Triệu chứng bệnh thương hàn qua từng giai đoạn phát triển

Triệu chứng bệnh thương hàn là gì?

Bệnh thương hàn hay còn gọi là cảm thương hàn là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây qua đường tiêu hóa do vi khuẩn Salmonella enterica serotype Typhi. Vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể qua thức ăn hoặc nguồn nước bị ô nhiễm, sau đó nhân lên trong hệ thống bạch huyết và đi vào máu gây nhiễm khuẩn huyết. Thời gian ủ bệnh thường kéo dài từ một đến hai tuần tùy thuộc vào lượng vi khuẩn xâm nhập. Khi bệnh bắt đầu bộc phát, các biểu hiện lâm sàng sẽ diễn tiến qua từng giai đoạn theo thời gian. Sự thay đổi triệu chứng từ nhẹ đến nặng phản ánh sự nhân lên của vi khuẩn và phản ứng đáp ứng miễn dịch của cơ thể. Nhận biết rõ đặc điểm ở từng thời điểm giúp người bệnh chủ động theo dõi sức khỏe và tìm kiếm sự hỗ trợ y tế kịp thời.

Triệu chứng thương hàn giai đoạn khởi phát ở tuần đầu tiên

Trong tuần đầu tiên phát bệnh, các triệu chứng thương hàn thường bắt đầu một cách từ từ và gia tăng mức độ theo từng ngày. Dấu hiệu điển hình nhất là sốt tăng dần theo hình nấc thang, nhiệt độ cơ thể ban đầu ở mức sốt nhẹ rồi tăng dần và có thể đạt mức sốt cao vào cuối tuần. Người bệnh thường cảm thấy mệt mỏi toàn thân, uể ải, đau đầu dữ dội và đau mỏi các khớp cơ.

Bên cạnh đó, các biểu hiện ở đường tiêu hóa cũng xuất hiện sớm như chán ăn, buồn nôn, đau bụng rải rác và chướng nhẹ. Tình trạng rối loạn đi tiêu có thể biểu hiện dưới dạng táo bón ở người lớn hoặc tiêu chảy lỏng ở trẻ em. Một số trường hợp có thể kèm theo ho khô và chảy máu cam nhẹ. Do các dấu hiệu ban đầu rất giống với cảm cúm thông thường, người bệnh dễ chủ quan khiến việc phát hiện bệnh bị trễ.

Dấu hiệu thương hàn giai đoạn toàn phát ở tuần thứ hai

Bước sang tuần thứ hai, bệnh thương hàn bước vào giai đoạn toàn phát với các triệu chứng lâm sàng thể hiện rõ rệt và nặng nề hơn. Thân nhiệt người bệnh thường xuyên duy trì ở mức sốt cao liên tục từ ba mươi chín đến bốn mươi độ C. Dấu hiệu mạch phân liệt tức là nhịp tim chậm lại tương đối so với mức độ sốt cao là một đặc điểm y khoa quan trọng trong giai đoạn này.

Người bệnh xuất hiện các nốt hồng ban thương hàn là những chấm nhỏ màu hồng đường kính từ hai đến bốn milimét, ấn vào mất màu, thường mọc ở vùng bụng và ngực. Hệ tiêu hóa bị tổn thương nặng với biểu hiện bụng chướng to, đau vùng hố chậu phải, gan và lách sưng to. Tiêu chảy trở nên phổ biến hơn với phân màu xanh dưa bở hoặc nâu đen, mùi hôi nồng. Về mặt thần kinh, người bệnh rơi vào trạng thái thương hàn với biểu hiện thờ ơ, lơ mơ, tiếp xúc chậm hoặc thỉnh thoảng mê sảng.

Biểu hiện nguy hiểm ở giai đoạn biến chứng vào tuần thứ ba

Tuần thứ ba là khoảng thời gian nguy hiểm nhất của bệnh thương hàn vì đây là thời điểm các biến chứng nặng dễ xảy ra do tình trạng hoại tử các mảng Peyer ở ruột non. Hai biến chứng cấp tính nguy hiểm nhất là xuất huyết tiêu hóa và thủng ruột. Dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa bao gồm đau bụng đột ngột, vã mồ hôi, tụt huyết áp, phân có màu đen như bã cà phê hoặc lẫn máu tươi.

