Vì sao trẻ nhỏ hay bị sốt vào những ngày hè nắng nóng?

Trẻ bị sốt mùa hè là gì?

Sốt ở trẻ nhỏ là tình trạng thân nhiệt tăng cao hơn mức bình thường, thường được xác định khi nhiệt độ đo tại nách từ ba mươi bảy phẩy năm độ C trở lên hoặc đo tại hậu môn từ ba mươi tám độ C trở lên. Vào mùa hè, sốt ở trẻ thường phản ánh hai nhóm nguyên nhân chính: phản ứng của hệ miễn dịch chống lại các bệnh lý nhiễm trùng đường hô hấp, tiêu hóa, truyền nhiễm theo mùa; hoặc phản ứng quá tải nhiệt do môi trường bên ngoài quá nóng bức khiến cơ thể trẻ không kịp thích nghi. Do cơ chế tự điều hòa của trẻ chưa hoàn thiện, việc nhận diện đúng nguồn gốc của cơn sốt là bước quan trọng giúp phụ huynh có giải pháp chăm sóc phù hợp.

Hệ điều hòa thân nhiệt chưa hoàn thiện ở trẻ nhỏ

Cơ thể trẻ em có tỷ lệ diện tích bề mặt da so với trọng lượng lớn hơn người trưởng thành, trong khi tuyến mồ hôi và hệ thống thần kinh điều hòa thân nhiệt ở não bộ vẫn đang trong giai đoạn phát triển. Khi thời tiết bên ngoài tăng cao kết hợp với độ ẩm lớn, khả năng tự làm mát qua đường bài tiết mồ hôi của trẻ bị giảm sút đáng kể.

Nếu trẻ vui chơi quá sức ngoài trời nắng nóng hoặc mặc quần áo quá dày, nhiệt lượng tích tụ nhanh chóng bên trong cơ thể khiến thân nhiệt tăng cao. Tình trạng này rất dễ làm bùng phát các cơn sốt do quá nhiệt, đặc biệt ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới năm tuổi vốn rất nhạy cảm với sự biến đổi của môi trường sống xung quanh.

Gia tăng nguy cơ nhiễm khuẩn và virus theo mùa

Khí hậu nóng ẩm vào mùa hè là môi trường thuận lợi để nhiều loại vi khuẩn, virus và ký sinh trùng sinh sôi nảy nở. Trẻ thường xuyên tham gia các hoạt động tập thể, bơi lội ở bể bơi công cộng hoặc ăn uống thức ăn dễ bị ôi thiu, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng cấp tính.

Các bệnh truyền nhiễm thường gặp gây sốt cao trong giai đoạn này bao gồm bệnh tay chân miệng do enterovirus, sốt xuất huyết Dengue lây truyền qua muỗi vằn, nhiễm khuẩn tiêu hóa do Salmonella hoặc E. coli, và nhiễm khuẩn đường hô hấp trên. Khi mầm bệnh xâm nhập, hệ thống miễn dịch của trẻ sẽ phản ứng lại bằng cách kích hoạt phản xạ sốt nhằm ức chế sự nhân lên của vi sinh vật.

Nguy cơ mất nước và rối loạn điện giải khi trời nắng nóng

Nhiệt độ cao khiến cơ thể trẻ mất một lượng nước và chất điện giải đáng kể thông qua mồ hôi và hơi thở nhanh. Nếu không được bù dịch kịp thời, thể tích tuần hoàn giảm sút dẫn đến rối loạn tuần hoàn ngoại biên, giảm khả năng thải nhiệt và đẩy cơ thể vào trạng thái kiệt sức vì nhiệt.

Tình trạng thiếu nước kéo dài khiến niêm mạc miệng, họng bị khô rát, làm suy giảm hàng rào bảo vệ tự nhiên và tạo điều kiện cho vi khuẩn cơ hội tấn công. Mất nước kết hợp với sốt cũng khiến trẻ mệt lỏi, quấy khóc, giảm bài tiết nước tiểu và có thể dẫn đến nguy cơ co giật do sốt cao nếu không được can thiệp đúng lúc.

Tác động từ việc sử dụng máy lạnh và thay đổi nhiệt độ đột ngột

Thói quen bật điều hòa ở nhiệt độ quá thấp trong phòng kín rồi cho trẻ đột ngột chạy ra ngoài trời nắng nóng, hoặc ngược lại, dễ gây hiện tượng sốc nhiệt nhẹ. Sự chênh lệch nhiệt độ lớn khiến các mạch máu co giãn đột ngột, làm suy yếu sức đề kháng của hệ niêm mạc đường hô hấp trên.

Mặt khác, không gian phòng kín sử dụng máy lạnh thường thiếu sự lưu thông không khí trong lành, tạo điều kiện cho bụi bẩn, vi khuẩn và nấm mốc tích tụ trong bộ lọc phát tán ra ngoài. Trẻ hít phải các tác nhân này dễ bị viêm mũi họng, viêm amidan, viêm phế quản cấp kèm theo triệu chứng sốt và ho kéo dài suốt mùa nắng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y học phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý cho trẻ dùng kháng sinh, thuốc hạ sốt kết hợp hoặc áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng chưa được kiểm chứng. Khi trẻ có biểu hiện sốt, cần theo dõi sát sao nhiệt độ và tham khảo ý kiến nhân viên y tế để sử dụng thuốc an toàn đúng liều lượng.

Tóm tắt

Sốt vào mùa nóng ở trẻ nhỏ phần lớn xuất phát từ các bệnh nhiễm trùng theo mùa kết hợp cùng sự nhạy cảm của cơ thể với nhiệt độ môi trường. Việc chăm sóc đúng cách, bổ sung đủ nước và theo dõi sát các phản ứng của trẻ sẽ giúp trẻ sớm hồi phục an toàn. Phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế khi có bất kỳ biểu hiện bất thường nào.