đại tràng khi mang thai là gì?

Viêm đại tràng là thuật ngữ chỉ các tổn thương viêm xảy ra ở lớp niêm mạc lót trong lòng đại tràng, bao gồm viêm đại tràng co thắt, viêm đại tràng nhiễm khuẩn hoặc bệnh viêm ruột mạn tính như viêm loét đại trực tràng chảy máu và bệnh Crohn. Trong thời gian mang thai, cơ thể người phụ nữ trải qua nhiều biến đổi sinh lý sâu sắc, bao gồm nồng độ hormone progesterone tăng cao gây giãn cơ trơn và làm chậm tốc độ tiêu hóa thức ăn. Khi đại tràng bị viêm, chức năng cô đặc phân và tái hấp thu nước bị rối loạn nghiêm trọng. Người mẹ không chỉ đối mặt với các cơn đau khó chịu mà còn dễ bị mất nước, kém hấp thu chất dinh dưỡng thiết yếu, từ đó có thể tác động gián tiếp đến môi trường phát triển của thai nhi nếu không có biện pháp can thiệp y khoa kịp thời.

Biểu hiện cảnh báo viêm đại tràng ở phụ nữ mang thai

Trong thai kỳ, sự thay đổi nội tiết tố và áp lực từ tử cung phát triển dễ khiến đường tiêu hóa nhạy cảm. Tuy nhiên, các tổn thương thực thể tại niêm mạc đại tràng thường biểu hiện bằng những cơn đau bụng quặn thắt dọc theo khung đại tràng, đặc biệt là vùng bụng dưới bên trái hoặc hạ vị. Cơn đau thường tăng lên trước khi đi ngoài và có xu hướng thuyên giảm tạm thời sau khi tống xuất phân.

Đi kèm với đau bụng là tình trạng rối loạn phân rõ rệt. Mẹ bầu có thể bị tiêu chảy nhiều lần trong ngày, phân lỏng nát, có thể xen kẽ các đợt táo bón kéo dài. Đáng chú ý nhất, phân của người bệnh thường kèm theo chất nhầy nhớt hoặc vệt máu tươi, đôi khi là máu sẫm màu. Cảm giác mót rặn liên tục, cảm giác đi ngoài không hết phân cũng là biểu hiện đặc trưng khi trực tràng và đoạn cuối đại tràng bị kích ứng hoặc viêm loét.

Bên cạnh biểu hiện tại đường tiêu hóa, mẹ bầu bị viêm đại tràng thường cảm thấy mệt mỏi suy nhược, sụt cân ngoài ý muốn hoặc không tăng cân đúng chuẩn thai kỳ, kèm theo chán ăn, sốt nhẹ và dấu hiệu mất nước nhẹ.

Phân biệt viêm đại tràng với rối loạn tiêu hóa thông thường khi có thai

Giai đoạn mang thai thường đi kèm với nhiều xáo trộn tiêu hóa sinh lý như buồn nôn, ợ hơi, đầy bụng hoặc táo bón do tác động của progesterone làm giảm nhu động ruột. Các triệu chứng sinh lý này thường chỉ gây cảm giác nặng bụng nhẹ, khó tiêu sau khi ăn và có thể cải thiện tốt khi người mẹ điều chỉnh chế độ ăn uống, tăng lượng chất xơ và bổ sung nước.

Ngược lại, viêm đại tràng là tình trạng viêm nhiễm hoặc tổn thương niêm mạc ruột già. Tình trạng này không chỉ dừng lại ở khó tiêu đơn thuần mà thường xuyên gây tiêu chảy cấp hoặc mạn tính, xuất hiện máu và chất nhầy trong phân. Cơn đau bụng do viêm đại tràng mang tính chất co thắt từng cơn dồn dập, khiến người bệnh phải đi vệ sinh gấp. Khó chịu tiêu hóa sinh lý thông thường tuyệt đối không bao giờ làm xuất hiện máu trong phân hay gây sốt, sụt cân nhanh chóng như viêm đại tràng.

