Bệnh viêm đại tràng giả mạc có nguy hiểm không và những điều cần biết

Viêm đại tràng giả mạc có nguy hiểm không?

Viêm đại tràng giả mạc là bệnh lý nhiễm trùng đường tiêu hóa xảy ra chủ yếu ở ruột già, liên quan mật thiết đến việc mất cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột sau khi sử dụng thuốc kháng sinh. Khi các vi khuẩn có lợi bị tiêu diệt hàng loạt, vi khuẩn Clostridioides difficile có cơ hội bùng phát và tiết ra các ngoại độc tố tấn công niêm mạc đại tràng. Quá trình này gây viêm, phù nề và hoại tử tế bào biểu mô, tạo nên các mảng giả mạc bám dính trên bề mặt lòng ruột. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến hơn ở người cao tuổi và bệnh nhân đang điều trị nội trú dài ngày. Nhận diện sớm bản chất của bệnh là bước then chốt giúp ngăn ngừa tổn thương lan rộng và hạn chế các rủi ro sức khỏe nặng nề.

Mức độ nguy hiểm và các biến chứng tiềm ẩn của viêm đại tràng giả mạc

Ở mức độ nhẹ, viêm đại tràng giả mạc có thể chỉ biểu hiện bằng những đợt tiêu chảy nhiều lần kèm đau bụng âm ỉ. Tuy nhiên, nếu không được can thiệp y tế đúng lúc, bệnh có nguy cơ tiến triển thành các biến chứng nặng nề. Sự phá hủy niêm mạc đại tràng do độc tố vi khuẩn có thể dẫn đến tình trạng mất nước nghiêm trọng, rối loạn thăng bằng điện giải và suy thận cấp.

Đặc biệt nguy hiểm là biến chứng phình đại tràng nhiễm độc, khi đại tràng giãn to bất thường, mất trương lực và có nguy cơ hoại tử. Tình trạng này có thể dẫn tới thủng đại tràng, gây viêm phúc mạc toàn thể, sốc nhiễm trùng và đe dọa trực tiếp đến tính mạng người bệnh. Do đó, viêm đại tràng giả mạc được xếp vào nhóm bệnh lý đường tiêu hóa cần được theo dõi chặt chẽ tại các cơ sở y tế chuyên khoa.

Nguyên nhân và những đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến viêm đại tràng giả mạc là sự phát triển quá mức của vi khuẩn Clostridioides difficile trong lòng ruột. Ở trạng thái bình thường, hệ vi sinh vật đường ruột duy trì sự cân bằng tự nhiên giúp ức chế vi khuẩn có hại. Khi người bệnh sử dụng kháng sinh phổ rộng trong thời gian dài hoặc phối hợp nhiều loại kháng sinh, các lợi khuẩn bị tiêu diệt, tạo điều kiện cho vi khuẩn kỵ khí này tăng sinh và tiết ra độc tố gây viêm loét niêm mạc.

Bên cạnh tiền sử dùng kháng sinh, một số đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn rõ rệt. Nhóm người cao tuổi trên 65 tuổi, bệnh nhân nằm viện điều trị lâu ngày, người suy giảm miễn dịch hoặc mắc các bệnh mạn tính nặng là những đối tượng rất dễ tổn thương. Ngoài ra, việc lạm dụng thuốc ức chế bơm proton giảm tiết acid dạ dày kéo dài cũng được ghi nhận là yếu tố làm tăng khả năng nhiễm khuẩn đường ruột.

Dấu hiệu nhận biết và thời điểm cần đến cơ sở y tế

Người bệnh cần đặc biệt chú ý đến các dấu hiệu bất thường của đường tiêu hóa, nhất là khi đang hoặc vừa mới kết thúc một đợt dùng kháng sinh. Biểu hiện phổ biến nhất là tiêu chảy tóe nước nhiều lần trong ngày, đôi khi kèm theo chất nhầy hoặc phân lẫn máu. Đi cùng với đó là tình trạng đau quặn bụng từng cơn, chướng bụng, sốt nhẹ đến sốt cao và cảm giác mệt mỏi rã rời.

Nếu nhận thấy các dấu hiệu nghiêm trọng như sốt cao liên tục không hạ, bụng chướng căng cứng, đau dữ dội, nôn mửa nhiều hoặc có biểu hiện mất nước như khát nước dữ dội, khô miệng, tiểu tiện rất ít và tụt huyết áp, người bệnh cần đến bệnh viện ngay lập tức. Đây là những cảnh báo cho thấy cơ thể đang đối mặt với tình trạng nhiễm trùng nhiễm độc cấp tính cần cấp cứu kịp thời.

Nguyên tắc xử trí y khoa và phòng ngừa tái phát an toàn

Việc chẩn đoán chính xác viêm đại tràng giả mạc cần dựa vào các xét nghiệm tìm độc tố vi khuẩn trong phân kết hợp với nội soi đại tràng trực tràng để quan sát các mảng giả mạc màu vàng trắng bám trên niêm mạc ruột. Khi có chẩn đoán xác định, bác sĩ sẽ chỉ định ngừng ngay loại kháng sinh đang gây bệnh nếu có thể, đồng thời kê đơn thuốc kháng khuẩn đặc hiệu nhắm trúng đích vi khuẩn gây hại.

Bên cạnh dùng thuốc theo đơn, người bệnh cần được bù đủ nước và các chất điện giải để phục hồi thể tích tuần hoàn. Để hạn chế nguy cơ tái phát sau điều trị, mỗi người tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng kháng sinh khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Khi phải điều trị nội trú tại bệnh viện, việc giữ gìn vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch là biện pháp quan trọng nhằm ngăn chặn vi khuẩn lây lan.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thuốc kháng sinh, không dùng thuốc chống tiêu chảy khi chưa có chỉ định vì có thể làm bệnh trầm trọng hơn. Khi có biểu hiện tiêu chảy kéo dài sau dùng thuốc, hãy đến ngay bệnh viện để được kiểm tra.

Tóm tắt

Viêm đại tràng giả mạc là bệnh lý đường tiêu hóa có thể gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng nếu không được chẩn đoán và xử trí đúng cách. Người bệnh cần tuyệt đối tuân thủ chỉ định của bác sĩ khi sử dụng thuốc kháng sinh và chủ động thăm khám ngay khi xuất hiện tiêu chảy bất thường để bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa một cách an toàn.