Ù tai khi đi xe: Nguyên nhân phổ biến và cách khắc phục

Ù tai khi đi xe là gì?

Ù tai khi đi xe là phản ứng sinh lý tự nhiên của cơ thể trước sự thay đổi áp suất khí quyển. Khi xe di chuyển qua các đoạn đường đèo, dốc cao hoặc chạy với tốc độ lớn trong đường hầm, áp suất không khí xung quanh thay đổi nhanh chóng. Tai giữa của con người là một khoang chứa khí được ngăn cách với tai ngoài bởi màng nhĩ và nối với vùng họng qua vòi Eustache.

Bình thường, vòi Eustache sẽ mở ra khi nuốt hoặc ngáp để cân bằng áp suất hai bên màng nhĩ. Tuy nhiên, nếu áp suất bên ngoài thay đổi quá nhanh hoặc vòi Eustache hoạt động kém linh hoạt, màng nhĩ sẽ bị co kéo gây nên cảm giác ù tai, nặng tai hoặc giảm thính lực tạm thời. Hiện tượng này thường tự hết khi cơ thể tự điều chỉnh được áp suất.

Các nguyên nhân chính dẫn đến ù tai khi đi xe

Nguyên nhân cốt lõi gây ra ù tai khi đi xe là sự mất cân bằng áp suất giữa khoang tai giữa và môi trường bên ngoài. Khi phương tiện di chuyển lên cao hoặc đi qua vùng khí áp thay đổi, áp suất không khí trong cabin xe hoặc ngoài trời giảm xuống hoặc tăng lên nhanh chóng.

Bên cạnh đó, chức năng của vòi Eustache đóng vai trò quyết định. Nếu vòi này bị nghẽn do viêm mũi, viêm xoang, cảm cúm hoặc dị ứng, không khí sẽ khó lưu thông để làm đều áp suất hai bên màng nhĩ, dẫn đến tình trạng ù tai kéo dài hơn.

Ngoài ra, yếu tố tâm lý căng thẳng, mệt mỏi khi đi xe, kết hợp với hiện tượng say xe hoặc nghe âm thanh động cơ xe quá lớn cũng có thể kích thích hệ thống thần kinh thính giác, làm tăng mức độ nhạy cảm và khiến cảm giác ù tai trở nên rõ rệt hơn.

Cách xử lý nhanh giúp giảm cảm giác ù tai khi đang trên xe

Khi xuất hiện triệu chứng ù tai trong lúc đi xe, bạn có thể thực hiện một số thao tác đơn giản để kích thích vòi Eustache mở ra, giúp không khí di chuyển và cân bằng lại áp suất màng nhĩ.

Động tác đơn giản nhất là nuốt nước bọt liên tục hoặc uống từng ngụm nước nhỏ. Hoạt động co bóp của các cơ vùng họng khi nuốt sẽ tự động mở vòi Eustache. Ngáp to cũng là một phương pháp rất hiệu quả để giải phóng áp suất tích tụ trong tai giữa.

Bạn cũng có thể thử nghiệm nghiệm pháp Valsalva bằng cách ngậm miệng, dùng tay kẹp nhẹ hai lỗ mũi lại rồi từ từ thở ra bằng mũi một cách nhẹ nhàng như đang thổi hơi. Lưu ý không thổi quá mạnh vì áp lực lớn có thể gây tổn thương màng nhĩ.

Ngoài ra, nhai kẹo cao su hoặc ngậm kẹo cứng trong suốt chuyến đi sẽ tạo phản xạ tiết nước bọt và nuốt thường xuyên, giúp duy trì áp suất tai giữa ổn định.

Biện pháp phòng ngừa ù tai hiệu quả cho các chuyến đi xa

Để hạn chế tối đa nguy cơ bị ù tai khi đi xe, bạn nên chuẩn bị một số biện pháp chủ động trước và trong hành trình. Đối với những người đang gặp tình trạng ngạt mũi hay viêm xoang, việc điều trị ổn định các bệnh lý đường hô hấp trên trước chuyến đi là điều rất cần thiết.

Trong quá trình xe di chuyển, hãy giữ cho cơ thể luôn tỉnh táo và tránh ngủ trong giai đoạn xe đang lên hoặc xuống đèo dốc. Khi ngủ, phản xạ nuốt nước bọt giảm xuống đáng kể làm vòi Eustache khó mở ra kịp thời để cân bằng áp suất.

Sử dụng nút tai chuyên dụng dành cho người đi tàu xe hoặc máy bay cũng là một giải pháp hữu ích. Các loại nút tai này hỗ trợ điều hòa tốc độ thay đổi áp suất không khí tác động lên màng nhĩ. Đồng thời, bạn nên giữ không khí trong xe thông thoáng, tránh mùi hăng nồng và hạn chế nghe nhạc quá to qua tai nghe.

Khi nào người bị ù tai cần tìm đến sự hỗ trợ y tế

Hầu hết các trường hợp ù tai khi đi xe đều mang tính chất tạm thời và sẽ tự biến mất sau khi xe dừng lại hoặc sau vài giờ cân bằng. Tuy nhiên, nếu hiện tượng này không cải thiện mà tiếp tục kéo dài nhiều ngày, bạn nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng kiểm tra.

Cần đi khám ngay nếu ù tai đi kèm các dấu hiệu bất thường như đau nhức tai dữ dội, chảy dịch hoặc máu từ tai, chóng mặt nghiêm trọng, mất thính lực đột ngột hoặc có cảm giác sưng tấy quanh vùng tai.

Bác sĩ sẽ tiến hành soi màng nhĩ, đo thính lực và kiểm tra chức năng vòi Eustache để xác định xem có tổn thương chấn thương áp lực màng nhĩ, tích dịch tai giữa hay bệnh lý thần kinh thính giác kèm theo hay không, từ đó đưa ra hướng theo dõi thích hợp.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo chung về sinh lý tai và sự thay đổi áp suất. Khi áp dụng các biện pháp làm thông tai như nghiệm pháp thổi hơi, người đọc cần thực hiện hết sức nhẹ nhàng và tuyệt đối không thực hiện khi đang bị viêm tai giữa cấp hoặc chảy mủ tai. Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc nhỏ tai, thuốc xịt mũi chứa corticoid hoặc chất co mạch khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

Tóm tắt

Ù tai khi đi xe là hiện tượng sinh lý phổ biến và thường không nguy hiểm nếu biết cách xử lý đúng đắn. Việc áp dụng các mẹo đơn giản như nuốt nước bọt, ngáp hoặc dùng nút tai sẽ giúp bạn nhanh chóng lấy lại sự thoải mái. Khi triệu chứng kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng để được tư vấn chính xác.