Triệu chứng bệnh lao xương và cách phát hiện sớm

Triệu chứng bệnh lao xương là gì?

Lao xương là tình trạng viêm nhiễm mạn tính tại mô xương và khớp do trực khuẩn lao Mycobacterium tuberculosis gây ra. Vi khuẩn này thường xâm nhập ban đầu qua đường hô hấp gây tổn thương ở phổi, sau đó lan truyền qua dòng tuần hoàn máu hoặc hệ bạch huyết để đến khu trú tại các vùng xương có mạng lưới mạch máu phong phú. Các vị trí thường gặp nhất bao gồm cột sống, khớp háng, khớp gối, cổ chân và xương bàn tay.

Khác với các bệnh lý thoái hóa khớp hay chấn thương cơ học thông thường, lao xương có khả năng phá hủy dần bè xương, sụn khớp và phần mềm xung quanh. Quá trình viêm hoại tử diễn ra kéo dài tạo ra các ổ bã đậu, gây lỏng lẻo cấu trúc khớp và biến dạng xương nghiêm trọng. Nhận diện chính xác bản chất bệnh lý này giúp phân biệt rõ ràng giữa tổn thương do nhiễm khuẩn đặc hiệu với các cơn đau xương khớp tuổi già thông thường.

Dấu hiệu toàn thân cảnh báo sớm nhiễm vi khuẩn lao

Ở giai đoạn khởi phát, vi khuẩn lao phát triển chậm bên trong mô xương nên các dấu hiệu lâm sàng thường mờ nhạt và tiến triển kéo dài qua nhiều tuần hoặc nhiều tháng. Triệu chứng toàn thân điển hình bao gồm cảm giác mệt mỏi suy nhược, ăn uống kém ngon miệng, sụt cân không rõ nguyên do và hiện tượng sốt nhẹ hoặc ớn lạnh ngây ngấy vào buổi chiều tối. Người bệnh cũng thường xuyên bị đổ mồ hôi trộm vào ban đêm dù thời tiết không nóng nực.

Do những biểu hiện ban đầu này không mang tính đặc hiệu cao, nhiều người thường chủ quan cho rằng cơ thể chỉ bị suy nhược thông thường hoặc nhiễm virus cảm cúm thoáng qua. Việc bỏ qua các tín hiệu toàn thân mạn tính này chính là nguyên nhân phổ biến khiến người bệnh trì hoãn đi khám, tạo điều kiện cho vi khuẩn lao âm thầm phá hủy bè xương và các sụn khớp lân cận.

Biểu hiện đau nhức và suy giảm chức năng vận động

Cơn đau tại vị trí tổn thương là biểu hiện cơ năng quan trọng nhất giúp định vị vùng xương hoặc khớp bị vi khuẩn xâm nhập. Ban đầu, cơn đau chỉ xuất hiện âm ỉ, cảm giác cắn rứt sâu bên trong xương, đau tăng lên rõ rệt khi người bệnh vận động, đi lại hoặc mang vác vật nặng và có xu hướng thuyên giảm đôi chút khi nghỉ ngơi. Điểm khác biệt của đau do lao là mức độ đau thường gia tăng đáng kể về đêm khiến người bệnh trằn trọc mất ngủ.

Cùng với triệu chứng đau, vùng khớp tổn thương sẽ dần bị hạn chế tầm vận động tự nhiên. Cơ bắp xung quanh khớp có phản xạ co cứng để cố định vị trí đau, làm người bệnh khó cúi gập người, đi khập khiễng hoặc không thể xoay trở khớp linh hoạt như bình thường. Tình trạng này kéo dài sẽ nhanh chóng dẫn đến hiện tượng teo cơ quanh khớp do giảm vận động.

Tình trạng sưng nề và hình thành ổ áp xe lạnh

Khi tổn thương lao tiến triển nặng hơn, mô xương và bao hoạt dịch quanh khớp sẽ xuất hiện phản ứng sưng to do tích tụ dịch viêm hoặc tạo thành các ổ áp xe lạnh. Điểm đặc trưng của áp xe lạnh do lao là vùng da bao phủ bên ngoài có thể căng bóng, sưng nề nhưng lại không có cảm giác nóng đỏ dữ dội hay đau buốt cấp tính như các ổ áp xe do vi khuẩn sinh mủ thông thường.

Theo thời gian, ổ áp xe lạnh này có thể tự vỡ ra ngoài bề mặt da, tạo thành các đường rò mủ kéo dài rất khó tự lành. Chất dịch mủ chảy ra từ vết rò thường có màu trắng đục, lợn cợn như bã đậu đặc trưng của chất hoại tử bã đậu do lao. Vùng xương bị hoại tử nặng còn có thể dẫn đến gãy xương bệnh lý dù chỉ gặp phải những va chạm hoặc chấn thương rất nhẹ trong sinh hoạt thường ngày.

Đặc điểm nhận biết lao cột sống và biến chứng thần kinh

Lao cột sống, hay còn được gọi trong y học là bệnh Pott, chiếm tỷ lệ cao nhất trong các dạng lao xương khớp. Biểu hiện ban đầu thường là đau nhức âm ỉ dọc theo cột sống thắt lưng hoặc cột sống ngực, đau tăng khi ho, hắt hơi hoặc đứng lâu. Khi các thân đốt sống bị vi khuẩn lao gặm mòn và xẹp lún, người bệnh sẽ xuất hiện biến dạng cột sống rõ rệt như gù, vẹo hoặc hình thành cục gồ nhô ra phía sau lưng.

Nghiêm trọng hơn, mảnh xương xẹp cùng ổ áp xe có thể chèn ép trực tiếp vào ống tủy sống và các rễ thần kinh tủy sống. Biến chứng này gây ra cảm giác tê bì, châm chích dọc theo hai chân, yếu cơ chi dưới, mất cảm giác da và thậm chí rối loạn chức năng đại tiểu tiện. Nếu không được can thiệp giải ép kịp thời, nguy cơ liệt hai chi dưới vĩnh viễn là hoàn toàn có thể xảy ra.

Lưu ý an toàn

Mọi dấu hiệu đau nhức xương khớp kéo dài kèm biểu hiện sốt nhẹ, sụt cân đều cần được đánh giá trực tiếp bởi bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp hoặc truyền nhiễm. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc giảm đau, thuốc kháng sinh hoặc áp dụng các bài thuốc truyền miệng đắp lên khớp sưng vì có thể làm che lấp triệu chứng bệnh và gây nhiễm trùng nặng thêm.

Tóm tắt

Lao xương là bệnh lý nhiễm khuẩn mạn tính có thể kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ. Khi nhận thấy các cơn đau xương khớp kéo dài kèm theo sốt nhẹ về chiều hoặc sụt cân, người bệnh nên đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám kịp thời, tránh biến chứng tàn tật.