Uống thuốc kháng sinh có bị giảm cân không và cách xử trí

Uống thuốc kháng sinh có bị giảm cân không?

Kháng sinh là nhóm thuốc kê đơn quan trọng được sử dụng để tiêu diệt hoặc chế ngự sự phát triển của các loại vi khuẩn gây bệnh trong cơ thể. Mặc dù đóng vai trò chủ chốt trong điều trị các bệnh lý nhiễm trùng, kháng sinh có thể gây ra một số tác dụng phụ không mong muốn trên hệ tiêu hóa. Giảm cân khi dùng kháng sinh không phải là một chỉ định hay tác dụng dược lý trực tiếp của thuốc, mà là hậu quả gián tiếp khi khả năng ăn uống và hấp thu dưỡng chất của người bệnh bị suy giảm. Mức độ sụt cân phụ thuộc vào loại thuốc, liều lượng, thời gian điều trị cũng như cơ địa và tình trạng nhiễm trùng của từng người. Hầu hết các trường hợp giảm cân nhẹ do kháng sinh sẽ tự phục hồi sau khi người bệnh hoàn thành đợt thuốc và phục hồi chế độ ăn uống bình thường.

Nguyên nhân gây giảm cân khi sử dụng thuốc kháng sinh

• Tình trạng sụt cân trong thời gian dùng thuốc kháng sinh thường xuất phát từ sự kết hợp của nhiều yếu tố sinh lý và tác dụng phụ trên hệ tiêu hóa.
• Đầu tiên, kháng sinh có thể gây ra triệu chứng buồn nôn, đắng miệng, thay đổi vị giác hoặc kích ứng niêm mạc dạ dày. Những cảm giác khó chịu này làm người bệnh mất thèm ăn, ăn không ngon miệng và giảm lượng thức ăn tiêu thụ hàng ngày, dẫn đến thiếu hụt năng lượng nạp vào.
• Thứ hai, tác dụng phụ tiêu chảy và rối loạn tiêu hóa rất phổ biến khi dùng các dòng kháng sinh phổ rộng. Tiêu chảy kéo dài làm thất thoát nước, chất điện giải và làm giảm khả năng hấp thu các chất dinh dưỡng tại ruột non, từ đó khiến cân nặng giảm nhanh chóng.
• Thứ ba, kháng sinh khi vào đường ruột không chỉ diệt vi khuẩn có hại mà còn tiêu diệt cả các vi khuẩn có lợi, gây mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột. Sự suy giảm lợi khuẩn ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình lên men thực phẩm, tổng hợp vitamin và chuyển hóa năng lượng.
• Ngoài ra, bản thân bệnh lý nhiễm trùng đang điều trị cũng khiến cơ thể phải tiêu hao nhiều calo hơn để đáp ứng miễn dịch, cộng thêm tình trạng mệt mỏi toàn thân làm giảm cân nặng tự nhiên trong đợt bệnh.

Biện pháp hạn chế sụt cân và bảo vệ tiêu hóa khi dùng kháng sinh

• Để ngăn ngừa tình trạng giảm cân ngoài ý muốn và duy trì sức khỏe trong suốt đợt điều trị kháng sinh, người bệnh nên thực hiện các biện pháp chăm sóc dinh dưỡng và sinh hoạt khoa học.
• Nên xây dựng chế độ ăn uống dễ tiêu và giàu dinh dưỡng. Thay vì ăn các bữa lớn gây áp lực cho dạ dày đang kích ứng, bạn hãy chia nhỏ thành 5-6 bữa ăn nhẹ trong ngày. Ưu tiên các món ăn mềm, lỏng như cháo, súp, ninh kỹ và bổ sung nguồn protein chất lượng cao từ thịt lợn nạc, thịt gà, cá, trứng để cung cấp đủ năng lượng cho cơ thể phục hồi.
• Bổ sung men vi sinh là giải pháp quan trọng giúp tái lập cân bằng hệ vi sinh đường ruột. Men vi sinh cung cấp các chủng lợi khuẩn giúp giảm bớt tình trạng tiêu chảy và đầy hơi. Tuy nhiên, cần lưu ý uống men vi sinh cách thời điểm uống kháng sinh ít nhất 2 đến 3 giờ để tránh việc kháng sinh làm tiêu diệt lợi khuẩn trong men.
• Bên cạnh đó, việc uống đủ 2-2,5 lít nước mỗi ngày giúp bù đắp lượng dịch mất đi nếu có tiêu chảy, đồng thời hỗ trợ thận chuyển hóa và đào thải các chất chuyển hóa của thuốc một cách hiệu quả.

Hướng dẫn dùng thuốc kháng sinh an toàn để giảm thiểu tác dụng phụ

• Việc tuân thủ đúng nguyên tắc sử dụng kháng sinh không chỉ giúp tiêu diệt triệt để vi khuẩn gây bệnh mà còn giảm thiểu tối đa các tác dụng phụ ảnh hưởng đến cân nặng và đường tiêu hóa.
• Người bệnh tuyệt đối phải uống thuốc đúng liều lượng, đúng tần suất và đủ thời gian theo đơn thuốc của bác sĩ chuyên khoa chỉ định. Không tự ý ngưng thuốc sớm ngay cả khi triệu chứng bệnh đã thuyên giảm, vì điều này có thể dẫn đến nguy cơ vi khuẩn kháng thuốc và làm bệnh tái phát nặng hơn.
• Cần lưu ý thời điểm uống thuốc so với bữa ăn. Một số loại kháng sinh cần uống ngay sau bữa ăn để giảm bớt sự kích ứng dạ dày, trong khi một số loại khác lại yêu cầu uống lúc đói hoặc cách xa bữa ăn để đạt mức hấp thu tối ưu. Hãy đọc kỹ hướng dẫn hoặc trao đổi với dược sĩ, bác sĩ điều trị.
• Khi uống kháng sinh, nên uống cùng một ly nước lọc đầy. Tránh dùng thuốc chung với sữa, các sản phẩm giàu canxi, sắt hoặc nước hoa quả vì chúng có thể tương tác làm giảm hiệu quả của thuốc. Đồng thời, không uống rượu bia trong thời gian điều trị vì đồ uống có cồn làm tăng độc tính và tác dụng phụ trên gan, dạ dày.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục y khoa tổng quan và không thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, tự thay đổi liều lượng hoặc ngừng thuốc khi chưa có ý kiến của y bác sĩ. Giảm cân nhẹ khi dùng kháng sinh thường tạm thời, nhưng nếu sụt cân đi kèm các biểu hiện bất thường như dị ứng hay tiêu chảy nghiêm trọng, người bệnh cần được can thiệp y tế kịp thời để bảo đảm an toàn.

Tóm tắt

Tóm lại, uống thuốc kháng sinh không gây giảm cân trực tiếp mà tình trạng sụt cân thường là hậu quả gián tiếp từ tác dụng phụ tiêu hóa hoặc do cơ thể mệt mỏi khi chống lại nhiễm trùng. Việc giữ chế độ dinh dưỡng hợp lý, chia nhỏ bữa ăn, bổ sung men vi sinh đúng cách và tuân thủ chỉ định dùng thuốc của bác sĩ sẽ giúp bạn kiểm soát tốt cân nặng và mau chóng phục hồi sức khỏe.