Uống collagen có tác dụng phụ không và cách dùng

Uống collagen có tác dụng phụ không là gì?

Collagen là một hợp chất protein dạng sợi cấu tạo từ các acid amin như glycine, proline và hydroxyproline, chiếm phần lớn khối lượng protein trong da, xương, gân và dây chằng. Trong các sản phẩm bổ sung, collagen thường được điều chế dưới dạng collagen thủy phân nhằm phân tách đại phân tử protein thành các chuỗi peptide nhỏ, giúp đường ruột hấp thu vào máu thuận lợi hơn.

Phần lớn các dữ liệu khoa học hiện nay đều chỉ ra rằng cơ thể người dung nạp collagen khá tốt khi sử dụng ở mức bổ sung thông thường. Các phản ứng có hại nếu xuất hiện thường chỉ dừng lại ở mức độ nhẹ và thoáng qua. Tuy nhiên, khái niệm an toàn mang tính tương đối và phụ thuộc chặt chẽ vào cơ địa, tiền sử dị ứng, chức năng chuyển hóa của từng cá nhân cũng như chất lượng và nguồn gốc của sản phẩm được lựa chọn.

Các rối loạn tiêu hóa nhẹ thường gặp khi bổ sung collagen

Mặc dù collagen đường uống được đánh giá là dung nạp tốt ở đa số người dùng, một số trường hợp vẫn có thể gặp phải các triệu chứng rối loạn tiêu hóa nhẹ. Các biểu hiện thường gặp bao gồm cảm giác đầy hơi, ợ chua, buồn nôn nhẹ hoặc thay đổi thói quen đại tiện như táo bón hoặc tiêu phân lỏng.

Hiện tượng này thường xảy ra khi cơ thể chưa kịp thích nghi với lượng protein cô đặc được nạp vào trong thời gian ngắn, hoặc do sử dụng dạng collagen có khối lượng phân tử lớn khiến dạ dày phải tăng tiết acid để xử lý. Ngoài ra, việc dùng liều lượng quá cao so với khuyến cáo của nhà sản xuất cũng làm tăng nguy cơ kích ứng niêm mạc đường tiêu hóa. Đối với những người có sẵn bệnh lý viêm loét dạ dày tá tràng hoặc hội chứng ruột kích thích, các triệu chứng này có thể biểu hiện rõ ràng hơn. Để giảm thiểu tình trạng này, người dùng nên bắt đầu với lượng nhỏ và ưu tiên các sản phẩm collagen peptide thủy phân có kích thước phân tử siêu nhỏ để giảm tải cho đường ruột.

Nguy cơ dị ứng và phản ứng quá mẫn từ nguồn nguyên liệu

Một trong những rủi ro y khoa đáng chú ý nhất khi dùng collagen là phản ứng dị ứng hoặc quá mẫn. Collagen dạng thực phẩm bổ sung hầu hết được chiết xuất từ các mô liên kết của động vật như da bò, da heo, sụn gà hoặc da và vây của các loài sinh vật biển như cá, tôm.

Nếu một người có cơ địa dị ứng với hải sản, việc vô tình sử dụng collagen có nguồn gốc từ cá biển có thể châm ngòi cho các phản ứng dị ứng nghiêm trọng. Các triệu chứng dị ứng có thể biểu hiện ở nhiều mức độ, từ nhẹ như ngứa ngáy, nổi mề đay, ban đỏ ngoài da, sưng môi mắt cho đến các dấu hiệu cấp tính như khó thở, tức ngực, tụt huyết áp. Do đó, việc kiểm tra kỹ nhãn thông tin sản phẩm để xác định chính xác nguồn gốc chiết xuất protein là nguyên tắc bắt buộc đối với người có tiền sử cơ địa dị ứng. Khi phát hiện dấu hiệu mẩn ngứa hoặc phù nề sau khi uống, cần ngừng sản phẩm ngay lập tức và đến cơ sở y tế để được thăm khám.

Tác động từ các thành phần phối hợp trong chế phẩm bổ sung

Trên thực tế, rất ít sản phẩm thương mại chỉ chứa collagen đơn thuần. Các nhà sản xuất thường phối hợp thêm vitamin C, hyaluronic acid, kẽm, biotin, chiết xuất thực vật cùng chất tạo ngọt hoặc hương liệu nhân tạo để gia tăng hiệu quả làm đẹp và cải thiện vị giác. Chính các thành phần phụ gia này lại là nguyên nhân gây ra tác dụng phụ ngoài ý muốn mà người dùng lầm tưởng là do collagen.

Chẳng hạn, hàm lượng vitamin C quá cao đi kèm có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày hoặc làm tăng nguy cơ lắng đọng sỏi thận ở người có cơ địa suy giảm chức năng thận. Tương tự, một số chiết xuất thảo mộc hoặc hàm lượng biotin cao có thể ảnh hưởng đến kết quả của một số xét nghiệm máu trong phòng thí nghiệm hoặc gây bùng phát mụn trứng cá ở người có làn da dầu nhạy cảm. Bên cạnh đó, việc sử dụng các sản phẩm bổ sung collagen chiết xuất từ sụn bò hoặc sụn vi cá mập có thể chứa hàm lượng calci cao, dễ gây tăng calci máu nếu người dùng đồng thời bổ sung thêm các viên uống khoáng chất khác mà không có sự kiểm soát y khoa.

Những đối tượng cần thận trọng trước khi sử dụng collagen

Mặc dù collagen không phải là thuốc kê đơn, một số nhóm đối tượng đặc biệt cần có sự tư vấn chặt chẽ từ nhân viên y tế trước khi bắt đầu sử dụng. Phụ nữ mang thai và phụ nữ đang trong thời kỳ cho con bú là nhóm cần cẩn trọng hàng đầu, bởi hiện nay các nghiên cứu dài hạn về mức độ an toàn của việc nạp tinh chất collagen liều cao đối với sự phát triển của thai nhi và trẻ sơ sinh vẫn còn hạn chế.

Bên cạnh đó, những người đang mắc các bệnh lý mạn tính như bệnh thận mạn, suy gan, bệnh lý chuyển hóa hoặc người đang theo chế độ ăn hạn chế protein nghiêm ngặt cũng cần thận trọng. Lượng acid amin tăng thêm từ collagen có thể làm tăng gánh nặng lọc của cầu thận và chuyển hóa ở gan. Ngoài ra, những người đang điều trị các bệnh tự miễn hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch cũng cần trao đổi kỹ với bác sĩ chuyên khoa để tránh mọi khả năng tương tác thuốc hoặc phản ứng kích thích miễn dịch bất lợi ngoài dự kiến.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho các chẩn đoán, chỉ định y khoa từ bác sĩ chuyên môn. Collagen là thực phẩm bảo vệ sức khỏe, hoàn toàn không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Người dùng không nên tự ý tăng liều với kỳ vọng đẩy nhanh hiệu quả làm đẹp. Khi xuất hiện các biểu hiện bất thường như khó thở, nổi mề đay diện rộng, đau thắt ngực, sưng phù mặt hoặc nôn ói dữ dội, cần ngừng sản phẩm ngay và tới cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời.

Tóm tắt

Việc bổ sung collagen nhìn chung an toàn cho hầu hết mọi người nhưng vẫn có thể phát sinh một số tác dụng phụ không mong muốn. Để bảo đảm an toàn, bạn nên lựa chọn các chế phẩm có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, đọc kỹ bảng thành phần bổ trợ và lắng nghe phản ứng của cơ thể. Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào kéo dài, hãy tạm ngưng sử dụng và tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn.