Trước khi tiêm vaccine viêm gan B cần xét nghiệm gì và ý nghĩa kết quả
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Đăng ký tiêm vắc xin viêm gan B mà chưa kiểm tra tình trạng miễn dịch có thể khiến việc tiêm chủng không đạt hiệu quả tối ưu. Trước khi tiêm vắc xin viêm gan B, hai xét nghiệm máu quan trọng thường được bác sĩ chỉ định là xét nghiệm HBsAg và xét nghiệm Anti-HBs.
Mục đích chính của việc xét nghiệm tiền tiêm chủng là xác định xem người thăm khám hiện có đang nhiễm vi rút viêm gan B hay không, đồng thời kiểm tra nồng độ kháng thể bảo vệ sẵn có trong máu. Kết quả xét nghiệm giúp bác sĩ đưa ra quyết định có cần tiêm vắc xin hay không và lập phác đồ tiêm phù hợp cho từng cá nhân.
Trước khi tiêm vaccine viêm gan B cần xét nghiệm gì và ý nghĩa kết quả?
Tiêm vắc xin viêm gan B là giải pháp chủ động và hiệu quả hàng đầu giúp phòng ngừa nguy cơ nhiễm vi rút viêm gan B, một tác nhân gây viêm gan mãn tính, xơ gan và ung thư gan. Vi rút viêm gan B lây truyền chủ yếu qua đường máu, đường tình dục và từ mẹ sang con trong quá trình sinh nở. Trước khi triển khai tiêm vắc xin ở người lớn hoặc trẻ nhỏ chưa rõ tiền sử tiêm chủng, việc đánh giá trạng thái miễn dịch qua xét nghiệm máu đóng vai trò cốt lõi. Việc này giúp phát hiện sớm trường hợp đã nhiễm vi rút để chuyển sang hướng theo dõi y tế chuyên khoa, đồng thời tránh tiêm vắc xin lãng phí đối với người đã có đủ nồng độ kháng thể bảo vệ tự nhiên hoặc do tiêm phòng từ trước.
Xét nghiệm HBsAg xác định tình trạng nhiễm vi rút viêm gan B
Xét nghiệm HBsAg (kháng nguyên bề mặt vi rút viêm gan B) là xét nghiệm máu tiên quyết nhằm kiểm tra sự có mặt của vi rút viêm gan B trong cơ thể. Nếu kết quả HBsAg dương tính, điều này phản ánh cơ thể đang bị nhiễm vi rút viêm gan B ở dạng cấp tính hoặc mãn tính. Trong tình huống này, việc tiêm vắc xin viêm gan B không còn tác dụng phòng bệnh và người khám cần được bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa hoặc truyền nhiễm thăm khám, làm thêm xét nghiệm chuyên sâu để đánh giá chức năng gan. Ngược lại, nếu kết quả HBsAg âm tính, cơ thể hiện không mang vi rút viêm gan B và có đủ điều kiện ban đầu để cân nhắc tiêm phòng vắc xin.
Xét nghiệm Anti-HBs kiểm tra nồng độ kháng thể bảo vệ
Xét nghiệm Anti-HBs (hoặc HBsAb) đo lượng kháng thể chống lại kháng nguyên bề mặt vi rút viêm gan B trong máu. Kháng thể này có thể hình thành sau khi một người đã tiêm đủ liều vắc xin viêm gan B hoặc sau khi phục hồi tự nhiên từ một đợt nhiễm vi rút trước đó. Khi chỉ số Anti-HBs đạt mức bằng hoặc lớn hơn 10 mIU/ml, cơ thể được coi là đã có khả năng miễn dịch bảo vệ an toàn trước vi rút viêm gan B, do đó không cần thiết phải tiêm mũi vắc xin mới vào thời điểm đó. Nếu chỉ số Anti-HBs dưới 10 mIU/ml hoặc âm tính, khả năng bảo vệ chưa đạt mức tối ưu hoặc chưa có, người khám sẽ được chỉ định tiêm mũi vắc xin mới hoặc mũi tiêm nhắc lại theo hướng dẫn của y bác sĩ.
Xét nghiệm Anti-HBc trong một số trường hợp đặc biệt
Bên cạnh HBsAg và Anti-HBs, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm Anti-HBc (kháng thể chống kháng nguyên lõi vi rút viêm gan B). Xét nghiệm này giúp phân biệt giữa người có kháng thể nhờ tiêm vắc xin và người có kháng thể do từng nhiễm vi rút trong quá khứ. Anti-HBc gồm hai dạng chính là Anti-HBc IgM (chỉ ra tình trạng nhiễm cấp tính gần đây) và Anti-HBc IgG (phản ánh tiền sử đã từng tiếp xúc với vi rút). Việc chỉ định xét nghiệm Anti-HBc thường áp dụng cho đối tượng có nguy cơ cao, người suy giảm miễn dịch hoặc trường hợp kết quả HBsAg và Anti-HBs có sự bất thường cần làm rõ trước khi quyết định phác đồ tiêm chủng.
