Truyền nước biển có tác dụng gì và những trường hợp không được truyền?

Truyền nước biển là gì?

Truyền nước biển là cách gọi quen thuộc trong đời sống để chỉ việc truyền dung dịch natri clorid 0,9% qua đường tĩnh mạch. Đây là dung dịch đẳng trương có nồng độ muối khoáng tương tự như môi trường nội bào và huyết tương của người khỏe mạnh. Về mặt sinh lý học, việc đưa trực tiếp chất lỏng vào hệ tuần hoàn bỏ qua hàng rào hấp thu tự nhiên của đường tiêu hóa, giúp cơ thể tiếp nhận dịch ngay tức thì. Do tác động nhanh chóng lên áp lực thẩm thấu và thể tích máu, phương pháp này chỉ được phép áp dụng khi có sự đánh giá cẩn trọng của bác sĩ chuyên khoa. Chỉ định truyền dịch luôn dựa trên các dấu hiệu mất nước, huyết áp, mạch đập và kết quả xét nghiệm sinh hóa máu cụ thể của từng người bệnh.

Tác dụng chính của truyền nước biển trong điều trị y khoa

Thuật ngữ truyền nước biển trong dân gian thường chỉ dung dịch natri clorid 0,9%, hay còn gọi là nước muối sinh lý đẳng trương. Về mặt y học, dung dịch này có áp suất thẩm thấu tương đương với huyết tương của cơ thể người. Khi được đưa trực tiếp vào lòng mạch qua đường tĩnh mạch, dịch truyền giúp bù đắp nhanh chóng thể tích tuần hoàn bị hao hụt.

Tác dụng quan trọng nhất của nước biển là hồi phục thể tích dịch ngoại bào trong các tình huống mất nước cấp tính như tiêu chảy nặng, nôn ói liên tục, bỏng diện rộng hoặc sốt cao kéo dài không thể bù bằng đường uống. Bên cạnh đó, dung dịch natri clorid 0,9% còn đóng vai trò làm dung môi hòa tan an toàn cho nhiều loại thuốc tiêm truyền tĩnh mạch khác, đồng thời duy trì đường truyền tĩnh mạch thông suốt để nhân viên y tế sẵn sàng cấp cứu khi cần thiết.

Tuy nhiên, truyền nước biển không mang ý nghĩa bồi bổ hay nâng cao thể lực tức thì như nhiều người lầm tưởng. Nó chỉ có giá trị điều trị khi cơ thể thực sự bị thiếu hụt dịch và muối khoáng, dựa trên kết quả thăm khám lâm sàng và các xét nghiệm cận lâm sàng cần thiết.

Những trường hợp tuyệt đối không được truyền nước biển

Những người mắc bệnh tim mạch, đặc biệt là suy tim hoặc bệnh cơ tim, thuộc nhóm chống chỉ định hàng đầu đối với việc truyền dịch không kiểm soát. Khi một lượng dịch lớn được đưa nhanh vào tĩnh mạch, thể tích tuần hoàn tăng đột ngột sẽ khiến cơ tim suy yếu không kịp co bóp tống máu đi, dễ dẫn đến phù phổi cấp và suy hô hấp đe dọa tính mạng.

Người mắc suy thận cấp hoặc suy thận mạn giai đoạn nặng cũng là đối tượng không được tự ý truyền nước biển. Thận của bệnh nhân suy giảm khả năng lọc và đào thải dịch thừa, dẫn tới ứ trệ nước và natri trong cơ thể, gây tăng huyết áp kịch phát, phù toàn thân và quá tải tuần hoàn.

Ngoài ra, những người đang bị phù nề do xơ gan mất bù, hội chứng thận hư, hoặc bệnh nhân có tình trạng tăng natri máu, thừa dịch toàn thân tuyệt đối không được chỉ định truyền dung dịch natri clorid đẳng trương. Việc đưa thêm muối và nước vào cơ thể trong các trường hợp này sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng bệnh lý nền có sẵn.

Mối nguy hiểm khi tự ý truyền nước biển tại nhà

Nhiều người có thói quen hễ cảm thấy mệt mỏi, sốt nhẹ, chán ăn hay sau khi uống rượu bia là tìm đến dịch vụ truyền nước biển tại nhà. Đây là một hành vi y tế ẩn chứa vô số hiểm họa nghiêm trọng. Nguy cơ lớn nhất là sốc phản vệ, một phản ứng dị ứng tức thì có thể xảy ra với bất kỳ thành phần nào của dung dịch truyền, bộ dây truyền hoặc kỹ thuật thực hiện, đòi hỏi phải có trang thiết bị và thuốc cấp cứu hồi sức chuyên sâu ngay lập tức.

Bên cạnh nguy cơ sốc phản vệ, việc truyền dịch tại nhà không đảm bảo điều kiện vô khuẩn tuyệt đối rất dễ dẫn đến nhiễm trùng huyết, viêm tắc tĩnh mạch tại vị trí đâm kim, hoặc tạo cục máu đông di chuyển gây tắc mạch phổi. Quá trình truyền nếu không được nhân viên y tế theo dõi sát sao về tốc độ nhỏ giọt có thể gây quá tải dịch, phù phổi cấp hoặc rối loạn thăng bằng kiềm toan.

Mọi can thiệp truyền tĩnh mạch phải được thực hiện tại các cơ sở y tế có đầy đủ phương tiện cấp cứu và được bác sĩ thăm khám cẩn thận trước khi ra y lệnh. Người bệnh cần từ bỏ thói quen tự ý gọi dịch vụ truyền dịch tại gia để bảo vệ sức khỏe và tính mạng của chính mình.

Lưu ý an toàn

Truyền nước biển là thủ thuật y khoa xâm lấn tĩnh mạch bắt buộc phải có chỉ định của bác sĩ và thực hiện bởi điều dưỡng có chuyên môn tại cơ sở y tế. Tuyệt đối không tự ý mua dịch truyền hoặc gọi người đến nhà truyền dịch khi chưa được thăm khám. Nếu trong quá trình truyền xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào như rét run, vã mồ hôi, khó thở, tức ngực hoặc đau sưng tại vị trí tiêm, cần lập tức khóa van truyền và thông báo khẩn cấp cho nhân viên y tế để xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Truyền nước biển là một biện pháp y khoa hỗ trợ đắc lực nhưng cần có chỉ định chính xác từ thầy thuốc. Người dân không nên coi đây là phương pháp phục hồi sức khỏe cấp tốc hay thần dược trị mệt mỏi. Khi xuất hiện tình trạng suy nhược hoặc mất nước kéo dài, hãy đến cơ sở y tế để được kiểm tra cụ thể và lựa chọn hướng chăm sóc an toàn nhất.