Trẻ uống thuốc hạ sốt có tiêm phòng được không và những lưu ý cần biết

Ảnh hưởng của thuốc hạ sốt đến lịch tiêm phòng của trẻ

Tiêm vắc xin là phương pháp chủ động đưa kháng nguyên đã được làm yếu hoặc bất hoạt vào cơ thể nhằm kích thích hệ miễn dịch sản sinh thể kháng bảo vệ. Thuốc hạ sốt như paracetamol hay ibuprofen hoạt động bằng cách tác động lên trung tâm điều nhiệt ở brain để giảm nhiệt độ cơ thể và giảm đau nhẹ. Khi trẻ uống thuốc hạ sốt, điều này chứng tỏ trẻ đang có dấu hiệu sốt hoặc đau do một nguyên nhân sinh lý hoặc nhiễm trùng tiềm ẩn nào đó. Việc đánh giá tình trạng sức khỏe của trẻ trước tiêm là bước bắt buộc để đảm bảo vắc xin phát huy hiệu quả tối ưu và không làm che lấp các dấu hiệu lâm sàng cần theo dõi. Do đó, việc trẻ có thể tiêm vắc xin hay không phụ thuộc trực tiếp vào nguyên nhân gây sốt và đánh giá chuyên môn của bác sĩ khám sàng lọc.

Trẻ uống thuốc hạ sốt có tiêm phòng được không

Trẻ đang uống thuốc hạ sốt do bị sốt vừa hoặc sốt cao thông thường sẽ được bác sĩ chỉ định tạm hoãn tiêm phòng. Lý do thứ nhất là sốt có thể là biểu hiện của một bệnh lý nhiễm trùng cấp tính đang diễn ra trong cơ thể. Khi hệ miễn dịch đang tập trung chống lại tác nhân gây bệnh, việc tiêm vắc xin có thể làm giảm khả năng đáp ứng miễn dịch hoặc khiến trẻ mệt mỏi hơn. Lý do thứ hai là tác dụng của thuốc hạ sốt có thể làm hạ nhiệt độ tạm thời, khiến bác sĩ khó đánh giá chính xác thân nhiệt thực tế của trẻ lúc khám sàng lọc.

Ngoài ra, nếu tiêm chủng trong lúc trẻ đang sốt, phụ huynh và bác sĩ sẽ rất khó phân biệt triệu chứng sốt đó là do bệnh lý nhiễm trùng có sẵn hay do phản ứng phụ của vắc xin gây ra. Tuy nhiên, nếu trẻ chỉ dùng thuốc hạ sốt từ nhiều ngày trước, hiện tại đã hết sốt hoàn toàn, tinh thần tỉnh táo, ăn uống tốt và qua khám sàng lọc không ghi nhận bất thường thì trẻ vẫn có thể tiêm phòng bình thường theo lịch chỉ định.

Các trường hợp trẻ cần tạm hoãn tiêm vắc xin

Bên cạnh tình trạng trẻ đang bị sốt hoặc phải dùng thuốc hạ sốt, quy trình tiêm chủng an toàn quy định một số trường hợp trẻ em cần tạm hoãn tiêm phòng để đảm bảo sức khỏe. Trẻ bị bệnh cấp tính hoặc bệnh nhiễm trùng tiến triển như viêm đường hô hấp, tiêu chảy, viêm tai giữa kèm sốt hoặc mệt mỏi đều nằm trong diện tạm hoãn. Bác sĩ sẽ khuyên phụ huynh đưa trẻ về điều trị dứt điểm đợt bệnh trước khi thực hiện tiêm vắc xin.

Trẻ đang đợt suy giảm miễn dịch nặng hoặc đang điều trị bằng các thuốc đáp ứng miễn dịch liều cao cũng cần được đánh giá cẩn trọng, đặc biệt đối với các loại vắc xin sống giảm độc lực. Ngoài ra, trẻ có tiền sử phản ứng nặng ở lần tiêm vắc xin trước hoặc trẻ có trọng lượng quá nhẹ ở trẻ sơ sinh dưới hai kilôgam cũng thuộc nhóm cần theo dõi và chỉ định tiêm chủng chuyên biệt tại các cơ sở y tế có đủ điều kiện cấp cứu.