Quy trình thực hiện và lưu ý khi làm xét nghiệm trước tiêm
Quy trình làm xét nghiệm máu trước khi tiêm vắc xin viêm gan B diễn ra nhanh chóng và an toàn. Người thăm khám sẽ được lấy một lượng máu nhỏ từ tĩnh mạch tay để phân tích tại phòng xét nghiệm. Để bảo đảm kết quả chính xác, bạn nên giữ tinh thần thoải mái, thông báo rõ ràng cho bác sĩ về tiền sử bệnh lý, các loại thuốc đang sử dụng cũng như lịch sử tiêm vắc xin viêm gan B trước đây (nếu có). Trong phần lớn trường hợp xét nghiệm HBsAg và Anti-HBs cơ bản, người khám không nhất thiết phải nhịn ăn hoàn toàn, trừ khi có chỉ định kết hợp cùng các xét nghiệm sinh hóa máu tổng quát khác.
Lưu ý an toàn
Kết quả xét nghiệm tiền tiêm chủng cần được bác sĩ chuyên khoa hoặc cán bộ y tế tiêm chủng trực tiếp đọc và tư vấn. Người dân không nên tự ý đọc chỉ số xét nghiệm để quyết định hoãn tiêm hay tự mua vắc xin. Đối với phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh từ mẹ bị nhiễm viêm gan B hoặc người mắc bệnh lý mãn tính, lịch tiêm vắc xin và phác đồ theo dõi phải tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn y tế chuyên biệt để bảo đảm an toàn tối đa.
Tóm tắt
Xét nghiệm HBsAg và Anti-HBs trước khi tiêm vắc xin viêm gan B là bước chuẩn bị y khoa cần thiết, giúp xác định đúng tình trạng sức khỏe và mức độ miễn dịch của cơ thể. Việc thực hiện đúng tư vấn chuyên môn giúp bạn tiếp nhận vắc xin an toàn, đúng thời điểm và đạt hiệu quả phòng bệnh tối ưu.
Nguồn tham khảo
- Human Vaccines & Immunotherapeutics: The effects of booster vaccination on hepatitis B vaccine in anti-HBs negative infants of HBsAg-positive mothers after primary vaccination
- Scandinavian Journal of Infectious Diseases: Response to Hepatitis B Vaccine in HBsAg/Anti-HBs Negative and Anti-HBc Positive Subjects
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Nếu đã từng tiêm vắc xin viêm gan B rồi thì có cần xét nghiệm lại không?
Nồng độ kháng thể Anti-HBs có thể giảm dần theo thời gian. Việc xét nghiệm Anti-HBs giúp xác định xem lượng kháng thể trong máu còn đủ mức bảo vệ hay không, từ đó bác sĩ sẽ tư vấn bạn có cần tiêm mũi nhắc lại hay không.
Xét nghiệm trước khi tiêm vắc xin viêm gan B có cần nhịn ăn không?
Các xét nghiệm HBsAg và Anti-HBs thông thường không yêu cầu nhịn ăn. Tuy nhiên, nếu bạn thực hiện kết hợp cùng các xét nghiệm sinh hóa máu khác như đường huyết hay mỡ máu, bác sĩ có thể yêu cầu nhịn ăn từ 8 đến 12 giờ.
Trẻ em trước khi tiêm vắc xin viêm gan B có cần xét nghiệm máu không?
Trẻ sơ sinh tiêm vắc xin theo chương trình tiêm chủng mở rộng thường không bắt buộc xét nghiệm. Tuy nhiên, trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm viêm gan B cần được xét nghiệm HBsAg và Anti-HBs theo mốc thời gian bác sĩ chỉ định để kiểm tra hiệu quả phòng ngừa.
Kết quả HBsAg dương tính thì có tiêm vắc xin viêm gan B được nữa không?
Khi HBsAg dương tính nghĩa là cơ thể đã nhiễm vi rút viêm gan B, việc tiêm vắc xin viêm gan B lúc này không còn hiệu quả. Bạn cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa hoặc truyền nhiễm để được theo dõi và quản lý sức khỏe.
Bao lâu sau khi xét nghiệm thì có thể thực hiện tiêm vắc xin?
Ngay sau khi có kết quả xét nghiệm HBsAg âm tính và Anti-HBs dưới mức bảo vệ, bác sĩ tại cơ sở tiêm chủng có thể chỉ định tiêm mũi vắc xin viêm gan B đầu tiên ngay trong ngày nếu sức khỏe tổng quát của bạn ổn định.
