Tử cung nằm ở đâu và những thay đổi của tử cung khi mang thai

Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.

Tử cung là cơ quan sinh sản đặc biệt của phụ nữ, đảm nhận nhiệm vụ nuôi dưỡng và bảo vệ thai nhi trong suốt thai kỳ. Rất nhiều chị em lần đầu mang thai thắc mắc tử cung nằm ở đâu và cấu trúc này sẽ thay đổi ra sao khi bước vào từng giai đoạn thai nghén.

Về mặt giải phẫu, tử cung bình thường nằm sâu trong khung chậu nhỏ, giữa bàng quang và trực tràng. Khi có thai, tử cung trải qua quá trình phì đại và giãn nở vượt bậc từ kích thước tương đương quả lê nhỏ thành một cơ quan đủ sức chứa trọn vẹn em bé, bánh nhau và nước ối. Hiểu rõ sự dịch chuyển và biến đổi của tử cung sẽ giúp mẹ bầu an tâm hơn khi theo dõi những thay đổi cơ thể suốt thai kỳ.

Tử cung nằm ở đâu là gì?

Tử cung là một tạng rỗng có thành cơ dày, đóng vai trò trung tâm trong chu kỳ kinh nguyệt và quá trình mang thai của nữ giới. Cấu tạo tử cung bao gồm đáy tử cung, thân tử cung, eo tử cung và cổ tử cung. Ở phụ nữ trưởng thành chưa sinh nở, tử cung chỉ dài khoảng bảy đến tám centimet, rộng năm centimet và nặng khoảng năm mươi đến sáu mươi gam. Khi thụ thai thành công, các tế bào cơ trơn của tử cung phì đại mạnh mẽ cả về số lượng và kích thước dưới ảnh hưởng của nội tiết tố, giúp cơ quan này có thể giãn nở gấp hàng trăm lần về thể tích mà không bị rách vỡ, đồng thời thích ứng hoàn hảo với từng tuần tuổi phát triển của thai nhi.

Vị trí giải phẫu tự nhiên của tử cung trong cơ thể phụ nữ

Ở trạng thái bình thường chưa mang thai, tử cung là cơ quan hình quả lê ngược nằm sâu trong vùng chậu nhỏ, tọa lạc tại khoảng giữa bàng quang ở phía trước và trực tràng ở phía sau. Phần thân trên của tử cung thường gập nhẹ ra phía trước đè lên bàng quang, trong khi phần cổ tử cung thông trực tiếp xuống âm đạo. Vị trí này được giữ vững chắc nhờ hệ thống dây chằng vùng chậu như dây chằng tròn, dây chằng rộng và các nhóm cơ sàn chậu. Do nằm gọn bên trong khung xương chậu, tử cung người bình thường không thể sờ thấy được qua thành bụng.

Những biến chuyển của tử cung trong tam cá nguyệt thứ nhất

Trong ba tháng đầu thai kỳ, tử cung bắt đầu dày lên và mềm ra dưới tác động của các nội tiết tố sinh dục như progesterone và estrogen. Thể tích lòng tử cung tăng dần để chứa túi phôi nhưng vẫn nằm hoàn toàn bên trong hốc chậu. Đến khoảng tuần thai thứ 12, đáy tử cung bắt đầu nhô lên vượt qua bờ trên khớp mu và người mẹ có thể cảm nhận được qua thành bụng dưới. Sự lớn lên của tử cung trong giai đoạn này thường gây chèn ép bàng quang, làm tăng tần suất đi tiểu của mẹ bầu.

Sự giãn nở của tử cung trong tam cá nguyệt thứ hai

Bước sang giai đoạn tam cá nguyệt thứ hai, tử cung phát triển nhanh chóng ra khỏi khung chậu và mở rộng lên phía ổ bụng. Khoảng tuần thứ 20, đáy tử cung chạm đến ngang mức rốn của người mẹ. Kích thước tăng dần làm căng các dây chằng nâng đỡ xung quanh, đặc biệt là dây chằng tròn, dẫn đến hiện tượng đau nhói vùng bẹn hoặc hông khi đổi tư thế. Các sợi cơ trơn tử cung kéo dài và mỏng bớt để tạo không gian đủ rộng cho sự vận động của thai nhi và bánh nhau.

Biến đổi của tử cung trong tam cá nguyệt thứ ba và trước chuyển dạ

Ở tam cá nguyệt cuối cùng, tử cung đạt thể tích lớn nhất và có thể chạm tới vùng mũi ức của xương ức vào khoảng tuần thứ 36. Sự phát triển này đẩy cơ hoành lên cao, gây áp lực lên dạ dày và các quai ruột, khiến mẹ bầu hay gặp tình trạng khó thở, ợ nóng hoặc táo bón. Đến những tuần cuối trước sinh, thai nhi bắt đầu lọt xuống tiểu khung, đáy tử cung hạ bớt chiều cao giúp thai phụ dễ thở hơn nhưng áp lực lên bàng quang lại tăng trở lại. Các cơn co thắt sinh lý Braxton Hicks cũng xuất hiện rõ rệt hơn trong giai đoạn này.

Lưu ý an toàn

Tử cung to lên khi mang thai là tiến trình sinh lý bình thường nhưng cần phân biệt cơn co sinh lý nhẹ với cơn gò dồn dập kèm đau bụng dữ dội hoặc ra máu âm đạo. Mọi biểu hiện đau thắt vùng chậu bất thường cần được thăm khám trực tiếp tại cơ sở sản phụ khoa uy tín. Thai phụ tuyệt đối không tự ý dùng thuốc giảm đau hay can thiệp nắn bóp vùng bụng khi chưa có chỉ định y tế.

Tóm tắt

Tử cung là cơ quan đặc biệt có khả năng thay đổi cấu trúc và thể tích ngoạn mục trong thai kỳ nhằm thích ứng với sự phát triển của thai nhi. Việc theo dõi vị trí đáy tử cung và các triệu chứng liên quan qua từng mốc khám thai giúp thai phụ chủ động chăm sóc thai kỳ an toàn và kịp thời nhận diện dấu hiệu bất thường.