Trẻ sơ sinh thở khò khè và hay vặn mình có bình thường không?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhiều bậc phụ huynh cảm thấy bất an khi nghe thấy tiếng thở khụt khịt, khò khè kèm theo từng đợt vặn mình, gồng đỏ mặt của trẻ sơ sinh, đặc biệt là vào ban đêm. Trong đa số trường hợp, đây chỉ là các hiện tượng sinh lý tự nhiên do đường hô hấp còn non nớt và hệ thần kinh đang trong giai đoạn hoàn thiện dần.
Việc nhận biết đúng bản chất của từng biểu hiện giúp cha mẹ có cách chăm sóc trẻ khoa học, tránh lo âu không cần thiết và đồng thời không bỏ sót các triệu chứng bất thường cần có sự can thiệp từ bác sĩ chuyên khoa nhi.
Trẻ sơ sinh thở khò khè và vặn mình là gì?
Trong giai đoạn sơ sinh, cơ thể trẻ đang phải thích nghi nhanh chóng với môi trường sống độc lập bên ngoài tử cung. Kích thước lồng ngực, đường thở và hệ thần kinh vận động của trẻ đều chưa đạt được độ hoàn thiện như trẻ lớn. Nhiều âm thanh và cử động trông có vẻ bất thường đối với người lớn thực chất chỉ phản ánh hoạt động sinh lý bình thường của bé.
Thực tế, tình trạng thở khụt khịt nghe như khò khè và những cơn vặn mình gồng người thường diễn ra song hành trong vài tuần đầu sau sinh. Khi trẻ vẫn ăn ngủ bình thường, tăng trưởng cân nặng tốt và không kèm theo sốt hay các dấu hiệu suy hô hấp, cha mẹ hoàn toàn có thể yên tâm tiếp tục chăm sóc, theo dõi tại nhà mà không cần can thiệp y tế chuyên sâu.
Nguyên nhân sinh lý gây tiếng thở khụt khịt ở trẻ sơ sinh
Ở trẻ sơ sinh, đường mũi hẹp, niêm mạc giàu mạch máu và sụn đường thở còn tương đối mềm nên chỉ cần một lượng nhỏ dịch nhầy sinh lý cũng có thể tạo ra âm thanh khụt khịt hoặc khò khè. Bên cạnh đó, tình trạng mềm sụn thanh quản sinh lý lành tính cũng khiến trẻ phát ra tiếng rít êm dịu khi hít vào, đặc biệt rõ khi trẻ nằm ngửa. Nếu trẻ vẫn bú mẹ tốt, ngủ yên giấc, không có hiện tượng co kéo cơ hô hấp và sắc môi hồng hào, tiếng thở này thường sẽ tự cải thiện khi các cấu trúc sụn cứng cáp dần theo tháng tuổi.
Lý do trẻ sơ sinh thường xuyên vặn mình và rặn đỏ mặt
Vặn mình, gồng đỏ mặt hoặc phát ra tiếng e e trong vài phút là phản xạ sinh lý rất phổ biến trong ba tháng đầu đời. Nguyên nhân chủ yếu do hệ thần kinh trung ương và các bao sợi thần kinh của bé chưa phát triển hoàn thiện, khiến phản xạ tự nhiên bị khuếch tán. Ngoài ra, chu kỳ giấc ngủ của trẻ sơ sinh có tỷ lệ ngủ nông chiếm ưu thế, lúc này bé dễ vặn vẹo thân mình hoặc giật mình nhẹ. Tình trạng này cũng xuất hiện khi bé cố gắng đẩy hơi trong dạ dày ra ngoài hoặc trước lúc đi tiêu.
Biện pháp chăm sóc hỗ trợ trẻ ngủ ngon và thông thoáng đường thở
Để giảm bớt tiếng thở khụt khịt và giúp bé bớt khó chịu, phụ huynh có thể nhỏ 1 đến 2 giọt nước muối sinh lý đẳng trương vào từng bên mũi trước cữ bú để làm mềm dịch mũi, sau đó dùng khăn mềm thấm nhẹ. Sau khi trẻ bú xong, cần bế thẳng đứng và vỗ ợ hơi kỹ lưỡng nhằm hạn chế ứ đọng hơi gây chướng bụng, trào ngược và vặn mình gồng người. Không gian phòng ngủ của trẻ cần duy trì nhiệt độ thoáng mát, độ ẩm phù hợp, tránh khói thuốc lá, phấn rôm và các loại tinh dầu nồng gắt gây kích ứng đường thở.
