Vì sao người bệnh suy tim hay bị khó thở về đêm và cách xử trí

Suy tim khó thở về đêm là gì?

Khó thở về đêm ở người bệnh suy tim thường biểu hiện qua hai dạng chính là khó thở khi nằm phẳng và cơn khó thở kịch phát về đêm. Khi ở tư thế đứng hoặc ngồi, trọng lực kéo máu tập trung nhiều hơn ở vùng thấp như hai chân. Tuy nhiên, khi nằm nghỉ, lượng dịch này dồn ngược về tuần hoàn trung tâm.

Ở người suy tim, thất trái không thể tống xuất lượng máu gia tăng này một cách hiệu quả. Kết quả là máu bị ứ lại tại các tĩnh mạch phổi, làm gia tăng áp lực mao mạch phổi và khiến dịch thoát vào mô kẽ phế nang. Sự cản trở trao đổi khí này tạo nên cảm giác thiếu không khí gay gắt, kích thích phản ứng giật mình tỉnh giấc và buộc người bệnh phải ngồi dậy để hít thở.

Cơ chế gây khó thở về đêm ở người bệnh suy tim

Nguyên nhân cốt lõi gây khó thở về đêm xuất phát từ sự tái phân bố dòng máu khi chuyển sang tư thế nằm ngang. Trong suốt cả ngày, dịch bị tích tụ ở hai chân do lực hấp dẫn. Khi nằm xuống, lượng dịch này hấp thu lại vào hệ tĩnh mạch và trở về tim, làm tăng đột ngột thể tích máu tuần hoàn.

Khi thất trái bị suy yếu, tim không kịp bơm lượng máu gia tăng ra hệ ngoại vi. Áp lực trong tĩnh mạch và mao mạch phổi tăng nhanh, đẩy dịch qua màng mao mạch phế nang vào lót trong phế nang. Đồng thời, sự giảm hoạt động của hệ thần kinh giao cảm lúc ngủ cũng làm giảm nhẹ sức co bóp cơ tim, khiến tình trạng ứ huyết phổi trở nên trầm trọng hơn.

Dấu hiệu nhận biết cơn khó thở kịch phát khi ngủ

Cơn khó thở kịch phát về đêm thường xuất hiện sau khi người bệnh đã ngủ được khoảng một đến hai giờ. Người bệnh đột ngột tỉnh giấc trong trạng thái hoảng hốt, cảm thấy ngột ngạt ngực, ho hắng hoặc có tiếng thở khò khè.

Cảm giác khó thở này không thuyên giảm ngay khi thay đổi tư thế. Người bệnh phải ngồi dậy, buông thõng hai chân xuống giường hoặc đứng đi lại trong năm đến ba mươi phút để dịch tụ ở phổi di chuyển bớt xuống phần thấp cơ thể. Một số trường hợp kèm theo hồi hộp, tim đập nhanh và vã mồ mỏi. Nhận diện sớm các biểu hiện này giúp người bệnh chủ động trao đổi với bác sĩ để điều chỉnh kế hoạch theo dõi.

Cách xử trí ban đầu khi đột ngột bị khó thở

Khi đột ngột thức giấc vì khó thở, người bệnh cần giữ bình tĩnh và lập tức thay đổi tư thế. Hãy ngồi dậy ngay trên giường, buông thõng hai chân xuống đất hoặc tựa lưng vào gối cao. Tư thế ngồi giúp trọng lực kéo máu dồn xuống vùng thấp, giảm ngay áp lực máu trở về tim và giảm ứ huyết tại phổi.

Người bệnh nên giữ không khí trong phòng thoáng mát, hít thở sâu và chậm bằng mũi rồi thở ra từ từ qua miệng. Tuyệt đối không nằm cố ngủ lại ngay khi chưa hết ngột ngạt. Nếu cơn khó thở kéo dài không giảm sau khi đã ngồi dậy, kèm đau ngực hoặc ho ra bọt hồng, người nhà cần gọi cấp cứu ngay lập tức.

Biện pháp hỗ trợ giảm khó thở về đêm tại nhà

Để hạn chế cơn khó thở khi ngủ, người bệnh suy tim có thể áp dụng một số điều chỉnh sinh hoạt. Kê cao đầu giường hoặc dùng gối xếp tầng để tạo tư thế nâng cao đầu và ngực khi ngủ giúp giảm áp lực lên tĩnh mạch phổi rõ rệt.

Bên cạnh đó, người bệnh cần tuân thủ chế độ ăn giảm muối theo hướng dẫn của bác sĩ nhằm hạn chế giữ nước. Tránh uống quá nhiều nước hoặc ăn bữa tối quá no sát giờ đi ngủ. Theo dõi cân nặng hằng ngày cũng rất quan trọng; nếu cân nặng tăng bất thường từ một đến hai kilôgam trong vài ngày, đó là dấu hiệu cơ thể bị tích nước và cần báo ngay cho bác sĩ điều trị.

Khi nào người bệnh suy tim cần gặp bác sĩ

Khó thở về đêm là dấu hiệu cảnh báo tình trạng suy tim chưa được kiểm soát tốt hoặc đang có chiều hướng tiến triển nặng hơn. Việc thăm khám định kỳ với bác sĩ chuyên khoa tim mạch giúp đánh giá chính xác chức năng cơ tim, mức độ ứ dịch và phát hiện các yếu tố nguy cơ đi kèm.

Bác sĩ sẽ kiểm tra lâm sàng, thực hiện xét nghiệm cần thiết và điều chỉnh phác đồ điều trị phù hợp cho từng cá nhân. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thêm thuốc hoặc thay đổi liều lượng thuốc điều trị suy tim khi thấy khó thở gia tăng. Mọi điều chỉnh điều trị phải dựa trên chỉ định chuyên môn để bảo đảm an toàn.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị từ bác sĩ chuyên khoa. Mỗi người bệnh suy tim có mức độ tổn thương cơ tim, nguyên nhân nền và thể trạng khác nhau. Tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc, thay đổi liều dùng thuốc điều trị suy tim hoặc tự mua sản phẩm theo lời truyền miệng khi bị khó thở về đêm. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, người bệnh cần liên hệ ngay với nhân viên y tế để được hướng dẫn xử trí an toàn.

Tóm tắt

Khó thở về đêm ở người bệnh suy tim là hiện tượng liên quan trực tiếp đến sự thay đổi tuần hoàn khi nằm ngang. Việc hiểu rõ cơ chế, chủ động kê cao đầu khi ngủ, kiểm soát lượng muối nước và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ sẽ giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ và sự an toàn cho người bệnh. Khi gặp tình trạng này, hãy trao đổi sớm với bác sĩ tim mạch để có hướng theo dõi hiệu quả.