Triệu chứng thủy đậu khi mới khởi phát và các biện pháp phòng ngừa

Triệu chứng thủy đậu khi mới khởi phát là gì?

Bệnh thủy đậu, hay còn gọi là phỏng rạ, là bệnh nhiễm trùng da và niêm mạc do virus Varicella Zoster gây nên. Bệnh có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, phổ biến nhất ở trẻ nhỏ nhưng người lớn mắc bệnh thường có xu hướng diễn tiến nặng hơn. Virus lây truyền chủ yếu qua các giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, cũng như qua việc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ nốt bọng nước vỡ ra. Thời gian ủ bệnh thường kéo dài từ mười đến hai mươi mốt ngày mà không có triệu chứng rõ rệt. Giai đoạn khởi phát sau đó diễn ra ngắn ngủi nhưng là thời điểm virus bắt đầu phát tán mạnh mẽ ra môi trường xung quanh. Nhận biết và hiểu đúng về bệnh giúp người dân chủ động có biện pháp cách ly y tế, giảm thiểu tối đa nguy cơ bùng phát thành ổ dịch lớn trong gia đình, trường học hoặc nơi làm việc.

Các triệu chứng thủy đậu trong giai đoạn mới khởi phát

Trước khi các nốt phát ban dạng bóng nước xuất hiện, người bệnh thường trải qua giai đoạn khởi phát kéo dài từ một đến hai ngày với các triệu chứng toàn thân không đặc hiệu. Biểu hiện sớm nhất thường là sốt nhẹ hoặc sốt vừa, dao động từ ba mươi bảy độ rưỡi đến ba mươi tám độ rưỡi, kèm theo cảm giác mệt mỏi, uể oải và chán ăn rõ rệt.

Một số người cảm thấy đau nhức cơ bắp, đau đầu âm ỉ, đau họng nhẹ hoặc chảy nước mũi, rất dễ gây nhầm lẫn với bệnh cảm cúm thông thường. Ở trẻ nhỏ, trẻ có thể quấy khóc, bứt rứt, bỏ bú và lười vận động. Da tại một số vùng như mặt, ngực hoặc lưng có thể bắt đầu xuất hiện những nốt dát đỏ nhỏ li ti hơi ngứa, báo hiệu chuẩn bị chuyển sang giai đoạn mụn nước toàn phát. Việc chú ý kỹ các thay đổi này giúp gia đình phát hiện sớm mầm bệnh.

Tiến triển từ vết đỏ thành mụn nước bọng nước đặc trưng

Sau giai đoạn khởi phát từ hai mươi bốn đến bốn mươi tám giờ, bệnh nhanh chóng bước vào giai đoạn toàn phát với sự biến đổi rõ nét trên bề mặt da. Những vết dát đỏ phẳng ban đầu sẽ nổi gờ lên thành sẩn đỏ, sau đó nhanh chóng chuyển thành các nốt phỏng nước trong suốt có viền đỏ xung quanh.

Mụn nước ban đầu chứa chất dịch trong, có kích thước từ một đến vài milimét, gây ngứa ngáy dữ dội. Trong vòng một đến hai ngày tiếp theo, dịch trong bóng nước đục dần do chứa tế bào viêm. Điểm đặc trưng của thủy đậu là các tổn thương da mọc thành nhiều đợt khác nhau, do đó trên cùng một vùng da có thể thấy đồng thời cả vết đỏ mới mọc, mụn nước căng tròn lẫn các nốt đã vỡ hoặc đóng vảy. Nốt ban thường tập trung nhiều ở thân mình, mặt rồi lan dần ra tứ chi, đôi khi xuất hiện ở cả niêm mạc miệng và kết mạc mắt.

Các biện pháp phòng ngừa bệnh thủy đậu chủ động và an toàn

Tiêm vắc xin phòng thủy đậu là biện pháp phòng bệnh chủ động, hiệu quả và bền vững nhất hiện nay. Trẻ em từ chín đến mười hai tháng tuổi trở lên và người lớn chưa từng mắc bệnh hoặc chưa tiêm phòng nên được tư vấn tiêm đủ phác đồ tại các cơ sở y tế để tạo miễn dịch bảo vệ lâu dài.

Bên cạnh việc tiêm chủng, các biện pháp vệ sinh phòng ngừa lây nhiễm hằng ngày cũng đóng vai trò then chốt. Cần thường xuyên rửa tay bằng xà phòng dưới vòi nước sạch hoặc dung dịch sát khuẩn, đặc biệt là sau khi đến nơi công cộng. Hạn chế tiếp xúc gần với người đang có biểu hiện sốt phát ban hoặc nổi mụn nước. Không dùng chung các vật dụng cá nhân như khăn mặt, bàn chải, cốc uống nước hay quần áo. Giữ môi trường sống thông thoáng, thường xuyên lau chùi các bề mặt tiếp xúc như tay nắm cửa, bàn ghế và đồ chơi của trẻ để ngăn ngừa virus phát tán.

Hướng dẫn chăm sóc và cách ly đúng cách tại nhà

Khi trong gia đình có người bắt đầu có dấu hiệu nghi ngờ thủy đậu, việc đầu tiên cần thực hiện là cách ly người bệnh tại phòng riêng thoáng khí, tránh gió lùa và hạn chế tiếp xúc với người xung quanh, đặc biệt là phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh. Người bệnh cần nghỉ ngơi, uống nhiều nước ấm, ăn thức ăn mềm, lỏng và dễ tiêu hóa để nâng cao thể trạng.

Vệ sinh cơ thể hằng ngày là yếu tố vô cùng quan trọng giúp ngăn ngừa nhiễm trùng thứ phát. Nên tắm nhanh bằng nước ấm trong phòng kín gió, không chà xát mạnh làm vỡ các nốt bọng nước. Giữ móng tay ngắn và sạch sẽ, có thể đeo bao tay mềm cho trẻ nhỏ để tránh gãi trầy xước da. Quần áo của người bệnh nên rộng rãi, mềm mại, được giặt riêng và phơi dưới ánh nắng mặt trời hoặc ủi nhiệt độ cao. Khi các nốt mụn bắt đầu khô miệng, việc giữ vệ sinh tiếp tục duy trì cho tới khi vảy bong hoàn toàn.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng sinh hay thuốc kháng virus khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Không dùng thuốc chứa aspirin để hạ sốt cho trẻ em và thanh thiếu niên mắc thủy đậu do nguy cơ gây hội chứng Reye nguy hiểm. Tránh áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như đắp lá cây, rắc phấn bột hoặc kiêng tắm gội tuyệt đối vì dễ gây nhiễm trùng huyết và hoại tử da. Cần đến ngay cơ sở y tế khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như sốt cao liên tục không hạ, lơ mơ, khó thở, co giật hoặc nốt mụn chảy mủ sưng tấy lan rộng.

Tóm tắt

Nhận biết sớm các triệu chứng khởi phát của bệnh thủy đậu giúp việc cách ly và chăm sóc được thực hiện kịp thời, hạn chế lây lan dịch bệnh và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm. Chủ động tiêm vắc xin kết hợp duy trì lối sống vệ sinh là giải pháp bảo vệ sức khỏe toàn diện cho cả gia đình.