Ù tai do viêm xoang có nguy hiểm không và cách chăm sóc đúng

Ù tai do viêm xoang là gì?

Viêm xoang là bệnh lý viêm nhiễm niêm mạc tại các hốc xoang cạnh mũi, dẫn đến hiện tượng phù nề, tăng tiết dịch nhầy và tắc nghẽn lỗ thông xoang. Do tai, mũi và họng thông thương mật thiết với nhau qua một ống giải phẫu hẹp gọi là vòi tai hay vòi Eustache, sự phù nề ở niêm mạc mũi xoang rất dễ lan đến cửa vòi tai. Khi vòi tai bị tắc nghẽn hoặc rối loạn chức năng thông khí, áp suất không khí bên trong tai giữa không thể cân bằng với môi trường bên ngoài. Hiện tượng chênh lệch áp lực này làm màng nhĩ bị căng phồng hoặc kéo lõm vào trong, cản trở sự rung động dẫn truyền âm thanh và gây ra cảm giác ù tai, nặng tai hoặc nghe thấy âm thanh trầm đục. Trong phần lớn trường hợp, ù tai chỉ là biểu hiện cơ học kèm theo của đợt viêm xoang cấp hoặc mạn tính, phản ánh tình trạng tắc nghẽn đường dẫn khí chứ không phải tổn thương dây thần kinh thính giác.

Vì sao viêm xoang lại dẫn tới cảm giác ù tai

Cơ chế chính khiến người bị viêm mũi xoang gặp phải chứng ù tai bắt nguồn từ sự rối loạn hoạt động của vòi nhĩ. Vòi nhĩ là một kênh nhỏ nối liền vùng tỵ hầu ở sau mũi với tai giữa, giữ vai trò cân bằng áp suất và dẫn lưu dịch tiết tự nhiên từ tai giữa xuống họng. Khi các hốc xoang bị nhiễm khuẩn hoặc dị ứng, dịch viêm và phản ứng sưng nề sẽ lan rộng đến niêm mạc vòm họng quanh lỗ vòi nhĩ.

Tình trạng này làm cho vòi nhĩ bị bít tắc một phần hoặc hoàn toàn, ngăn cản luồng không khí lưu thông bình thường vào hòm nhĩ. Khi không khí trong tai giữa bị hấp thu dần mà không được bù đắp, áp suất âm hình thành sẽ kéo màng nhĩ vào phía trong hòm nhĩ. Sự thay đổi cơ học này làm giảm độ rung động của chuỗi xương con, khiến người bệnh luôn có cảm giác đầy tức tai, nghe thấy tiếng rì rào, lùng bùng tương tự như khi máy bay thay đổi độ cao. Ngoài ra, dịch viêm ứ đọng nhiều ở mũi họng còn có thể xâm nhập ngược dòng vào tai giữa, trực tiếp gây phản ứng viêm và làm trầm trọng thêm triệu chứng ù tai.

Mức độ nguy hiểm của tình trạng ù tai do viêm xoang

Nhìn chung, tình trạng ù tai khởi phát do viêm xoang cấp tính không phải là dấu hiệu nguy hiểm tức thì và hiếm khi gây điếc vĩnh viễn nếu được can thiệp y tế đúng hướng. Đa số bệnh nhân sẽ nhận thấy tai thông thoáng trở lại khi niêm mạc mũi xoang giảm phù nề và đường thở được giải phóng. Mức độ nguy hiểm chỉ thực sự xuất hiện khi người bệnh xem nhẹ, trì hoãn điều trị hoặc áp dụng các phương pháp dân gian truyền miệng thiếu cơ sở khoa học.

Khi ổ viêm xoang mạn tính kéo dài liên tục, tình trạng tắc vòi tai kéo theo sự tích tụ dịch không thoát ra được trong hòm nhĩ, dẫn đến biến chứng viêm tai giữa ứ dịch hoặc viêm tai giữa cấp tính. Dịch mủ ứ đọng áp lực lớn có nguy cơ làm thủng màng nhĩ, xơ hóa chuỗi xương con hoặc gây tổn thương thính lực dẫn truyền lâu dài. Nghiêm trọng hơn, nếu viêm nhiễm nặng lan sâu vào các cấu trúc xương lân cận hoặc xương chũm, nguy cơ biến chứng nội sọ dù hiếm gặp nhưng vẫn có thể xảy ra. Do đó, việc theo dõi sát sao mức độ thuyên giảm của tiếng ù là rất cần thiết.

