Vắc xin Indirab phòng bệnh dại: Công dụng, chỉ định và lưu ý khi tiêm

Vắc xin Indirab là gì?

Vắc xin Indirab là vắc xin phòng bệnh dại bất hoạt được sản xuất bởi công ty Bharat Biotech tại Ấn Độ. Chế phẩm này được nuôi cấy trên tế bào vero và trải qua quy trình tinh chế nghiêm ngặt, nhằm loại bỏ tối đa các tạp chất protein lạ, từ đó mang lại độ tinh khiết cao và giảm thiểu nguy cơ gây phản ứng dị ứng cho người sử dụng so với các thế hệ vắc xin dại cổ điển trước đây.

Vắc xin Indirab có tác dụng kích thích hệ miễn dịch của cơ thể sản sinh kháng thể đặc hiệu chống lại virus dại, ngăn chặn sự xâm nhập và phát triển của virus vào hệ thần kinh trung ương. Sản phẩm này được Tổ chức Y tế Thế giới và Bộ Y tế cho phép sử dụng để dự phòng bệnh dại ở cả hai nhóm đối tượng: tiêm phòng chủ động trước khi phơi nhiễm và tiêm cấp cứu dự phòng sau khi bị động vật nghi dại cắn, cào hoặc liếm vào vết thương hở.

Đối tượng được chỉ định tiêm vắc xin Indirab

Vắc xin Indirab được áp dụng cho hai tình huống chính bao gồm dự phòng trước phơi nhiễm và dự phòng sau phơi nhiễm. Với dự phòng trước phơi nhiễm, vắc xin được khuyến nghị cho những đối tượng có nguy cơ tiếp xúc cao với mầm bệnh như bác sĩ thú y, nhân viên phòng xét nghiệm virus dại, người chăm sóc động vật, kiểm lâm, thợ săn hoặc những người chuẩn bị đi đến vùng dịch tễ lưu hành bệnh dại.

Với dự phòng sau phơi nhiễm, vắc xin được chỉ định cấp thiết cho bất kỳ ai bị động vật nghi ngờ mang virus dại cào, cắn hoặc liếm vào các vùng da tổn thương, niêm mạc. Không có bất kỳ chống chỉ định nào đối với việc điều trị dự phòng sau phơi nhiễm vì bệnh dại luôn dẫn đến tử vong nếu không được can thiệp kịp thời. Phụ nữ mang thai hoặc phụ nữ đang trong thời kỳ cho con bú nếu bị phơi nhiễm với động vật nghi dại vẫn phải tiêm vắc xin Indirab theo đúng phác đồ của bác sĩ chuyên khoa.

Nguyên tắc xử trí vết thương trước khi tiêm vắc xin

Ngay sau khi bị động vật cào hoặc cắn, việc xử trí sơ cứu vết thương tại chỗ đóng vai trò cực kỳ quan trọng giúp giảm thiểu lượng virus dại xâm nhập vào cơ thể. Người bị thương cần nhanh chóng rửa sạch vết thương dưới vòi nước chảy liên tục trong vòng ít nhất mười lăm phút cùng với xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn dịu nhẹ. Nếu không có sẵn xà phòng, việc xối rửa liên tục bằng nước sạch cũng mang lại lợi ích lớn.

Sau khi rửa sạch bằng xà phòng, vết thương cần được sát trùng lại bằng cồn y tế bảy mươi độ hoặc dung dịch povidone iodine. Tuyệt đối không chà xát mạnh làm rách rộng thêm vết thương, không nặn máu, không đắp lá thuốc hoặc các chất lạ dân gian vào vết thương. Sau bước sơ cứu ban đầu, người bệnh phải đến ngay trung tâm tiêm chủng hoặc cơ sở y tế gần nhất để bác sĩ thăm khám, phân độ tổn thương và chỉ định tiêm vắc xin Indirab kết hợp huyết thanh kháng dại nếu cần.

