Triệu chứng khi bị mèo dại cắn và những lưu ý quan trọng cần biết

Triệu chứng khi bị mèo dại cắn là gì?

Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus dại thuộc họ Rhabdoviridae gây ra, lây truyền từ động vật có vú sang người chủ yếu qua vết cắn, cào hoặc liếm vào vùng da bị trầy xước. Khi mèo nhiễm virus dại cắn người, răng nanh sắc nhọn của chúng dễ tạo ra các vết thương sâu, đưa mầm bệnh vào sâu trong các lớp mô mềm và tiếp cận các sợi thần kinh ngoại biên. Thời gian ủ bệnh sau khi bị cắn rất thay đổi, phụ thuộc vào số lượng virus xâm nhập, độ sâu của vết cắn và khoảng cách từ vị trí tổn thương đến não bộ. Những vết cắn ở vùng giàu đầu mút thần kinh như ngón tay, bàn tay hoặc vùng đầu mặt cổ thường có thời gian ủ bệnh ngắn hơn. Do bệnh dại một khi đã phát cơn lâm sàng có tỷ lệ tử vong gần như tuyệt đối, việc quan sát triệu chứng và chủ động xử trí dự phòng sau phơi nhiễm là yêu cầu cấp thiết hàng đầu.

Biểu hiện tại chỗ và dấu hiệu khởi phát ở người bị mèo cắn

Sau khi bị mèo mang mầm bệnh dại cắn, tại vị trí tổn thương có thể xuất hiện phản ứng viêm như sưng nề, đỏ rát hoặc đau nhức. Tuy nhiên, dấu hiệu đặc trưng cảnh báo sự hiện diện của virus dại là cảm giác ngứa ngáy dữ dội, châm chích, tê rần hoặc bỏng rát lan tỏa dọc theo các nhánh dây thần kinh ngoại biên xuất phát từ vết thương, ngay cả khi vết rách ngoài da đã liền sẹo.

Khi bước sang giai đoạn khởi phát, người bệnh thường có các biểu hiện toàn thân không đặc hiệu tương tự nhiễm siêu vi thông thường. Người bị cắn có thể sốt nhẹ, mệt mỏi, ớn lạnh, đau đầu âm ỉ kèm theo cảm giác lo âu, bồn chồn khó tả. Tình trạng chán ăn, buồn nôn, rối loạn giấc ngủ và nhạy cảm quá mức với ánh sáng hoặc âm thanh nhẹ cũng có thể bắt đầu xuất hiện, đòi hỏi sự theo dõi sát sao từ gia đình.

Các triệu chứng toàn thân khi virus dại tiến triển

Khi virus dại xâm nhập sâu vào các trung tâm thần kinh trong não bộ mà không có can thiệp phòng ngừa, bệnh sẽ tiến triển sang giai đoạn toàn phát với hai thể lâm sàng điển hình là thể hung dữ và thể liệt. Ở thể hung dữ, bệnh nhân rơi vào trạng thái kích động cực độ, co thắt cơ hầu họng và thanh quản dữ dội khi nhìn thấy nước hoặc khi có luồng gió thoảng qua. Tình trạng sợ nước, sợ gió, vã mồ hôi đầm đìa và tăng tiết đờm dãi xảy ra liên tục kèm ảo giác.

Đối với thể liệt, diễn tiến có phần âm thầm hơn khi các nhóm cơ dần bị suy yếu và tê liệt mềm tiến triển, thường bắt đầu từ chi bị cắn rồi lan dần lên toàn thân. Cả hai thể bệnh đều dẫn đến suy tuần hoàn và suy hô hấp nghiêm trọng nếu không có sự hỗ trợ y tế đặc biệt. Việc nhận diện giai đoạn này giúp đưa người bệnh tới cơ sở chuyên khoa hồi sức kịp thời.

Dấu hiệu nhận biết mèo đang mắc bệnh dại

Quan sát trạng thái và hành vi của con mèo sau khi cắn là cơ sở then chốt giúp đánh giá mức độ nguy cơ phơi nhiễm. Mèo mắc bệnh dại thường có sự thay đổi tính tình đột ngột, từ hiền lành chuyển sang hung dữ bất thường, cắn xé đồ đạc vô cớ hoặc ngược lại là trở nên ủ rũ, trốn biệt vào các xó tối và né tránh con người.

Bên cạnh đó, mèo dại thường có biểu hiện chảy nhiều dãi dớt quanh miệng do liệt cơ họng, dáng đi loạng choạng, mất thăng bằng, co giật hoặc đồng tử mắt giãn rộng. Tiếng kêu của mèo có thể bị khàn đặc hoặc mất tiếng hoàn toàn, kèm theo hiện tượng bỏ ăn và suy kiệt nhanh. Nếu con mèo có các biểu hiện bất thường trên, chết không rõ nguyên nhân hoặc mất tích trong vòng mười ngày sau khi cắn người, nguy cơ lây truyền virus dại là rất lớn.

Quy trình sơ cứu vết thương đúng cách ngay sau khi bị cắn

Sơ cứu đúng kỹ thuật ngay sau khi tiếp xúc với móng vuốt hoặc răng mèo giúp loại bỏ lượng lớn virus dại bám dính trên bề mặt mô tổn thương. Bước đầu tiên cần thực hiện là rửa vết thương liên tục dưới vòi nước chảy với xà phòng dịu nhẹ trong ít nhất mười lăm phút. Quá trình rửa cần thực hiện nhẹ nhàng, không chà xát thô bạo làm rách thêm mô mềm.

Sau khi rửa sạch xà phòng, cần khử trùng vết thương bằng dung dịch cồn y tế hoặc cồn iod chuyên dụng. Tuyệt đối không nặn ép máu, không đắp lá cây hay thuốc bột dân gian và không khâu kín vết thương. Sau khi hoàn tất sơ cứu tại chỗ, người bị thương cần đến ngay điểm tiêm chủng hoặc cơ sở y tế gần nhất để bác sĩ chỉ định tiêm vaccine ngừa dại hoặc huyết thanh kháng dại phù hợp theo phân độ vết thương.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y học và không thay thế cho việc thăm khám trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm. Tuyệt đối không tự chữa trị vết thương do động vật cắn bằng phương pháp đắp thuốc lá, lấy nọc dại theo dân gian hoặc trì hoãn tiêm phòng để chờ xem phản ứng của con vật. Mọi chỉ định về việc sử dụng vaccine phòng dại hoặc huyết thanh kháng dại cần được thực hiện bởi nhân viên y tế có chuyên môn dựa trên mức độ tổn thương thực tế.

Tóm tắt

Bị mèo dại cắn là tai nạn tiềm ẩn nguy cơ tử vong cao nếu không được can thiệp kịp thời. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường ở người và động vật, kết hợp sơ cứu rửa sạch vết thương đúng cách và đến cơ sở y tế tiêm phòng đầy đủ, là giải pháp thiết yếu để bảo vệ tính mạng trước virus dại.