Trì hoãn tiêm vắc xin mùa dịch Covid-19 có được không và những điều cần biết

Trì hoãn tiêm vắc xin mùa dịch covid là gì?

Tiêm chủng là biện pháp y tế dự phòng chủ động, đưa kháng nguyên vào cơ thể nhằm kích thích hệ thống miễn dịch sinh ra kháng thể đặc hiệu chống lại tác nhân gây bệnh. Mỗi loại vắc xin đều có phác đồ tiêm chủng riêng biệt với khoảng cách khuyến cáo giữa các mũi tiêm nhằm tối ưu hóa lượng kháng thể bảo vệ cơ thể lâu dài.

Khi các yếu tố khách quan như dịch bệnh Covid-19 gây gián đoạn quy trình tiêm phòng thông thường, người dân thường đứng trước sự lựa chọn giữa việc đi tiêm đúng ngày hoặc tạm dời lịch. Hiểu đúng về khoảng thời gian trì hoãn cho phép và mức độ ảnh hưởng của việc gián đoạn tiêm chủng sẽ giúp các gia đình có quyết định hợp lý, không hoang mang nhưng cũng không lơ là trước các bệnh lý truyền nhiễm khác.

Có nên trì hoãn tiêm chủng trong giai đoạn bùng phát dịch bệnh

Trong các giai đoạn dịch Covid-19 bùng phát mạnh, nhiều gia đình lo ngại nguy cơ lây nhiễm chéo tại cơ sở y tế hoặc gặp khó khăn khi di chuyển do giãn cách xã hội. Việc tạm hoãn tiêm chủng có thể chấp nhận được trong khoảng thời gian ngắn đối với một số mũi nhắc lại hoặc những vắc xin không bắt buộc khẩn cấp. Tuy nhiên, việc hoãn tiêm quá lâu sẽ tạo ra khoảng trống miễn dịch lớn, khiến cơ thể mất đi sự bảo vệ cần thiết trước các tác nhân gây bệnh nguy hiểm khác ngoài virus SARS-CoV-2.

Các chuyên gia y tế khuyến cáo chỉ nên trì hoãn tiêm chủng khi thật sự bất khả kháng hoặc khi người được tiêm đang có dấu hiệu sốt cao, nhiễm trùng cấp tính hoặc đang là trường hợp cách ly y tế. Ngay khi các biện pháp kiểm soát dịch được nới lỏng hoặc nguy cơ lây nhiễm giảm bớt, việc lập kế hoạch đưa người thân đi tiêm bổ sung là ưu tiên hàng đầu nhằm duy trì lá chắn phòng bệnh bền vững.

Nguy cơ suy giảm miễn dịch khi kéo dài thời gian hoãn tiêm

Khi một liều vắc xin bị chậm trễ, nồng độ kháng thể đặc hiệu trong máu có thể chưa đạt ngưỡng tối ưu để chống lại vi khuẩn hoặc virus. Điều này đặc biệt đáng lo ngại ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, nhóm tuổi cần hoàn thành các mũi cơ bản như vắc xin phòng viêm gan B, lao, bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt và sởi trong những năm đầu đời. Nếu tỷ lệ bao phủ vắc xin trong cộng đồng sụt giảm đồng loạt, nguy cơ bùng phát các dịch bệnh truyền nhiễm chồng chéo là hoàn toàn có thể xảy ra.

Đối với người lớn tuổi và người có bệnh lý mạn tính, việc trì hoãn các mũi vắc xin cúm mùa, phế cầu hoặc viêm gan cũng làm tăng nguy cơ nhập viện khi nhiễm bệnh đường hô hấp. Việc gián đoạn không làm mất đi hoàn toàn hiệu lực của các liều đã tiêm trước đó, nhưng khiến cơ thể dễ bị tổn thương hơn trong khoảng thời gian chờ đợi mũi tiêm tiếp theo. Do đó, hiểu rõ nguy cơ gián đoạn miễn dịch giúp người dân có thái độ chủ động hơn thay vì trì hoãn vô thời hạn.

Những trường hợp cần tạm hoãn tiêm chủng theo hướng dẫn y tế

Một số trường hợp bắt buộc phải tạm hoãn tiêm chủng bao gồm người đang có triệu chứng sốt cao trên 37.5 độ C, người đang trong đợt cấp của bệnh mạn tính nặng, hoặc người đang sử dụng các thuốc ức chế miễn dịch liều cao cần sự chỉ định riêng biệt của bác sĩ. Ngoài ra, những người đang trong thời gian cách ly điều trị Covid-19 hoặc nghi ngờ nhiễm virus đường hô hấp cấp cũng cần hoãn tiêm cho đến khi hồi phục thể trạng hoàn toàn.

Ngược lại, các tình trạng nhẹ như chảy nước mũi nhẹ không kèm sốt, viêm họng thoáng qua hoặc tiền sử dị ứng thời tiết thông thường thường không phải là lý do y khoa để bỏ lỡ lịch tiêm chủng. Nhân viên y tế tại điểm tiêm sẽ tiến hành khám sàng lọc kỹ lưỡng, đo thân nhiệt và đánh giá tổng trạng trước khi chỉ định mũi tiêm, bảo đảm an toàn tối đa cho người tiêm trong mọi điều kiện thời điểm.

Hướng dẫn tiêm bù an toàn và đúng nguyên tắc sau thời gian gián đoạn

Ngay khi khu vực sinh sống kiểm soát được dịch bệnh và các điểm tiêm chủng hoạt động ổn định trở lại, người dân cần rà soát lại sổ theo dõi tiêm chủng cá nhân. Nguyên tắc chung trong tiêm bù là tiếp tục tiêm mũi kế tiếp theo phác đồ mà không cần phải thực hiện lại từ mũi đầu tiên, trừ một số trường hợp vắc xin đặc thù theo chỉ dẫn của bác sĩ. Việc này giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và sớm tái lập hàng rào kháng thể bảo vệ.

Để bảo đảm an toàn khi đi tiêm bù sau thời gian dịch bệnh, người dân nên liên hệ đặt lịch trước với cơ sở y tế để tránh tình trạng tập trung đông người. Đồng thời, chủ động mang khẩu trang, sát khuẩn tay và giữ khoảng cách cần thiết trong suốt quá trình thăm khám, tiêm và theo dõi sau tiêm ít nhất ba mươi phút tại điểm tiêm chủng. Việc phối hợp chặt chẽ với cán bộ y tế sẽ giúp quá trình tiêm bổ sung diễn ra thuận lợi và an toàn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức phòng bệnh và không thay thế cho chỉ định chuyên môn từ bác sĩ. Không tự ý ngưng hoặc thay đổi phác đồ tiêm của các bệnh lý nguy hiểm như vắc xin phòng dại sau khi bị động vật cắn. Luôn thông báo đầy đủ tiền sử dị ứng và tình trạng sức khỏe hiện tại cho nhân viên y tế trước khi thực hiện bất kỳ mũi tiêm nào.

Tóm tắt

Việc bảo đảm lịch tiêm chủng đầy đủ mang ý nghĩa quyết định trong bảo vệ sức khỏe cá nhân và tạo miễn dịch cộng đồng. Khi bối cảnh dịch bệnh buộc phải trì hoãn tạm thời, việc chủ động bổ sung mũi tiêm ngay khi an toàn sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Hãy giữ liên lạc thường xuyên với cơ sở tiêm chủng để nhận tư vấn phù hợp nhất.