Uống thuốc trị sán chó vẫn bị ngứa: Nguyên nhân và cách xử trí phù hợp

Uống thuốc trị sán chó vẫn bị ngứa là gì?

Nhiễm ấu trùng giun đũa chó (thường gọi là bệnh sán chó) do ký sinh trùng Toxocara canis hoặc Toxocara cati gây ra khi người vô tình nuốt phải trứng giun từ môi trường hoặc thức ăn nhiễm bẩn. Khi vào cơ thể người, ấu trùng xuyên qua thành ruột và di chuyển đến các mô nhưng không thể phát triển thành giun trưởng thành. Sự hiện diện của ấu trùng kích thích cơ thể sản sinh kháng thể IgE và làm tăng bạch cầu ái toan, dẫn đến các phản ứng viêm và ngứa da dai dẳng. Dù thuốc kháng ký sinh trùng có thể tiêu diệt mầm bệnh hiệu quả, các phản ứng dị ứng miễn dịch thứ phát tại mô vẫn có thể kéo dài sau đó, khiến cảm giác ngứa chưa thể dứt điểm ngay.

Phản ứng của hệ miễn dịch khi xác ấu trùng bị phân hủy

Khi người bệnh uống thuốc điều trị như albendazole, các hoạt chất này sẽ tác động làm ấu trùng giun bị tiêu diệt và bắt đầu thoái hóa. Quá trình phân hủy xác ấu trùng giải phóng một lượng lớn kháng nguyên vào dòng máu và các mô lân cận.

Trước sự xuất hiện của các protein lạ này, hệ thống miễn dịch sẽ kích hoạt phản ứng phòng vệ mạnh mẽ. Các tế bào mast dưới da bị kích thích giải phóng histamine và nhiều chất trung gian hóa học gây viêm. Histamine làm giãn mao mạch, kích thích các đầu mút dây thần kinh cảm giác dưới da, tạo nên cảm giác ngứa ngáy châm chích và nổi mẩn đỏ. Do đó, trong và ngay sau đợt dùng thuốc, triệu chứng ngứa có thể tạm thời tăng lên trước khi giảm dần.

Kháng thể và tế bào dị ứng cần thời gian dài để thoái lui

Sau khi ấu trùng sán chó đã chết, các phản ứng dị ứng trong cơ thể không thể biến mất ngay lập tức. Nồng độ kháng thể đặc hiệu và kháng thể IgE trong huyết thanh thường duy trì ở mức cao trong nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng sau khi kết thúc đợt thuốc.

Đồng thời, số lượng bạch cầu ái toan trong máu cũng cần thời gian tương đối dài để trở về giới hạn bình thường. Trạng thái quá mẫn kéo dài này khiến làn da của người bệnh trở nên rất nhạy cảm. Chỉ cần có tác động nhẹ từ nhiệt độ, mồ hôi, xà phòng tắm hoặc một số thực phẩm giàu đạm cũng đủ làm khởi phát cơn ngứa mề đay. Đây là diễn tiến hồi phục thông thường và không đồng nghĩa với việc dùng thuốc thất bại.

Khả năng trùng lặp với các bệnh lý da liễu khác

Một lý do quan trọng khác khiến cơn ngứa kéo dài là sự hiện diện của các bệnh lý da liễu đồng mắc. Nhiều người vốn có cơ địa viêm da dị ứng, mề đay mạn tính hoặc nhiễm nấm da trước đó, nhưng khi tình cờ xét nghiệm thấy kháng thể Toxocara dương tính thì thường quy kết toàn bộ nguyên nhân gây ngứa cho sán chó.

Trong trường hợp này, việc uống thuốc tẩy giun sán chỉ xử lý phần ký sinh trùng mà không giải quyết được căn nguyên da liễu nền. Bệnh da bên dưới vẫn tiếp tục gây ngứa nếu không có phác đồ chăm sóc chuyên biệt. Nếu cơn ngứa diễn ra kéo dài không thuyên giảm, người bệnh nên đến chuyên khoa da liễu để được thăm khám cẩn thận, giúp phân biệt rõ nguồn gốc gây ngứa và điều trị đúng hướng.

Hướng xử trí và chăm sóc an toàn khi cơn ngứa kéo dài

Khi tình trạng ngứa vẫn tiếp diễn sau đợt thuốc, điều đầu tiên người bệnh cần làm là liên hệ với bác sĩ điều trị để được tư vấn. Bác sĩ có thể chỉ định thêm các thuốc kháng histamine đường uống hoặc kem bôi dưỡng ẩm phù hợp nhằm kiểm soát cảm giác khó chịu mà không gây hại cho sức khỏe.

Trong sinh hoạt hàng ngày, người bệnh nên tránh cào gãi mạnh để không làm xước da gây nhiễm trùng thứ phát. Hãy ưu tiên tắm nước ấm vừa phải, chọn các loại xà phòng dịu nhẹ không hương liệu và mặc quần áo rộng rãi thoáng khí. Ngoài ra, việc tái khám định kỳ theo lịch hẹn là rất cần thiết để bác sĩ đánh giá lại công thức máu, chức năng gan và hướng dẫn các bước theo dõi tiếp theo.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết nhằm mục đích cung cấp kiến thức y khoa tham khảo và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định trực tiếp từ nhân viên y tế. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thêm thuốc diệt ký sinh trùng để uống tiếp hoặc tự dùng thuốc bôi chứa corticoid nồng độ cao vì nguy cơ tổn hại gan, thận và mỏng da. Nếu xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như khó thở, sưng môi mắt, sốt cao hoặc tổn thương da mưng mủ, cần đến ngay cơ sở y tế để được can thiệp kịp thời.

Tóm tắt

Uống thuốc trị sán chó vẫn bị ngứa phần lớn là do phản ứng miễn dịch với xác ấu trùng và độ trễ phục hồi của cơ thể. Thay vì tự ý dùng thêm thuốc, bạn nên giữ vệ sinh da, kiểm soát ngứa an toàn và tuân thủ lịch tái khám để được bác sĩ theo dõi sát sao, đảm bảo sức khỏe phục hồi trọn vẹn.