Triệu chứng và lưu ý khi mắc biến thể COVID-19 XBB.1.16
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Biến thể XBB.1.16, còn được gọi là Arcturus, là một biến thể phụ của Omicron đã được Tổ chức Y tế Thế giới đưa vào danh sách cần theo dõi. Khi nhiễm biến thể này, người bệnh thường xuất hiện các triệu chứng đường hô hấp trên tương tự các chủng Omicron trước đó, kèm theo một số biểu hiện đặc trưng ở mắt.
Nhận biết sớm các triệu chứng nhiễm biến thể XBB.1.16 giúp người bệnh chủ động theo dõi sức khỏe, thực hiện các biện pháp chăm sóc tại nhà phù hợp và phát hiện kịp thời các dấu hiệu chuyển nặng để xử trí y tế an toàn.
Biến thể COVID-19 XBB.1.16 là gì?
Biến thể XBB.1.16 là một biến thể tái tổ hợp xuất hiện từ sự kết hợp của hai chủng phụ Omicron BA.2.10.1 và BA.2.75. Chủng này mang các đột biến mới trên protein gai, giúp vi-rút có khả năng gia tăng tốc độ truyền nhiễm và né tránh một phần miễn dịch từ vắc-xin hoặc lần nhiễm bệnh trước đó. Mặc dù có khả năng lây lan nhanh chóng trong cộng đồng, các báo cáo y tế ghi nhận biến thể này không gây gia tăng mức độ nghiêm trọng của bệnh hoặc tỷ lệ nhập viện so với các biến thể Omicron khác. Triệu chứng lâm sàng khi nhiễm XBB.1.16 đa phần là nhẹ đến trung bình, tập trung ở hệ hô hấp trên. Tuy nhiên, sự xuất hiện của triệu chứng viêm kết mạc đỏ mắt, đặc biệt ở trẻ em, là điểm lưu ý nổi bật khiến nhiều phụ huynh lo lắng khi chăm sóc trẻ nhỏ.
Các biểu hiện hô hấp thường gặp khi nhiễm chủng XBB.1.16
Người nhiễm biến thể XBB.1.16 thường khởi phát bệnh với các triệu chứng tương tự như cảm cúm hoặc các đợt nhiễm Omicron trước đây. Sốt là một trong những biểu hiện phổ biến, có thể sốt nhẹ hoặc sốt cao đột ngột kèm theo cảm giác ớn lạnh và mệt mỏi toàn thân. Người bệnh thường bị đau rát họng, ho khô hoặc ho có đờm nhẹ, kèm theo tình trạng nghẹt mũi, chảy nước mũi và hắt hơi liên tục. Một số trường hợp ghi nhận cảm giác đau đầu, đau mỏi cơ khớp và mất cảm giác thèm ăn. Các triệu chứng này thường xuất hiện trong khoảng 2 đến 5 ngày sau khi tiếp xúc với nguồn lây và có xu hướng giảm dần sau 7 đến 10 ngày nếu được chăm sóc và nghỉ ngơi hợp lý.
Triệu chứng viêm kết mạc và đỏ mắt ở trẻ em
Điểm đặc thù đáng chú ý ở biến thể XBB.1.16 là gia tăng tỷ lệ gặp triệu chứng viêm kết mạc, đặc biệt là ở đối tượng trẻ em. Trẻ nhiễm biến thể này có thể xuất hiện tình trạng mắt bị đỏ, ngứa, cộm rát và chảy nước mắt nhiều. Khác với các bệnh nhiễm trùng mắt do vi khuẩn thông thường, hiện tượng đỏ mắt do XBB.1.16 thường ít kèm theo dử mắt mủ dính chặt mi mắt khi thức dậy. Biểu hiện này có thể xuất hiện đơn độc hoặc đi kèm với sốt nhẹ và ho. Phụ huynh khi thấy trẻ có triệu chứng đỏ mắt trong vùng có dịch COVID-19 cần chú ý theo dõi, vệ sinh mắt cho trẻ bằng dung dịch nước muối sinh lý và tránh để trẻ dụi mắt gây tổn thương niêm mạc.
