Ung thư mũi: Dấu hiệu thường gặp và các cách điều trị hiện nay

Ung thư mũi là gì?

Ung thư mũi bao gồm các tổn thương ác tính xuất hiện tại niêm mạc lót trong lòng hốc mũi và các xoang cạnh mũi như xoang hàm, xoang sàng, xoang trán hoặc xoang bướm. Trong giải phẫu học, khoang mũi là đường dẫn khí đầu tiên của hệ hô hấp, có cấu trúc phức tạp và nằm sát nhiều cơ quan trọng yếu như nền sọ, ổ mắt và các dây thần kinh sọ não.

Phần lớn các ca bệnh khởi phát từ biểu mô vảy lót niêm mạc, ngoài ra còn có thể gặp các dạng ung thư biểu mô tuyến, u thần kinh khứu giác hoặc sarcoma mô liên kết. Do nằm sâu bên trong cấu trúc xương mặt, các khối u nhỏ thường không gây đau đớn dữ dội lúc ban đầu. Chỉ khi kích thước u gia tăng hoặc chèn ép các cấu trúc xung quanh, người bệnh mới nhận thấy các triệu chứng rõ rệt.

Những dấu hiệu cảnh báo sớm của ung thư mũi

Ở giai đoạn khởi phát, ung thư mũi thường biểu hiện tương tự các bệnh lý đường hô hấp trên mạn tính, dẫn đến việc người bệnh tự điều trị tại nhà mà không thuyên giảm. Một trong những dấu hiệu phổ biến nhất là tình trạng nghẹt mũi chỉ xảy ra ở một bên và mức độ tắc nghẽn tăng dần theo thời gian, không đáp ứng với thuốc xịt co mạch hay thuốc chống dị ứng.

Bên cạnh nghẹt mũi, người bệnh có thể gặp hiện tượng chảy nước mũi nhầy đặc, đôi khi có mùi hôi hoặc lẫn các vệt máu tươi. Chảy máu cam tái diễn nhiều lần không rõ nguyên nhân, đặc biệt là chỉ chảy ở một bên lỗ mũi, cũng là dấu hiệu chỉ điểm cần hết sức cảnh giác. Ngoài ra, việc giảm hoặc mất dần khứu giác một bên cũng có thể xuất hiện khi khối u làm bít tắc khe khứu.

Biểu hiện tiến triển khi khối u lan rộng xung quanh

Khi khối u trong hốc mũi hoặc xoang phát triển lớn hơn, tổn thương sẽ bắt đầu xâm lấn sang các mô lân cận và gây ra những triệu chứng ngoài đường thở. Người bệnh có thể cảm thấy đau nhức âm ỉ hoặc căng tức vùng trán, gò má, quanh sống mũi hoặc khu vực sâu sau gáy. Tình trạng tê bì hoặc mất cảm giác ở một bên má, môi trên hay cánh mũi có thể xảy ra do dây thần kinh cảm giác bị chèn ép.

Nếu khối u phát triển hướng lên trên hoặc sang hai bên, vùng mắt có thể bị ảnh hưởng với các biểu hiện như sưng mi mắt, lồi mắt, nhìn đôi, giảm thị lực hoặc chảy nước mắt liên tục. Khối u lan xuống dưới vòm miệng có thể làm lung lay các răng hàm trên, gây đau buốt khi nhai hoặc sưng phồng niêm mạc khẩu cái. Một số trường hợp có thể sờ thấy hạch cổ sưng to, chắc và không đau.

Các phương pháp chẩn đoán ung thư mũi trong y khoa

Để xác định chính xác tổn thương tại hốc mũi, bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng sẽ tiến hành thăm khám lâm sàng kết hợp với nội soi mũi xoang bằng ống mềm hoặc ống cứng. Kỹ thuật nội soi cho phép quan sát trực tiếp vị trí khối u, tình trạng niêm mạc, sự xung huyết hoặc loét sùi, đồng thời hỗ trợ lấy mẫu mô bệnh phẩm để làm sinh thiết giải phẫu bệnh. Sinh thiết là tiêu chuẩn vàng nhằm phân định u lành tính hay ác tính và xác định thể tế bào ung thư.

Bên cạnh đó, các phương pháp chẩn đoán hình ảnh đóng vai trò quyết định trong việc đánh giá mức độ lan rộng của tổn thương. Chụp cắt lớp vi tính hốc mũi xoang giúp đánh giá chi tiết tình trạng tiêu xương và mức độ xâm lấn vào thành xương. Chụp cộng hưởng từ cung cấp hình ảnh rõ nét về sự lan tràn của khối u vào các mô mềm, hốc mắt hoặc màng não. Chụp cắt lớp phát xạ positron có thể được chỉ định để tìm kiếm di căn hạch cổ hoặc di căn xa.

Các phương pháp điều trị ung thư mũi phổ biến hiện nay

Chiến lược điều trị ung thư mũi được xây dựng dựa trên giai đoạn bệnh, vị trí u, loại mô học và thể trạng tổng quát của người bệnh. Phẫu thuật là phương pháp nền tảng nhằm cắt bỏ triệt để khối u cùng một bờ mô lành an toàn xung quanh. Tùy thuộc vào vị trí và kích thước tổn thương, bác sĩ phẫu thuật có thể thực hiện phẫu thuật nội soi qua đường mũi ít xâm lấn hoặc phẫu thuật mở qua đường rạch vùng mặt hay nền sọ.

Xạ trị sử dụng các chùm tia năng lượng cao để tiêu diệt tế bào ác tính, có thể được dùng độc lập cho các khối u nhạy cảm tia xạ hoặc phối hợp bổ trợ sau phẫu thuật nhằm tiêu diệt các tế bào ung thư còn sót lại. Hóa trị thường được kết hợp đồng thời với xạ trị nhằm tăng hiệu quả kiểm soát u hoặc dùng ở giai đoạn tiến xa để thu nhỏ kích thước khối u trước can thiệp. Trong những năm gần đây, liệu pháp nhắm trúng đích và liệu pháp miễn dịch cũng đang được nghiên cứu ứng dụng cho các ca bệnh tái phát hoặc kháng trị.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thể thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Các triệu chứng nghẹt mũi hay chảy máu cam có thể do nhiều nguyên nhân lành tính khác nhau, người đọc tuyệt đối không tự ý dùng thuốc xịt kéo dài, không áp dụng các bài thuốc truyền miệng đắp vào niêm mạc mũi vì có thể gây loét hoại tử và làm chậm trễ thời điểm vàng can thiệp y tế.

Tóm tắt

Ung thư mũi là bệnh lý phức tạp nhưng hoàn toàn có thể cải thiện tiên lượng sống nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm. Việc chú ý lắng nghe cơ thể và chủ động thăm khám chuyên khoa tai mũi họng khi có các dấu hiệu bất thường một bên mũi kéo dài là bước quan trọng nhất giúp bảo vệ sức khỏe hệ hô hấp và chất lượng cuộc sống lâu dài.