Các biện pháp hỗ trợ thuyên giảm ù tai và giảm áp lực xoang

Để cải thiện cảm giác lùng bùng trong tai, mục tiêu cốt lõi là làm thông thoáng các hốc xoang và phục hồi chức năng thông khí tự nhiên của vòi nhĩ. Người bệnh nên duy trì thói quen vệ sinh mũi hàng ngày bằng dung dịch nước muối sinh lý đẳng trương hoặc xịt rửa mũi đúng kỹ thuật nhằm loại bỏ dịch nhầy, dị nguyên và giảm bớt tình trạng ứ trệ tại vòm mũi họng. Khi xì mũi, cần thực hiện nhẹ nhàng từng bên một, tránh bịt chặt cả hai lỗ mũi để không vô tình tạo áp lực đẩy ngược dịch viêm từ mũi vào vòi tai.

Bên cạnh đó, việc xông hơi nước ấm hoặc tắm nước ấm giúp làm loãng dịch đờm đặc, hỗ trợ xoang dẫn lưu dịch thuận lợi hơn. Giữ ẩm không khí trong phòng ngủ bằng máy tạo ẩm và uống đủ nước ấm mỗi ngày cũng giúp bảo vệ niêm mạc hô hấp không bị khô rát. Bệnh nhân cần sắp xếp thời gian nghỉ ngơi, kê cao đầu khi nằm ngủ để dịch mũi không chảy ngược xuống thành sau họng gây kích ứng. Khi các triệu chứng viêm mũi xoang được kiểm soát hiệu quả, áp lực tại tai giữa sẽ tự động cân bằng trở lại, giúp tiếng ù giảm dần và biến mất.

Dấu hiệu cảnh báo cần đến cơ sở y tế chuyên khoa

Mặc dù ù tai do xoang thường lành tính, người bệnh không nên chủ quan tự chịu đựng tại nhà nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường cảnh báo viêm nhiễm đã lan rộng. Bạn cần nhanh chóng đến gặp bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng khi nhận thấy tiếng ù tai ngày càng to, kéo dài liên tục trên một tuần mà không có dấu hiệu thuyên giảm dù các triệu chứng nghẹt mũi đã cải thiện.

Đặc biệt, nếu ù tai đi kèm với cảm giác đau nhức sâu trong tai, sốt cao, chóng mặt mất thăng bằng, buồn nôn hoặc suy giảm thính lực đột ngột một bên, việc thăm khám là bắt buộc. Tình trạng tai chảy mủ, chảy dịch vàng có mùi hôi hoặc đau đầu dữ dội vùng thái dương, quanh hốc mắt cũng là những dấu hiệu cảnh báo áp lực tai giữa quá mức hoặc viêm tai giữa mủ cần được bác sĩ nội soi và can thiệp kịp thời. Việc chẩn đoán sớm thông qua nội soi tai mũi họng và đo thính lực sẽ giúp bảo toàn cấu trúc tai giữa, ngăn chặn tổn thương thính giác vĩnh viễn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức sức khỏe phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định điều trị từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và dùng các loại thuốc kháng sinh, thuốc nhỏ tai hay thuốc co mạch kéo dài mà không có đơn thuốc y tế. Tránh tự ý ngoáy tai bằng tăm bông sâu, thụt rửa tai bằng các loại thảo dược không rõ nguồn gốc hoặc tự thực hiện các biện pháp thổi áp lực vào tai khi đang viêm mũi cấp tính vì có thể làm tổn thương màng nhĩ và khiến vi khuẩn xâm nhập sâu hơn.

Tóm tắt

Ù tai do viêm xoang phần lớn không gây nguy hiểm trực tiếp nhưng phản ánh tình trạng tắc nghẽn đường dẫn khí và áp lực tai giữa đang bị xáo trộn. Thay vì lo lắng thái quá hoặc tự ý áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng, người bệnh nên chủ động vệ sinh đường thở đúng kỹ thuật và thăm khám bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng kịp thời để bảo vệ trọn vẹn thính lực.