Hướng dẫn theo dõi và chăm sóc sức khỏe tại nhà
Khi phát hiện các dấu hiệu nghi ngờ nhiễm COVID-19, việc đầu tiên người bệnh cần làm là cách ly tương đối tại phòng riêng để hạn chế lây nhiễm cho người thân trong gia đình. Người bệnh nên dành thời gian nghỉ ngơi đầy đủ, giữ ấm cơ thể và uống nhiều nước ấm hoặc dung dịch bù điện giải để tránh mất nước. Việc súc họng bằng nước muối sinh lý và vệ sinh mũi hàng ngày giúp làm sạch đường hô hấp trên, giảm bớt cảm giác đau rát họng và nghẹt mũi. Người bệnh cần theo dõi thân nhiệt thường xuyên, đo nồng độ ô-xy trong máu nếu có thiết bị chuyên dụng và giữ tinh thần thoải mái. Nếu có bệnh lý nền kèm theo, cần tiếp tục sử dụng thuốc điều trị bệnh nền theo đúng chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
Các dấu hiệu cảnh báo cần đến cơ sở y tế ngay
Mặc dù đa số các trường hợp nhiễm biến thể XBB.1.16 có diễn biến nhẹ, một số nhóm đối tượng như người cao tuổi, người có bệnh nền mạn tính hoặc người suy giảm miễn dịch vẫn có nguy cơ chuyển nặng. Người bệnh hoặc gia đình cần liên hệ ngay với bác sĩ hoặc đến cơ sở y tế gần nhất khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm. Các biểu hiện này bao gồm khó thở, thở gấp, cảm giác đau tức hoặc hẹp vùng ngực kéo dài, nồng độ ô-xy trong máu giảm dưới mức an toàn. Ngoài ra, tình trạng sốt cao liên tục không hạ sau khi dùng các biện pháp hạ sốt thông thường, lơ mơ, mệt lả hoặc không thể ăn uống cũng đòi hỏi sự can thiệp y tế kịp thời từ nhân viên y tế.
Biện pháp phòng ngừa lây nhiễm biến thể XBB.1.16
Để bảo vệ bản thân và gia đình trước sự lây lan của biến thể XBB.1.16, việc thực hiện chủ động các biện pháp phòng bệnh cá nhân đóng vai trò rất quan trọng. Mọi người nên duy trì thói quen đeo khẩu trang tại nơi công cộng, trên các phương tiện giao thông tập trung hoặc tại các không gian kín có đông người. Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch hoặc dung dịch sát khuẩn tay nhanh là giải pháp đơn giản nhưng hiệu quả để ngắt đứt đường lây truyền. Bên cạnh đó, việc giữ cho nhà cửa thông thoáng, làm sạch các bề mặt thường xuyên tiếp xúc và duy trì chế độ dinh dưỡng cân bằng sẽ giúp tăng cường sức đề kháng tự nhiên cho cơ thể.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa trực tiếp. Khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ nhiễm bệnh, người dân không nên tự ý mua và sử dụng các loại thuốc kháng vi-rút, thuốc kháng sinh hoặc thuốc điều trị đặc hiệu mà không có sự chỉ định của bác sĩ. Mỗi cá nhân có tình trạng sức khỏe và cơ địa khác nhau, do đó việc theo dõi và điều trị cần tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn từ nhân viên y tế hoặc cơ sở y tế uy tín.
Tóm tắt
Biến thể XBB.1.16 của COVID-19 có tốc độ lây lan nhanh nhưng đa phần gây ra các triệu chứng nhẹ đến trung bình ở đường hô hấp trên và niêm mạc mắt. Việc nhận biết sớm triệu chứng, chủ động theo dõi sức khỏe và thực hiện tốt các biện pháp phòng ngừa cá nhân sẽ giúp cộng đồng ứng phó an toàn, giảm thiểu rủi ro sức khỏe cho bản thân và gia đình.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Biến thể COVID-19 XBB.1.16 có nguy hiểm hơn các biến thể trước không?
Các dữ liệu y tế hiện tại cho thấy biến thể XBB.1.16 có khả năng lây lan nhanh hơn nhưng không làm tăng mức độ nghiêm trọng của bệnh hoặc tỷ lệ nhập viện so với các chủng Omicron khác.
Vì sao biến thể XBB.1.16 lại hay gây ra triệu chứng đỏ mắt ở trẻ em?
Đột biến trên protein gai của biến thể XBB.1.16 có thể làm tăng khả năng gắn kết với niêm mạc mắt, dẫn đến phản ứng viêm kết mạc nhẹ khiến mắt trẻ bị đỏ và cộm ngứa.
Bị đau mắt đỏ do biến thể XBB.1.16 có cần dùng thuốc nhỏ mắt kháng sinh không?
Viêm kết mạc do vi-rút thường không đáp ứng với thuốc kháng sinh. Người bệnh nên nhỏ nước muối sinh lý vệ sinh mắt và trao đổi với bác sĩ để được hướng dẫn chăm sóc mắt an toàn.
Người đã tiêm đủ vắc-xin COVID-19 có nguy cơ nhiễm biến thể XBB.1.16 không?
Người đã tiêm vắc-xin vẫn có thể nhiễm biến thể XBB.1.16 do vi-rút có khả năng né tránh miễn dịch một phần, tuy nhiên vắc-xin vẫn giúp giảm đáng kể rủi ro biến chứng nặng và nhập viện.
Khi mắc biến thể XBB.1.16 tại nhà cần ăn uống như thế nào để mau hồi phục?
Người bệnh nên ăn thức ăn mềm, dễ tiêu, giàu dinh dưỡng, uống đủ nước và tăng cường rau xanh, trái cây tươi chứa nhiều vi-ta-min để hỗ trợ hệ miễn dịch hồi phục tốt hơn.