Những biểu hiện nguy hiểm cần đưa trẻ sơ sinh đến bệnh viện
Cha mẹ cần theo dõi sát các chỉ số hô hấp để kịp thời đưa trẻ đến bệnh viện thăm khám khi xuất hiện dấu hiệu cảnh báo. Cần đưa bé đi khám ngay nếu đếm nhịp thở lúc ngủ yên thấy trên 60 lần một phút, lồng ngực hoặc hõm ức lõm sâu theo từng nhịp thở, cánh mũi phập phồng hoặc môi và đầu ngón tay tím tái. Bên cạnh đó, nếu trẻ vặn mình kèm theo co cứng liên tục, giật cơ nhịp nhàng, sốt, bỏ bú, nôn trớ toàn bộ cữ sữa hoặc ngủ li bì khó đánh thức, đây có thể là dấu hiệu bệnh lý nghiêm trọng.
Lưu ý an toàn
Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc xịt co mạch, thuốc kháng sinh, thuốc kháng histamin hay thuốc chống trào ngược cho trẻ sơ sinh khi chưa có chỉ định từ bác sĩ nhi khoa. Không áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như nhỏ nước tỏi, xông lá hay đắp chăn quá dày gây nguy cơ ngạt thở và ngộ độc. Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức chăm sóc, không thay thế việc chẩn đoán trực tiếp từ nhân viên y tế.
Tóm tắt
Hiện tượng thở khụt khịt và vặn mình ở trẻ sơ sinh đa phần chỉ là sinh lý tạm thời trong những tháng đầu đời. Phụ huynh nên bình tĩnh theo dõi nhịp thở, sắc mặt và phản xạ bú của trẻ thay vì quá lo lắng. Nếu phát hiện bất kỳ dấu hiệu gắng sức hô hấp hay quấy khóc bất thường nào, hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Trẻ sơ sinh vừa khò khè vừa vặn mình nhưng bú ngoan thì có sao không?
Nếu trẻ vẫn bú tốt, tăng cân đều, không sốt và không thở co lõm lồng ngực thì đây phần lớn là phản xạ sinh lý bình thường. Hiện tượng này thường tự giảm dần sau vài tháng đầu đời khi đường thở và hệ thần kinh hoàn thiện hơn.
Có nên dùng dụng cụ hút mũi thường xuyên khi nghe tiếng trẻ thở khụt khịt?
Cha mẹ không nên lạm dụng việc hút mũi vì lực hút dễ làm trầy xước và phù nề niêm mạc mũi của trẻ sơ sinh. Chỉ nên nhỏ vài giọt nước muối sinh lý ấm và lau sạch dịch nhầy rỉ ra ở cửa mũi bằng khăn xô mềm.
Trẻ sơ sinh hay vặn mình có phải do thiếu hụt canxi hoặc vitamin D không?
Phần lớn các cơn vặn mình ở trẻ sơ sinh khỏe mạnh là biểu hiện phát triển thần kinh tự nhiên chứ không phải do thiếu vi chất. Phụ huynh nên duy trì bổ sung vitamin D3 hàng ngày theo khuyến cáo y khoa và hỏi ý kiến bác sĩ khi cần.
Tiếng thở khụt khịt sinh lý của trẻ sơ sinh thường kéo dài bao lâu?
Tiếng thở khụt khịt sinh lý thường kéo dài trong vài tuần đầu và cải thiện rõ rệt khi trẻ được 3 đến 6 tháng tuổi. Khi hệ thống sụn đường thở cứng cáp và hốc mũi mở rộng hơn, âm thanh này sẽ tự động biến mất.
Làm sao phân biệt tiếng thở khò khè sinh lý với bệnh viêm tiểu phế quản?
Khò khè sinh lý thường chỉ là tiếng khụt khịt ở mũi, trẻ vẫn chơi ngoan và thở êm. Ngược lại, viêm tiểu phế quản thường đi kèm ho, sốt, thở nhanh gấp gáp, rút lõm lồng ngực rõ rệt và trẻ bú kém, quấy khóc nhiều.