Có nên tự ý cho trẻ uống thuốc hạ sốt trước khi tiêm để phòng sốt

Một số phụ huynh có thói quen cho trẻ uống sẵn thuốc hạ sốt paracetamol trước khi đi tiêm phòng với hy vọng ngừa trước phản ứng sốt sau tiêm. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế khuyến cáo không nên tự ý cho trẻ uống thuốc hạ sốt dự phòng khi trẻ chưa có biểu hiện sốt. Việc uống thuốc hạ sốt trước khi tiêm không những không ngăn chặn được hoàn toàn phản ứng sốt mà trong một số nghiên cứu y khoa, việc dùng paracetamol dự phòng cùng lúc với thời điểm tiêm có thể làm giảm nhẹ mức độ đáp ứng miễn dịch đối với một số loại vắc xin.

Cách tiếp cận đúng đắn là phụ huynh chỉ sử dụng thuốc hạ sốt cho trẻ khi sau tiêm trẻ xuất hiện sốt từ 38,5 độ C trở lên hoặc theo đúng hướng dẫn cụ thể của bác sĩ khám sàng lọc. Việc theo dõi tự nhiên diễn tiến thân nhiệt giúp phụ huynh đánh giá chính xác phản ứng của cơ thể trẻ đối với vắc xin.

Cách chăm sóc và theo dõi trẻ sau khi tiêm chủng

Sau khi tiêm phòng, phụ huynh cần cho trẻ ở lại theo dõi tại điểm tiêm chủng ít nhất 30 phút để nhân viên y tế kịp thời phát hiện các phản ứng dị ứng hoặc sốc phản vệ nếu có. Khi về nhà, tiếp tục theo dõi sát sao tình trạng toàn thân của trẻ trong vòng 24 đến 48 giờ tiếp theo, bao gồm nhiệt độ cơ thể, nhịp thở, tinh thần, giấc ngủ và biểu hiện tại vị trí tiêm.

Nên cho trẻ mặc quần áo thoáng mát, uống nhiều nước hoặc tăng cường cho trẻ bú mẹ đối với trẻ nhỏ. Nếu trẻ bị sốt nhẹ dưới 38,5 độ C, phụ huynh có thể lau mát cơ thể trẻ bằng nước ấm ở các vùng nách, bẹn và cổ. Khi trẻ sốt từ 38,5 độ C trở lên, có thể cho trẻ sử dụng thuốc hạ sốt paracetamol đúng liều lượng tính theo cân nặng của trẻ do bác sĩ hoặc dược sĩ tư vấn. Giữ vệ sinh sạch sẽ vị trí tiêm, không đắp lá hay bôi bất kỳ chất gì lên vết tiêm.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe tổng quan, không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định y khoa trực tiếp từ bác sĩ. Mỗi trẻ em có tình trạng thể trạng, tiền sử dị ứng và đáp ứng miễn dịch riêng biệt. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua hay cho trẻ dùng thuốc hạ sốt, thuốc kháng sinh mà không có tư vấn của cán bộ y tế. Trước mọi mũi tiêm chủng, việc khai báo đầy đủ tiền sử sức khỏe và tuân thủ quy trình khám sàng lọc tại cơ sở tiêm chủng là yếu tố quyết định an toàn cho trẻ.

Tóm tắt

Trẻ đang uống thuốc hạ sốt do sốt cấp tính nên được tạm hoãn tiêm phòng cho đến khi phục hồi hoàn toàn và được bác sĩ khám sàng lọc cho phép. Việc chủ động trao đổi thông tin sức khỏe của trẻ với bác sĩ tiêm chủng giúp đảm bảo an toàn tối đa và duy trì hiệu quả bảo vệ của vắc xin.