Vì sao ngủ mở mắt và cách chăm sóc bảo vệ mắt

Ngủ mở mắt là gì?

Hiện tượng ngủ mở mắt hay ngủ hở mi xảy ra khi cơ chế khép mi tự nhiên bị gián đoạn trong trạng thái ngủ. Bình thường, cơ vòng mi sẽ co lại để đưa hai bờ mi tiếp xúc khít với nhau, duy trì độ ẩm và bảo vệ nhãn cầu khỏi bụi bẩn hay ánh sáng. Khi mi mắt không thể khép kín, bề mặt giác mạc bị phơi nhiễm liên tục với không khí khô, dẫn đến hiện tượng bốc hơi nước mắt quá mức. Tùy thuộc vào mức độ hở mi và thời gian kéo dài, hiện tượng này có thể chỉ gây cộm rát nhẹ vào buổi sáng hoặc tiến triển thành viêm loét giác mạc nghiêm trọng nếu không có sự can thiệp và bảo vệ thích hợp.

Nguyên nhân phổ biến dẫn đến tình trạng ngủ mở mắt

Ngủ mở mắt, trong thuật ngữ y khoa thường liên quan đến chứng hở mi, có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Một số trường hợp xuất phát từ yếu tố giải phẫu bẩm sinh hoặc cấu trúc mi mắt ngắn, khiến mi không thể bao phủ toàn bộ nhãn cầu khi các cơ thư giãn trong lúc ngủ.

Bên cạnh đó, các tổn thương thần kinh vận động mi mắt là nguyên nhân bệnh lý phổ biến, điển hình là liệt dây thần kinh mặt hay còn gọi là liệt dây thần kinh số VII ngoại biên. Khi dây thần kinh này bị tổn thương do nhiễm lạnh, viêm nhiễm hoặc biến chứng sau phẫu thuật, cơ vòng mi mất khả năng co bóp để khép chặt mắt. Ngoài ra, bệnh lý mắt liên quan tuyến giáp như bệnh Basedow gây lồi mắt, sẹo co kéo sau chấn thương hoặc phẫu thuật thẩm mỹ vùng mắt cũng có thể cản trở mi mắt đóng kín hoàn toàn.

Tác động của việc ngủ mở mắt đối với sức khỏe giác mạc

Khi mắt mở trong lúc ngủ, màng phim nước mắt bao phủ bề mặt nhãn cầu sẽ bị bay hơi nhanh chóng, khiến giác mạc và kết mạc tiếp xúc trực tiếp với không khí suốt nhiều giờ. Hậu quả trực tiếp nhất là tình trạng khô mắt mạn tính, biểu hiện qua cảm giác cộm xốn, rát buốt, đỏ mắt và chảy nước mắt sống vào buổi sáng khi thức dậy.

Nếu tình trạng hở mi diễn ra kéo dài mà không có biện pháp che chắn, bề mặt giác mạc dễ bị trợt biểu mô, viêm giác mạc đốm nông hoặc nhiễm trùng thứ phát dẫn đến loét giác mạc. Tổn thương giác mạc sâu có thể để lại sẹo đục, làm suy giảm thị lực vĩnh viễn và ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng nhìn của người bệnh.

Các biện pháp chăm sóc và bảo vệ mắt tại nhà

Đối với các trường hợp nhẹ hoặc trong thời gian chờ điều trị căn nguyên, mục tiêu quan trọng nhất là giữ ẩm và bảo vệ bề mặt nhãn cầu. Người có biểu hiện ngủ mở mắt nên sử dụng nước mắt nhân tạo dạng dung dịch vào ban ngày và các loại gel hoặc thuốc mỡ bôi trơn mắt chuyên dụng trước khi đi ngủ theo hướng dẫn của dược sĩ hoặc bác sĩ.

Ngoài ra, việc tạo thói quen đeo băng che mắt mềm bằng lụa hoặc dùng miếng dán y tế cố định nhẹ mi mắt vào ban đêm có thể giúp ngăn ngừa nhãn cầu tiếp xúc với luồng gió từ quạt hay điều hòa nhiệt độ. Duy trì độ ẩm phòng ngủ bằng máy tạo ẩm và tránh để gió thổi trực tiếp vào mặt khi ngủ cũng là những giải pháp hỗ trợ hiệu quả nhằm giảm thiểu tình trạng bay hơi nước mắt.

Phương hướng xử trí y khoa cho tình trạng ngủ hở mi

Khi tình trạng hở mi xuất phát từ bệnh lý thần kinh hoặc cấu trúc giải phẫu bất thường, người bệnh cần được thăm khám tại chuyên khoa mắt để có phác đồ can thiệp phù hợp. Đối với liệt dây thần kinh số VII, điều trị nội khoa kết hợp phục hồi chức năng cơ mặt sớm có thể giúp hồi phục phản xạ chớp mắt và nhắm kín mi.

Trong những trường hợp mi mắt hở nặng, giác mạc bị đe dọa tổn thương nghiêm trọng hoặc điều trị bảo tồn không đáp ứng, bác sĩ có thể cân nhắc các thủ thuật ngoại khoa. Các can thiệp có thể bao gồm khâu cò mi tạm thời để bảo vệ giác mạc, cấy ghép trọng lượng vàng vào mi trên nhằm giúp mi nhắm lại nhờ trọng lực, hoặc phẫu thuật tạo hình sửa chữa sẹo co kéo mi mắt.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa. Người bệnh không nên tự ý dùng các loại băng dính thông thường để dán mi mắt vì có thể gây tổn thương da mi và nhiễm trùng mắt. Luôn tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa mắt trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc mỡ hay thiết bị hỗ trợ nào.

Tóm tắt

Hiện tượng ngủ mở mắt dù do sinh lý hay bệnh lý đều cần được quan tâm đúng mực để bảo vệ thị lực. Việc thăm khám chuyên khoa mắt sớm giúp xác định chính xác nguyên nhân và áp dụng các biện pháp bảo vệ giác mạc kịp thời, ngăn ngừa tổn thương mắt lâu dài.