Tác động tiềm ẩn của viêm đại tràng đối với sức khỏe mẹ và bé

Đại tràng đảm nhiệm vai trò tái hấp thu nước, một số khoáng chất và tạo khuôn phân. Khi niêm mạc ruột già bị viêm loét, quá trình hấp thu bị đình trệ, dẫn đến nguy cơ mất nước, rối loạn điện giải và suy giảm dinh dưỡng ở mẹ bầu. Tình trạng thiếu hụt dưỡng chất kéo dài có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sự tăng trưởng bình thường của thai nhi.

Ngoài ra, những đợt bùng phát viêm đại tràng nghiêm trọng không được kiểm soát có khả năng kích hoạt phản ứng viêm toàn thân, làm tăng áp lực trong ổ bụng và đôi khi thúc đẩy các cơn co thắt tử cung sớm. Điều này tiềm ẩn nguy cơ sinh non, thai nhẹ cân hoặc biến chứng thai sản. Ngược lại, nếu được chẩn đoán và đồng quản lý tốt giữa bác sĩ sản khoa và chuyên khoa tiêu hóa, đa số mẹ bầu vẫn có thể trải qua thai kỳ an toàn và sinh con khỏe mạnh.

Nguyên tắc chăm sóc đường ruột an toàn cho thai phụ

Khi gặp vấn đề tiêu hóa trong thai kỳ, mẹ bầu cần duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh, ưu tiên các món luộc, hấp, nấu nhừ để giảm bớt gánh nặng co bóp cho đại tràng. Nên chia khẩu phần thành 5 đến 6 bữa nhỏ trong ngày thay vì ăn quá no vào một bữa. Uống đủ nước lọc hoặc nước ấm từng ngụm nhỏ để bù lượng nước mất do phân lỏng.

Cần tạm thời kiêng các loại thực phẩm cay nóng, chiên xào nhiều dầu mỡ, đồ uống chứa caffeine, nước ngọt có ga và các món ăn sống hoặc chưa chín kỹ. Nếu nhận thấy cơ thể khó dung nạp sữa chua hoặc sữa tươi, cần giảm bớt để tránh đầy hơi tiêu chảy. Bên cạnh đó, mẹ bầu nên duy trì nghỉ ngơi đầy đủ, thực hiện các bài tập thở hoặc vận động nhẹ nhàng để giảm bớt căng thẳng tâm lý, bởi vì stress có thể kích hoạt các cơn co thắt đại tràng mạnh hơn.

Thời điểm mẹ bầu cần đến ngay cơ sở y tế thăm khám

Mẹ bầu cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa tiêu hóa và sản phụ khoa nếu nhận thấy các dấu hiệu bất thường nghiêm trọng. Các dấu hiệu cảnh báo bao gồm đi ngoài phân có lẫn máu hoặc chất nhầy liên tục, tiêu chảy kéo dài trên hai ngày không thuyên giảm, đau bụng dữ dội từng cơn không dứt.

Bên cạnh đó, các dấu hiệu toàn thân như sốt cao, nôn ói nhiều không thể uống nước, dấu hiệu mất nước với biểu hiện môi khô khốc, hoa mắt chóng mặt, tiểu rất ít hoặc sụt cân nhanh cũng là tình huống cần được trợ giúp y tế khẩn cấp. Mẹ bầu tuyệt đối không được tự ý trì hoãn thăm khám vì sức khỏe của cả mẹ và thai nhi cần được đánh giá chuẩn xác qua các xét nghiệm y khoa an toàn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe cộng đồng, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị y khoa. Phụ nữ mang thai tuyệt đối không được tự ý dùng thuốc kháng sinh, thuốc cầm tiêu chảy, men tiêu hóa hoặc các bài thuốc dân gian truyền miệng khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Mọi triệu chứng bất thường tại đường tiêu hóa trong thai kỳ cần được bác sĩ sản khoa và tiêu hóa thăm khám trực tiếp.

Tóm tắt

Viêm đại tràng trong thai kỳ đòi hỏi sự theo dõi sát sao từ cả bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa và bác sĩ sản khoa. Việc lắng nghe cơ thể, phát hiện sớm các bất thường và tuân thủ lối sống lành mạnh là chìa khóa bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và bé. Khi gặp các triệu chứng tiêu hóa kéo dài, mẹ bầu tuyệt đối không nên tự phán đoán hoặc tự điều trị tại nhà.