Triệu chứng biến thể BA.5 và mức độ nguy hiểm đối với sức khỏe

Biến thể BA.5 là gì?

Biến thể BA.5 được Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm biến thể phụ đáng quan tâm thuộc chủng Omicron của virus SARS-CoV-2. Dòng phụ này mang nhiều đột biến quan trọng trên gai glycoprotein, cho phép virus bám dính dễ dàng vào tế bào niêm mạc hô hấp của con người và nhân lên với tốc độ nhanh chóng.

Đặc tính sinh học nổi bật của BA.5 là khả năng lẩn tránh một phần kháng thể bảo vệ, bao gồm cả kháng thể hình thành từ lần nhiễm các chủng trước đó hoặc kháng thể sinh ra sau tiêm vắc xin. Do đó, nguy cơ tái nhiễm ở cộng đồng có thể gia tăng. Mặc dù vậy, hệ miễn dịch tế bào của cơ thể vẫn duy trì vai trò bảo vệ quan trọng, giúp giảm đáng kể nguy cơ bệnh tiến triển nặng hoặc dẫn đến tử vong ở những người đã được chủng ngừa đầy đủ.

Bản chất sinh học và khả năng lây truyền của biến thể BA.5

Biến thể BA.5 là một nhánh dòng phụ thuộc biến chủng Omicron của virus SARS-CoV-2, được ghi nhận với đặc tính lây truyền rất nhanh. Cấu trúc đột biến trên protein gai giúp dòng phụ này gắn kết hiệu quả vào tế bào niêm mạc hô hấp, đồng thời tăng khả năng lẩn tránh một phần kháng thể tạo ra từ các đợt nhiễm trước hoặc từ vắc xin phòng bệnh.

Tuy có tốc độ nhân lên nhanh tại đường hô hấp trên, phần lớn các trường hợp nhiễm BA.5 ghi nhận triệu chứng nhẹ hoặc trung bình, tương tự các đợt cảm lạnh hay cúm thông thường. Đa số ca bệnh hồi phục thuận lợi nếu được nghỉ ngơi hợp lý và theo dõi sát sao các dấu hiệu thể trạng. Mặc dù vậy, sự lây lan nhanh vẫn tạo áp lực đáng kể lên hệ thống y tế nếu số lượng ca nhiễm mới gia tăng đột biến trong cùng một thời điểm.

Các triệu chứng điển hình khi nhiễm biến thể BA.5

Người nhiễm biến thể BA.5 thường biểu hiện các triệu chứng tập trung ở đường hô hấp trên. Biểu hiện ban đầu phổ biến nhất là đau rát họng, ngứa họng kèm theo ho khan hoặc ho có đờm nhẹ. Bệnh nhân có thể xuất hiện sốt nhẹ đến sốt vừa, chảy nước mũi, nghẹt mũi và hắt hơi liên tục, dễ khiến nhiều người nhầm lẫn với cảm cúm mùa thông thường.

Bên cạnh tổn thương đường thở, người bệnh thường xuyên cảm thấy mệt mỏi toàn thân, đau nhức cơ bắp, đau đầu và ớn lạnh từng cơn. Một số trường hợp có thể gặp các triệu chứng tiêu hóa thoáng qua như chán ăn, buồn nôn hoặc tiêu chảy nhẹ. So với các chủng virus thời kỳ đầu, triệu chứng mất khứu giác hay mất vị giác khi nhiễm BA.5 ít phổ biến hơn và thường phục hồi nhanh hơn khi hết sốt.

Đánh giá mức độ nguy hiểm và rủi ro chuyển nặng

Xét trên phạm vi cộng đồng, biến thể BA.5 nhìn chung không làm tăng tỷ lệ bệnh nặng hoặc tử vong so với các dòng phụ Omicron xuất hiện trước đó. Hầu hết người đã tiêm đủ các mũi vắc xin cơ bản hoặc có thể trạng tốt chỉ trải qua giai đoạn triệu chứng nhẹ đường hô hấp và thuyên giảm sau khoảng năm đến bảy ngày.

Tuy nhiên, mức độ nguy hiểm của BA.5 vẫn hiện hữu rõ rệt đối với những đối tượng có sức đề kháng suy giảm. Người cao tuổi, người mắc các bệnh nền mạn tính như suy tim, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hoặc người chưa tiêm đủ liều vắc xin vẫn đối mặt với rủi ro viêm phổi tiến triển, suy hô hấp cấp và phải nhập viện điều trị tích cực nếu bệnh trở nặng không được can thiệp kịp thời.

Nguyên tắc tự chăm sóc và theo dõi thể trạng tại nhà

Khi có biểu hiện nghi ngờ hoặc có kết quả xét nghiệm dương tính, người bệnh nên chủ động cách ly tạm thời tại phòng riêng thông thoáng để giảm thiểu nguy cơ phát tán virus cho người thân trong gia đình. Chế độ chăm sóc cần ưu tiên nghỉ ngơi đầy đủ, ngủ đủ giấc, giữ ấm cơ thể và uống nhiều nước ấm mỗi ngày.

Về chế độ dinh dưỡng, nên lựa chọn các món ăn dạng mềm, dễ tiêu hóa như cháo, súp và bổ sung thêm rau xanh, trái cây tươi giàu vitamin C để hỗ trợ nâng cao thể trạng. Người bệnh có thể dùng nước muối sinh lý để súc họng và rửa mũi giúp làm sạch dịch tiết đường hô hấp. Việc theo dõi nhiệt độ cơ thể, nhịp thở và chỉ số bão hòa oxy SpO2 tối thiểu hai lần mỗi ngày là biện pháp quan trọng để phát hiện sớm bất thường.

Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần khám y tế ngay

Mặc dù đa số các ca nhiễm BA.5 có diễn tiến nhẹ, người bệnh và người nhà không được chủ quan trước các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm. Nếu xuất hiện cảm giác khó thở, thở gấp, hụt hơi khi vận động nhẹ hoặc cảm giác tức nặng ngực liên tục, người bệnh cần lập tức liên hệ với cơ sở y tế gần nhất.

Các biểu hiện nghiêm trọng khác bao gồm sốt cao liên tục không hạ sau khi dùng các biện pháp hạ nhiệt thông thường, chỉ số SpO2 đo bằng thiết bị kẹp đầu ngón tay giảm dưới ngưỡng an toàn, môi hoặc đầu ngón tay tím tái, li bì, mệt lả hoặc lú lẫn. Khi nhận thấy bất kỳ biểu hiện chuyển nặng nào kể trên, việc gọi trợ giúp y tế hoặc chuyển viện cấp cứu là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo an toàn tính mạng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức khoa học và tham khảo y tế tổng quan, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua hoặc sử dụng các loại thuốc kê đơn, thuốc kháng virus, kháng sinh hoặc thuốc chứa corticoid mà không có chỉ định từ nhân viên y tế. Thể trạng mỗi người bệnh là khác biệt, do đó khi xuất hiện triệu chứng bất thường kéo dài hoặc trở nặng, người bệnh cần liên hệ trạm y tế hoặc bệnh viện để được thăm khám và hướng dẫn điều trị chính xác.

Tóm tắt

Biến thể phụ BA.5 của Omicron có khả năng lây lan nhanh và né tránh miễn dịch nhất định nhưng các biện pháp phòng vệ cơ bản vẫn duy trì hiệu quả bảo vệ cao. Nhận biết sớm dấu hiệu nghi ngờ, theo dõi sát diễn biến thể trạng và thăm khám y tế kịp thời giúp kiểm soát bệnh an toàn, hạn chế tối đa nguy cơ chuyển nặng cho bản thân và cộng đồng.