Vì sao xét nghiệm tiểu đường thai kỳ khiến mẹ bầu bị nôn?

Xét nghiệm tiểu đường thai kỳ bị nôn là gì?

Xét nghiệm tiểu đường thai kỳ, phổ biến nhất là nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống, là bước kiểm tra định kỳ quan trọng thường được chỉ định vào tuần thai thứ 24 đến 28. Mục đích của quy trình này là đánh giá khả năng chuyển hóa đường của cơ thể người mẹ, từ đó phát hiện sớm nguy cơ rối loạn đường huyết để kịp thời can thiệp, bảo vệ an toàn cho cả mẹ và thai nhi. Trong quá trình xét nghiệm, thai phụ cần nhịn ăn ít nhất 8 tiếng qua đêm, lấy máu đo đường huyết lúc đói, sau đó uống hết một lượng dung dịch chứa 75g glucose nguyên chất trong vòng 5 phút rồi tiếp tục lấy máu ở các mốc 1 giờ và 2 giờ sau uống. Việc phải dung nạp dung dịch có vị ngọt gắt vào dạ dày rỗng khiến không ít phụ nữ mang thai bị kích thích đường tiêu hóa dữ dội, dẫn tới hiện tượng buồn nôn, nôn trớ hoặc chóng mặt nhẹ.

Cơ chế gây buồn nôn khi uống dung dịch đường đậm đặc

Nguyên nhân trực tiếp khiến mẹ bầu buồn nôn bắt nguồn từ việc uống dung dịch glucose có nồng độ thẩm thấu rất cao. Sau một đêm nhịn đói từ 8 đến 12 tiếng, dạ dày của người mẹ chỉ còn chứa dịch vị acid. Khi nạp đột ngột khoảng 75g glucose hòa tan trong một lượng nước nhỏ, dung dịch ưu trương này sẽ tác động mạnh lên niêm mạc dạ dày và kích thích niêm mạc ruột non kéo nước vào lòng ống tiêu hóa. Hiện tượng này làm căng tức dạ dày, sinh hơi và kích thích phản xạ trào ngược khiến cảm giác buồn nôn bùng phát nhanh chóng.

Bên cạnh yếu tố áp lực thẩm thấu, vị ngọt gắt bất thường của dung dịch cũng là tác nhân kích thích vị giác và trung khu nôn tại thần kinh trung ương. Trong thai kỳ, nồng độ hormone progesterone tăng cao làm giãn các cơ trơn, khiến cơ thắt thực quản dưới đóng không chặt và làm chậm tốc độ làm rỗng dạ dày. Do đó, thức uống ngọt đậm rất dễ bị ứ trệ, làm gia tăng cảm giác ngấy, lợm giọng và thúc đẩy cơn buồn nôn kéo dài.

Hướng xử trí khi thai phụ bị nôn trong buổi xét nghiệm

Nếu thai phụ không may bị nôn trong quá trình thực hiện nghiệm pháp dung nạp glucose, việc đầu tiên cần làm là thông báo ngay cho nhân viên y tế tại phòng xét nghiệm. Bác sĩ hoặc kỹ thuật viên sẽ dựa vào thời điểm nôn để đưa ra quyết định chuyên môn phù hợp nhất. Trường hợp thai phụ nôn mửa ngay sau khi uống dung dịch đường hoặc nôn trong vòng 30 phút đầu tiên, lượng glucose đưa vào cơ thể chưa kịp hấp thu đầy đủ vào máu, dẫn tới việc chỉ số đường huyết sau đó không còn phản ánh chính xác khả năng chuyển hóa. Lúc này, quy trình xét nghiệm thường buộc phải dừng lại và dời sang một buổi khác khi sức khỏe của mẹ ổn định hơn.

Trong tình huống cơn nôn xảy ra muộn hơn, chẳng hạn sau thời điểm uống trên 1 giờ hoặc sau khi đã hoàn thành mẫu máu thứ hai, bác sĩ sẽ xem xét tổng thể các chỉ số đã thu thập được để cân nhắc có cần làm lại hay không. Thai phụ tuyệt đối không tự ý uống thêm nước đường, không tự ý ăn uống bù hoặc rời khỏi cơ sở y tế khi chưa có chỉ định của nhân viên chuyên môn.

Biện pháp giúp mẹ bầu hạn chế nôn khi làm xét nghiệm

Để giảm thiểu tối đa cảm giác buồn nôn và hoàn thành tốt buổi xét nghiệm, mẹ bầu có thể áp dụng một số kinh nghiệm thực tế đã được các nhân viên y tế hướng dẫn. Trước hết, khi uống dung dịch đường, thai phụ nên chia thành từng ngụm nhỏ và uống đều đặn trong giới hạn 5 phút cho phép, tránh nuốt ực quá nhanh một lượng lớn chất lỏng vào dạ dày rỗng. Một số cơ sở y tế cho phép làm lạnh dung dịch glucose trước khi uống hoặc cho thêm một lượng rất nhỏ nước cốt chanh để giảm bớt vị ngọt gắt, mẹ bầu có thể hỏi ý kiến bác sĩ phụ trách trước khi áp dụng.

Sau khi uống xong dung dịch, thai phụ nên ngồi nghỉ ngơi yên tĩnh tại nơi thoáng khí, tránh đi lại nhiều hay vận động mạnh vì chuyển động cơ thể dễ kích hoạt phản xạ nôn. Hãy giữ tinh thần thư giãn bằng cách hít thở sâu, nghe nhạc nhẹ hoặc trò chuyện để phân tán sự chú ý khỏi cảm giác khó chịu ở cổ họng. Mang theo một chiếc áo ấm hoặc khăn choàng nhẹ cũng giúp giữ ấm cơ thể, phòng tránh tình trạng gai rét hay hạ đường huyết thoáng qua.

Lưu ý an toàn

Thai phụ không nên vì lo ngại cảm giác buồn nôn mà tự ý bỏ qua xét nghiệm tiểu đường thai kỳ, bởi bệnh lý này thường tiến triển âm thầm nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro cho cả mẹ và bé. Thông tin trong bài viết mang tính giáo dục phổ quát và không thay thế cho chỉ định của bác sĩ sản khoa. Mẹ bầu không được tự ý thay đổi cách pha chế dung dịch glucose hay tự điều chỉnh thời gian nhịn đói nếu chưa có sự đồng thuận từ nhân viên y tế phụ trách xét nghiệm.

Tóm tắt

Cảm giác buồn nôn khi làm nghiệm pháp dung nạp glucose là phản ứng tạm thời và thường tự hết sau vài giờ. Bằng việc chuẩn bị tâm lý thoải mái, tuân thủ đúng hướng dẫn uống dung dịch và phối hợp chặt chẽ với nhân viên y tế, mẹ bầu hoàn toàn có thể vượt qua buổi xét nghiệm an toàn để bảo vệ sức khỏe cho chính mình và thai nhi.