Nếu bị thủng ruột, người bệnh sẽ chịu đựng cơn đau bụng dữ dội như dao dội, bụng cứng như gỗ và sốt cao kèm sốc nhiễm trùng. Ngoài ra, vi khuẩn có thể lan rộng gây viêm cơ tim, viêm vỏ não, viêm túi mật hoặc nhiễm trùng huyết toàn thân. Thân nhiệt người bệnh trong giai đoạn này có thể dao động thất thường, sốt cao kèm các đợt hạ thân nhiệt đột ngột do biến chứng. Việc theo dõi sát sao tại cơ sở y tế trong thời điểm này là bắt buộc để xử trí kịp thời.

Dấu hiệu phục hồi bệnh thương hàn ở tuần thứ tư

Nếu người bệnh vượt qua được giai đoạn biến chứng nguy hiểm hoặc được điều trị y khoa tích cực, các triệu chứng sẽ bắt đầu thuyên giảm ở tuần thứ tư. Thân nhiệt bắt đầu giảm dần và trở về mức bình thường sau vài ngày. Các nốt hồng ban trên da nhạt màu rồi lặn mất hẳn không để lại sẹo. Cảm giác thèm ăn dần quay trở lại và các rối loạn tiêu hóa như chướng bụng hay tiêu chảy giảm rõ rệt.

Tuy nhiên, quá trình hồi phục thể trạng sau bệnh thương hàn thường kéo dài nhiều tuần. Người bệnh vẫn cảm thấy suy nhược, sút cân và mệt mỏi. Một số trường hợp dù triệu chứng lâm sàng đã hết nhưng vi khuẩn Salmonella Typhi vẫn tiếp tục đào thải qua phân hoặc nước tiểu trong thời gian dài, biến người bệnh thành người lành mang vi khuẩn. Do đó, việc tái khám và làm xét nghiệm kiểm tra sau điều trị là rất cần thiết để đảm bảo vi khuẩn đã được loại bỏ hoàn toàn.

Các dấu hiệu cảnh báo cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay

Bệnh thương hàn là một bệnh lý nhiễm trùng nguy hiểm không thể tự điều trị tại nhà. Người bệnh hoặc người chăm sóc cần lập tức đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế hoặc phòng cấp cứu gần nhất khi phát hiện các dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng. Các triệu chứng bao gồm sốt cao kéo dài không hạ, đau bụng dữ dội tăng dần, bụng chướng căng hoặc cứng bất thường.

Ngoài ra, các dấu hiệu xuất huyết như đi tiêu phân đen, phân lẫn máu tươi, nôn ra máu hoặc chảy máu cam không cầm cũng đòi hỏi sự can thiệp y tế khẩn cấp. Những thay đổi về trạng thái tâm thần như lơ mơ, mê sảng, co giật hoặc thở nhanh nông, vã mồ hôi lạnh, tụt huyết áp đều là các biểu hiện của biến chứng toàn thân nguy hiểm. Việc tiếp cận điều trị y khoa sớm giúp hạn chế tối đa nguy cơ tử vong và các di chứng dài hạn.

Lưu ý an toàn

Thông tin về các triệu chứng thương hàn chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y học phổ quát và không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh hay thay đổi liều dùng khi chưa có kết quả xét nghiệm và hướng dẫn từ y bác sĩ. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ nhiễm bệnh, hãy đến ngay cơ sở y tế uy tín để được khám và làm xét nghiệm chẩn đoán kịp thời.

Tóm tắt

Nhận biết sớm các triệu chứng bệnh thương hàn theo từng giai đoạn đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện và điều trị bệnh hiệu quả. Sự chủ động theo dõi diễn tiến sức khỏe, tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và tìm kiếm sự chăm sóc y tế kịp thời sẽ giúp ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm, bảo vệ an toàn cho bản thân và gia đình.