Các phác đồ tiêm chủng vắc xin Indirab phổ biến

Việc sử dụng vắc xin Indirab phải tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ tiêm chủng do cán bộ y tế xác định dựa trên tiền sử tiêm phòng và mức độ phơi nhiễm. Hiện nay, vắc xin có thể được tiêm theo đường bắp tại vùng cơ delta cánh tay đối với người lớn và trẻ lớn, hoặc mặt trước ngoài đùi đối với trẻ nhỏ; tuyệt đối không tiêm vào vùng mông vì khả năng hấp thu vắc xin tại đây kém hơn.

Đối với người chưa từng tiêm phòng dại trước đây mà bị phơi nhiễm, phác đồ tiêm bắp thường gồm năm mũi vào các ngày không, ba, bảy, mười bốn và hai mươi tám. Trong một số trường hợp và tại các cơ sở đủ điều kiện, phác đồ tiêm trong da tiết kiệm liều cũng có thể được áp dụng dưới sự giám sát chuyên môn chặt chẽ. Nếu vết thương thuộc mức độ nặng, bác sĩ sẽ chỉ định phối hợp tiêm huyết thanh kháng dại vào cùng ngày đầu tiên để cung cấp kháng thể bảo vệ tức thì trước khi cơ thể tự sản sinh kháng thể từ vắc xin.

Phản ứng phụ có thể gặp và cách theo dõi sau tiêm

Vắc xin Indirab được tinh chế trên tế bào vero nên có độ an toàn tương đối cao, tuy nhiên một số phản ứng không mong muốn vẫn có thể xảy ra sau tiêm. Phản ứng tại chỗ tiêm thường gặp nhất bao gồm cảm giác sưng, đỏ, đau rát nhẹ hoặc ngứa quanh vị trí tiêm bắp. Những triệu chứng này thường ở mức độ nhẹ và tự biến mất sau một đến hai ngày mà không cần can thiệp y khoa đặc biệt.

Một số phản ứng toàn thân ít gặp hơn bao gồm sốt nhẹ, mệt mỏi, đau nhức cơ bắp, đau đầu thoáng qua hoặc chóng mặt. Người tiêm chủng cần ở lại cơ sở y tế theo dõi ít nhất ba mươi phút sau tiêm để nhân viên y tế kịp thời phát hiện và xử trí nếu xảy ra phản ứng phản vệ cấp tính. Trong những ngày tiếp theo tại nhà, gia đình cần tiếp tục theo dõi thân nhiệt và thể trạng của người tiêm, nếu xuất hiện các biểu hiện bất thường như sốt cao liên tục hoặc phát ban toàn thân thì cần quay lại bệnh viện kiểm tra ngay.

Lưu ý an toàn

Người bị động vật cắn tuyệt đối không được tự ý trì hoãn việc tiêm vắc xin Indirab để theo dõi con vật nếu con vật đã phát dại, mất tích hoặc bị giết mổ. Việc tự ý điều trị bằng thuốc nam, đắp lá cây hoặc giác hút nọc độc hoàn toàn không có hiệu quả và có thể dẫn đến hậu quả tử vong. Không tự ý bỏ dở phác đồ tiêm chủng khi chưa đủ số mũi hẹn của bác sĩ, bởi sự bảo vệ miễn dịch chỉ đạt mức tối ưu khi hoàn thành đúng lịch trình. Trong suốt thời gian tiêm phòng, người bệnh nên tránh sử dụng rượu bia và các chất ức chế miễn dịch nếu không có chỉ định chuyên môn.

Tóm tắt

Vắc xin Indirab là giải pháp hữu hiệu giúp phòng ngừa bệnh dại chủ động và bảo vệ tính mạng kịp thời sau các sự cố phơi nhiễm với động vật. Khi có vết thương do súc vật cào hoặc cắn, việc sơ cứu vết thương đúng cách và đến ngay trung tâm y tế để tiêm vắc xin theo chỉ dẫn của cán bộ y tế là hành động cấp thiết không thể chậm trễ.