Vết loét miệng có nguy hiểm không và cách nhận diện tổn thương cảnh báo

Vết loét miệng có nguy hiểm không?

Loét miệng là tình trạng mất lớp biểu mô niêm mạc khoang miệng, để lộ lớp mô liên kết bên dưới, thường xuất hiện ở môi trong, má trong, lưỡi, nướu răng hoặc vòm họng. Vết loét điển hình có đáy màu trắng ngà hoặc vàng xám, bao quanh bởi một quầng viêm màu đỏ tươi và rất nhạy cảm với thức ăn cay nóng hoặc có tính axit. Phần lớn các đợt bùng phát loét miệng đơn thuần liên quan đến chấn thương cơ học nhẹ như vô tình cắn trúng má, cọ xát với mắc cài chỉnh nha hoặc do căng thẳng thể chất và thay đổi nội tiết. Mặc dù gây khó chịu đáng kể trong sinh hoạt thường ngày, loét miệng lành tính không có nguy cơ đe dọa tính mạng. Dẫu vậy, việc phân biệt giữa một tổn thương viêm niêm mạc thông thường và một vết loét do nhiễm trùng mạn tính hoặc bệnh lý tăng sinh ác tính là rất quan trọng để tránh chậm trễ trong can thiệp y tế.

Các trường hợp loét miệng lành tính thường gặp

• Đại đa số trường hợp loét miệng rơi vào nhóm viêm loét miệng áp tơ tái phát. Dạng tổn thương này thường bùng phát thành từng đợt ngắt quãng, xuất hiện một hoặc vài vết loét nhỏ hình tròn hoặc bầu dục với kích thước dưới mười milimét. Vết loét gây cảm giác xót rát nhiều nhất trong ba đến năm ngày đầu tiên, sau đó bớt đau dần và biểu mô hóa hoàn toàn trong vòng từ bảy đến mười bốn ngày mà không để lại sẹo.
• Bên cạnh đó, các chấn thương cơ học tại chỗ cũng là thủ phạm phổ biến gây loét niêm mạc. Tình trạng này có thể bắt nguồn từ răng mọc lệch cọ xát liên tục, mảnh răng sâu vỡ sắc nhọn, hàm giả tháo lắp không vừa vặn hoặc chải răng quá mạnh bằng bàn chải lông cứng. Vết loét do chấn thương cơ học sẽ nhanh chóng hồi phục khi tác nhân gây cọ xát được nha sĩ xử lý dứt điểm. Ngoài ra, việc thiếu hụt vi chất dinh dưỡng như vitamin B12, sắt hoặc axit folic cũng có thể làm niêm mạc miệng mỏng manh và dễ loét hơn.

Dấu hiệu phân biệt vết loét miệng thông thường và bệnh lý nguy hiểm

• Để đánh giá vết loét miệng có nguy hiểm hay không, thời gian tồn tại của tổn thương là tiêu chí quan trọng hàng đầu. Những vết loét thông thường sẽ mờ dần và tự lành trong tối đa mười bốn ngày. Ngược lại, tổn thương loét kéo dài quá ba tuần không hề có dấu hiệu thu nhỏ kích thước hoặc liên tục tiến triển nặng hơn là một dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng cần được kiểm tra sinh thiết mô học.
• Đặc điểm hình thái của vết loét cũng giúp phân biệt mức độ nguy cơ. Loét lành tính thường có bề mặt phẳng, bờ mềm mại và ranh giới rõ ràng. Trong khi đó, các tổn thương nghi ngờ ác tính như ung thư biểu mô khoang miệng thường biểu hiện dưới dạng vết loét sâu, đáy sùi sần sùi không đều, bờ gồ cao cứng chắc khi sờ nắn và có xu hướng dễ chảy máu tự nhiên khi chạm nhẹ. Ngoài ra, sự xuất hiện đồng thời của các mảng trắng hoặc mảng đỏ quanh niêm mạc cũng gợi ý tổn thương tiền ung thư cần giám sát chặt chẽ.

Các biểu hiện toàn thân đi kèm cần cảnh giác

• Vết loét miệng trở nên đáng ngại hơn khi không chỉ giới hạn tại khoang miệng mà gắn liền với các triệu chứng toàn thân khác. Một số bệnh lý tự miễn như bệnh lupus ban đỏ hệ thống, bệnh viêm ruột mạn tính thể Crohn hoặc hội chứng Behcet có thể khởi phát bằng các đợt loét miệng kéo dài kèm theo tổn thương loét vùng sinh dục, viêm kết mạc mắt hoặc sưng đau các khớp xương lớn.
• Bên cạnh đó, vết loét xuất hiện ồ ạt kèm theo sốt cao kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân, đổ mồ hôi ban đêm hoặc nổi hạch cứng ở vùng cổ dưới hàm là những dấu hiệu cảnh báo tình trạng suy giảm miễn dịch hoặc bệnh lý huyết học ác tính. Việc xuất hiện các khối hạch cổ dính chặt vào mô xung quanh, không đau kèm vết loét miệng lâu ngày đòi hỏi người bệnh phải đến ngay bệnh viện để được nội soi và chẩn đoán toàn diện nhằm loại trừ các khối u thứ phát.

Các biện pháp chăm sóc tại nhà và hướng xử trí an toàn

• Đối với các đợt loét miệng nhẹ mới xuất hiện, việc duy trì vệ sinh khoang miệng sạch sẽ là bước chăm sóc nền tảng giúp ngăn ngừa bội nhiễm vi khuẩn. Người bệnh nên súc miệng nhẹ nhàng bằng dung dịch nước muối sinh lý ấm nhiều lần trong ngày, sử dụng bàn chải đánh răng lông mềm và tránh để đầu bàn chải chạm mạnh vào vết loét.
• Chế độ ăn uống trong thời gian có vết loét cần ưu tiên các món ăn mềm, thanh đạm, nguội hoặc ấm vừa phải như súp, cháo loãng. Cần hạn chế tối đa các loại đồ ăn cay nóng, thức ăn nhiều gia vị chua cay, thực phẩm khô ráp sắc cạnh và đồ uống có cồn hay nước giải khát có ga vì chúng làm tổn thương lan rộng và gia tăng đau đớn. Việc dùng các loại gel bôi bảo vệ niêm mạc hoặc thuốc giảm đau tại chỗ cần có sự tư vấn của dược sĩ hoặc bác sĩ chuyên khoa, tuyệt đối không tự ý đắp các loại lá cây, bột thuốc không rõ nguồn gốc vào miệng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán y khoa chuyên sâu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng nấm hoặc thuốc chống viêm chứa corticoid để tự điều trị loét miệng khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Không tự cạo, nặn hoặc châm kim vào vết loét vì có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết nguy hiểm. Nếu vết loét kéo dài trên hai tuần, vết loét cứng chắc, gây khó nuốt hoặc kèm nổi hạch cổ, cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để được khám trực tiếp.

Tóm tắt

Tóm lại, phần lớn vết loét miệng là lành tính và tự khỏi trong thời gian ngắn nếu được chăm sóc vệ sinh đúng cách. Dù vậy, người bệnh không được lơ là trước những tổn thương dai dẳng quá hai tuần hoặc có tính chất xơ cứng bất thường. Chủ động thăm khám bác sĩ chuyên khoa kịp thời là biện pháp an toàn nhất giúp bảo vệ sức khỏe răng miệng toàn diện.