Vì sao bị đau mắt đỏ? Cách chăm sóc và phòng ngừa lây lan
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Đau mắt đỏ là tình trạng kết mạc nhãn cầu bị viêm nhiễm, khiến tròng trắng của mắt ửng đỏ, cộm xốn và tiết nhiều dịch. Tình trạng này rất dễ bùng phát thành đợt lây nhiễm diện rộng trong cộng đồng nếu không được can thiệp đúng cách.
Hiểu rõ nguyên nhân gây bệnh giúp người mắc có hướng xử trí khoa học, tránh áp dụng sai các biện pháp chăm sóc tại nhà. Bài viết cung cấp thông tin tổng quan về nguyên nhân gây đau mắt đỏ, cách chăm sóc hỗ trợ tại nhà và các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm hiệu quả cho bản thân cùng gia đình.
Đau mắt đỏ là gì?
Đau mắt đỏ, hay trong thuật ngữ y khoa còn gọi là viêm kết mạc, xảy ra khi lớp màng mỏng trong suốt che phủ phần lòng trắng của nhãn cầu và mặt trong mi mắt bị sưng viêm. Hiện tượng cương tụ các mạch máu nhỏ ở kết mạc làm mắt chuyển sang màu đỏ hoặc hồng, đi kèm cảm giác ngứa ngáy, xốn mắt và tiết nhiều gỉ mắt. Bệnh có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, từ trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ cho đến người cao tuổi, và rất dễ lây lan qua tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với dịch tiết của người bệnh. Phần lớn các đợt viêm kết mạc không gây tổn thương nghiêm trọng đến thị lực nếu được xử trí đúng đắn, tuy nhiên việc hiểu đúng về bệnh là điều cần thiết để chủ động phòng tránh biến chứng.
Những nguyên nhân phổ biến gây ra tình trạng đau mắt đỏ
Đau mắt đỏ bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó phổ biến nhất là do nhiễm virus hoặc vi khuẩn. Nhóm nguyên nhân do virus thường liên quan đến Adenovirus, dễ bùng phát thành dịch trong cộng đồng tại trường học hoặc nơi làm việc qua tiếp xúc gián tiếp. Đau mắt đỏ do vi khuẩn thường xuất hiện với tình trạng mi mắt dính chặt vào buổi sáng kèm nhiều gỉ mắt màu vàng hoặc xanh đục. Bên cạnh đó, các tác nhân gây dị ứng như bụi mịn, phấn hoa, lông thú cưng, khói thuốc lá hoặc hóa chất trong mỹ phẩm và bể bơi cũng là nguyên nhân khiến kết mạc mắt bị kích ứng, gây đỏ và ngứa ngáy dữ dội mà không mang tính chất lây nhiễm. Việc xác định đúng nhóm nguyên nhân giúp người bệnh có hướng chăm sóc mắt phù hợp và an toàn.
Các dấu hiệu nhận biết đau mắt đỏ thường gặp trên lâm sàng
Khi bị viêm kết mạc, người bệnh thường nhận thấy lòng trắng của một hoặc cả hai mắt chuyển sang màu hồng nhạt hoặc đỏ rực do các mạch máu nông bị giãn nở. Kèm theo đó là cảm giác cộm xốn như có dị vật hoặc hạt cát bên trong mắt, chảy nhiều nước mắt và ngứa mắt. Dịch tiết từ mắt có thể ở dạng lỏng trong suốt nếu do virus, hoặc dạng nhầy đặc màu vàng xanh nếu do nhiễm khuẩn. Mi mắt có thể bị sưng nề nhẹ, hơi đau tức và nhạy cảm hơn khi tiếp xúc với ánh sáng mạnh. Triệu chứng thường khởi phát ở một bên mắt, sau đó dễ dàng lây sang mắt còn lại qua thói quen quẹt tay hoặc dùng chung khăn mặt. Người bệnh cần theo dõi sát để phân biệt với các bệnh lý nguy hiểm khác như viêm màng bồ đào hay glôcôm.
Phương pháp chăm sóc và hỗ trợ phục hồi mắt tại nhà an toàn
Chăm sóc đau mắt đỏ tại nhà tập trung chủ yếu vào việc làm sạch và giảm bớt triệu chứng khó chịu cho mắt. Người bệnh nên sử dụng nước muối sinh lý natri clorid 0,9% nhỏ mắt từ 3 đến 5 lần mỗi ngày để rửa trôi gỉ mắt và dịch tiết dư thừa. Dùng gạc y tế vô trùng thấm nước muối ấm để lau nhẹ nhàng bờ mi từ khóe mắt trong ra ngoài, sau đó bỏ gạc ngay và không dùng chung cho hai bên mắt. Chườm lạnh nhẹ nhàng bên ngoài mí mắt khép kín có thể hỗ trợ xoa dịu cảm giác sưng rát. Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc nhỏ mắt phối hợp kháng sinh mạnh hoặc chứa thành phần kháng viêm steroid khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa mắt, bởi việc dùng sai thuốc có thể dẫn đến biến chứng tăng nhãn áp hoặc loét giác mạc nguy hiểm.
