Tuyến hành niệu đạo ở nam giới có chức năng gì và các bệnh lý thường gặp

Tuyến hành niệu đạo là gì?

Tuyến hành niệu đạo là hai tuyến ngoại tiết nằm ở phía dưới tuyến tiền liệt và bao bọc bởi vòm đáy chậu. Cơ quan này kết nối với niệu đạo màng thông qua hệ thống ống dẫn nhỏ. Chức năng cốt lõi của tuyến là sản xuất dịch tiền tinh – chất nhầy kiềm được tiết ra ngay khi nam giới xuất hiện kích thích tình dục. Dịch tiết này vừa bôi trơn niệu đạo và đầu dương vật nhằm giảm ma sát khi quan hệ, vừa trung hòa độ axit bám trên niêm mạc do nước tiểu để lại. Nhờ đó, sức sống và khả năng di chuyển của tinh trùng được bảo vệ an toàn khi đi qua niệu đạo. Những bất thường như viêm nhiễm hay u nang tại tuyến hành niệu đạo tuy không quá phổ biến nhưng có thể ảnh hưởng đến sự thoải mái khi tiểu tiện và sinh hoạt tình dục. Nam giới cần chú ý theo dõi các biểu hiện vùng tầng sinh môn để thăm khám kịp thời.

Cấu tạo giải phẫu và vị trí của tuyến hành niệu đạo

Tuyến hành niệu đạo nằm ở khu vực đáy chậu, phía dưới tuyến tiền liệt và được bao quanh bởi các sợi cơ của cơ thắt niệu đạo ngoài. Mỗi tuyến có kích thước tương đương một hạt đậu nhỏ, cấu tạo gồm nhiều thùy tuyến kết hợp với nhau. Các ống xuất của tuyến chạy dọc theo vòm niệu đạo màng và đổ trực tiếp vào phần niệu đạo xốp.

Mặc dù có kích thước nhỏ, mạng lưới mạch máu và thần kinh bao quanh tuyến hành niệu đạo khá phong phú. Sự phát triển và hoạt động tiết dịch của cơ quan này chịu ảnh hưởng trực tiếp từ hormone nam testosterone. Khi đến tuổi dậy thì, tuyến bắt đầu phát triển hoàn thiện và hoạt động tích cực. Việc nắm rõ vị trí giải phẫu giúp nam giới nhận biết nguồn gốc của các cơn đau rát tầng sinh môn hoặc cảm giác khó chịu khi đi tiểu.

Chức năng bôi trơn và trung hòa môi trường niệu đạo

Chức năng chính của tuyến hành niệu đạo là sản xuất dịch tiền tinh, một chất dịch kiềm trong suốt được tiết ra khi nam giới bị kích thích tình dục. Thành phần của dịch chứa glycoprotein và enzyme giúp tạo lớp màng ẩm làm mịn niêm mạc niệu đạo.

Nước tiểu lưu lại trong niệu đạo thường có tính axit nhẹ, có thể làm giảm khả năng sống của tinh trùng. Dịch kiềm từ tuyến hành niệu đạo giúp trung hòa độ pH này, tạo môi trường an toàn khi tinh dịch đi qua. Ngoài ra, chất nhầy còn làm giảm ma sát khi quan hệ tình dục, bảo vệ niêm mạc khỏi trầy xước. Đáng chú ý, dịch tiền tinh có thể chứa một lượng nhỏ tinh trùng còn sót lại từ lần xuất tinh trước, vì vậy vẫn tồn tại khả năng thụ thai khi tiếp xúc sinh dục.

Tình trạng viêm tuyến hành niệu đạo và nguyên nhân gây bệnh

Viêm tuyến hành niệu đạo là tình trạng nhiễm trùng xảy ra tại tổ chức tuyến hoặc ống dẫn của tuyến. Nguyên nhân chủ yếu do vi khuẩn xâm nhập ngược dòng từ đường niệu đạo, phổ biến như vi khuẩn lậu cầu, chlamydia hoặc vi khuẩn đường ruột Escherichia coli. Ngoài ra, chấn thương vùng tầng sinh môn hoặc can thiệp thủ thuật y tế qua niệu đạo cũng làm tăng nguy cơ viêm.

Khi bị viêm tuyến, người bệnh thường cảm thấy đau âm ỉ hoặc rát buốt ở vùng tầng sinh môn giữa bìu và hậu môn. Cơn đau có thể tăng lên khi tiểu tiện, ngồi lâu hoặc lúc xuất tinh. Một số trường hợp xuất hiện dịch tiết bất thường ở đầu dương vật. Nếu không được chẩn đoán và xử trí y tế phù hợp, nhiễm trùng có thể lan rộng đến tuyến tiền liệt và các cơ quan lân cận.

U nang tuyến hành niệu đạo và biện pháp chăm sóc phòng ngừa

U nang tuyến hành niệu đạo hình thành khi ống dẫn của tuyến bị tắc nghẽn, làm chất dịch tích tụ tạo thành khối dạng nang. Tình trạng này có thể xuất phát từ bất thường bẩm sinh hoặc hậu quả của các đợt viêm nhiễm mạn tính gây xơ hóa ống xuất. Nang kích thước lớn có thể chèn ép niệu đạo gây tiểu khó, tiểu rắt hoặc tiến triển thành áp xe nhiễm trùng.

Để phòng ngừa các bệnh lý tuyến hành niệu đạo, nam giới nên giữ vệ sinh vùng kín sạch sẽ, sử dụng bao su khi quan hệ tình dục để tránh bệnh lây truyền qua đường tình dục. Việc uống đủ nước hằng ngày và tránh nhịn tiểu giúp làm sạch đường niệu tự nhiên. Khi xuất hiện dấu hiệu đau tầng sinh môn, buốt rát hay tiểu khó, nam giới nên đến cơ sở y tế thăm khám sớm để được bác sĩ tư vấn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe chung và không thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên nghiệp. Nam giới tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh hay tự chẩn đoán bệnh khi gặp các triệu chứng như đau tầng sinh môn, tiểu buốt hoặc tiết dịch bất thường. Việc tự điều trị không đúng nguyên nhân có thể dẫn tới biến chứng nghiêm trọng cho hệ sinh dục. Hãy luôn chủ động tham khám tại các cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ chuyên khoa kiểm tra và hướng dẫn cụ thể.

Tóm tắt

Tuyến hành niệu đạo giữ vai trò thiết yếu trong việc bảo vệ đường niệu và hỗ trợ chức năng sinh sản của nam giới. Việc duy trì lối sống lành mạnh, vệ sinh cá nhân đúng cách và chủ động thăm khám y tế khi có dấu hiệu bất thường sẽ giúp bảo vệ tối ưu sức khỏe hệ sinh dục nam.