Các biện pháp phòng ngừa lây lan đau mắt đỏ hiệu quả trong cộng đồng
Để bảo vệ bản thân và ngăn chặn đau mắt đỏ lây lan sang các thành viên trong gia đình cũng như cộng đồng, việc giữ gìn vệ sinh cá nhân là yếu tố quyết định. Cần tạo thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch dưới vòi chảy, đặc biệt là trước và sau khi chạm vào vùng mặt hoặc nhỏ mắt. Mỗi người trong gia đình cần sử dụng khăn mặt, gối ngủ, kính mắt và thuốc nhỏ mắt riêng biệt. Không đưa tay lên dụi mắt khi cảm thấy ngứa hoặc cộm xốn. Khi đang trong đợt dịch, nên hạn chế đến những nơi tập trung đông người, tránh đi bơi tại các hồ bơi công cộng và đeo kính bảo vệ mắt khi ra đường để chắn gió bụi. Thường xuyên sát khuẩn bề mặt bàn làm việc, tay nắm cửa và điện thoại để loại bỏ mầm bệnh tồn lưu.
Thời điểm cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa mắt để thăm khám
Mặc dù đau mắt đỏ thường lành tính, người bệnh không nên chủ quan vì một số trường hợp có thể diễn tiến nặng thành viêm giác mạc. Bạn cần nhanh chóng đến khám tại bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa mắt khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như đau nhức mắt dữ dội, giảm thị lực đột ngột, nhìn mờ, nhìn thấy quầng sáng xung quanh bóng đèn hoặc mắt sợ ánh sáng nghiêm trọng. Ngoài ra, nếu tình trạng mắt đỏ kèm chảy mủ đặc kéo dài trên một tuần không thuyên giảm, hoặc xuất hiện ở trẻ sơ sinh, người có bệnh nền suy giảm miễn dịch, việc thăm khám sớm bởi bác sĩ nhãn khoa là điều kiện bắt buộc để bảo vệ thị lực lâu dài.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức sức khỏe, không thay thế cho việc chẩn đoán và điều trị của bác sĩ chuyên khoa mắt. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid, không đắp lá cây hoặc dùng mẹo dân gian truyền miệng để chữa đau mắt đỏ, vì có nguy cơ gây nhiễm trùng thứ phát và suy giảm thị lực nghiêm trọng.
Tóm tắt
Đau mắt đỏ là bệnh lý mắt thường gặp, phần lớn có thể tự hồi phục nếu được chăm sóc và vệ sinh đúng cách mỗi ngày. Người bệnh cần tránh tuyệt đối việc tự ý mua thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid hoặc áp dụng mẹo dân gian truyền miệng. Khi mắt có dấu hiệu đau nhức tăng, giảm thị lực hoặc chảy mủ nhiều, hãy đến khám tại cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được chẩn đoán và hướng dẫn điều trị an toàn.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bị đau mắt đỏ thường kéo dài trong bao lâu thì khỏi?
Đau mắt đỏ do virus hoặc vi khuẩn thường kéo dài từ 7 đến 14 ngày. Nếu được vệ sinh mắt đúng cách, triệu chứng khó chịu thường giảm rõ rệt sau vài ngày đầu.
Cách nhỏ mắt đúng kỹ thuật khi bị đau mắt đỏ là gì?
Người bệnh nên rửa tay sạch trước khi nhỏ mắt, không chạm đầu lọ thuốc vào lông mi hoặc nhãn cầu, và mỗi người cần dùng riêng một lọ thuốc để tránh lây chéo vi khuẩn.
Đang bị đau mắt đỏ có nên tiếp tục đeo kính áp tròng không?
Bạn nên tạm ngừng đeo kính áp tròng cho đến khi mắt khỏi hoàn toàn, vì kính có thể giữ lại mầm bệnh, gây cọ xát và làm tăng nguy cơ viêm loét giác mạc.
Nhìn vào mắt người bị đau mắt đỏ có bị lây bệnh không?
Nhìn vào mắt người bệnh không làm lây bệnh. Đau mắt đỏ lây lan qua giọt bắn đường hô hấp khi tiếp xúc gần hoặc qua việc chạm tay dính dịch tiết vào mắt.
Có nên xông lá trầu không để trị đau mắt đỏ tại nhà?
Xông lá trầu không hoặc đắp lá cây có thể gây bỏng nhiệt, nhiễm trùng nặng thêm và tổn thương giác mạc. Người bệnh chỉ nên dùng nước muối sinh lý vô khuẩn để rửa mắt.
