Trẻ sơ sinh thở khò khè và hay vặn mình do nguyên nhân nào?

Trẻ sơ sinh thở khò khè và hay vặn mình là gì?

Hiện tượng trẻ sơ sinh thở khò khè và hay vặn mình là tình trạng đường thở của trẻ phát ra âm thanh thở bất thường như có đờm, kèm theo hành động gồng cứng người, xoay vặn tay chân hoặc đỏ mặt. Ở trẻ sơ sinh, kích thước thanh quản và phế quản rất nhỏ nhắn, đồng thời các phản xạ thần kinh tự chủ còn non nớt nên những phản ứng này diễn ra khá thường xuyên. Phần lớn các đợt thở khò khè và vặn mình sinh lý không gây ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ nếu trẻ vẫn bú tốt, tăng cân đều đặn và có tinh thần tỉnh táo. Dù vậy, cha mẹ không nên chủ quan vì tiếng thở bất thường kéo dài cũng có thể là dấu hiệu sớm của các bệnh lý hô hấp sơ sinh.

Đặc điểm sinh lý đường hô hấp khiến trẻ sơ sinh thở khò khè

Đường dẫn khí của trẻ sơ sinh có kích thước rất nhỏ và sụn thanh khí quản còn mềm dẻo. Khi trẻ hít thở, luồng không khí đi qua khoang mũi hẹp có chứa một lượng chất nhầy tự nhiên rất dễ tạo ra âm thanh khụt khịt hoặc khò khè nhẹ. Hiện tượng này thường rõ hơn khi trẻ nằm ngủ hoặc sau khi bú no.

Bên cạnh đó, phản xạ ho và hắt hơi của trẻ sơ sinh chưa hoàn thiện để tự tống xuất chất tiết ra ngoài. Nếu trẻ vẫn bú mẹ bình thường, da dẻ hồng hào, không sốt và ngủ ngon giấc, tiếng thở khò khè này thường là hiện tượng sinh lý lành tính và sẽ tự cải thiện khi hệ hô hấp của bé phát triển hoàn thiện hơn trong những tháng tiếp theo.

Nguyên nhân sinh lý gây ra hiện tượng trẻ vặn mình gồng người

Trong những tháng đầu đời, vỏ não và hệ thống dẫn truyền thần kinh của trẻ sơ sinh chưa phát triển đồng bộ. Điều này dẫn đến các phản xạ vận động tự phát không tự chủ, biểu hiện qua những cơn gồng người, vặn mình, giật mình hoặc đỏ mặt trong vài giây rồi tự hết.

Ngoài yếu tố thần kinh, các tác nhân từ môi trường như nhiệt độ phòng quá nóng, tã ướt, ánh sáng chói hoặc tiếng ồn bất ngờ cũng kích thích phản xạ vặn mình của trẻ. Đây là phản ứng thích nghi hoàn toàn tự nhiên của cơ thể non nớt với môi trường sống bên ngoài tử cung. Khi lớn hơn, các cơn vặn mình sinh lý này sẽ giảm dần mà không cần can thiệp y khoa.

Ảnh hưởng từ trào ngược dạ dày thực quản và tiêu hóa

Dạ dày của trẻ sơ sinh nằm ngang và cơ thắt tâm vị chưa đóng chặt, khiến sữa và dịch vị dạ dày dễ trào ngược lên thực quản. Hiện tượng trào ngược dạ dày thực quản không chỉ khiến trẻ ọc sữa mà còn làm dịch tiêu hóa tràn lên vùng hầu họng, gây kích ứng niêm mạc đường thở dẫn đến tiếng thở khò khè.

Cảm giác nóng rát và khó chịu ở thực quản cũng là nguyên nhân khiến trẻ thường xuyên vặn mình, uốn người hoặc quấy khóc sau khi bú. Nếu tình trạng trào ngược diễn ra thường xuyên khiến trẻ chậm tăng cân hoặc viêm đường hô hấp tái diễn, cha mẹ cần đưa trẻ đến khám chuyên khoa Nhi để được đánh giá mức độ bệnh lý.

Một số vấn đề bệnh lý và thiếu hụt vi chất cần chú ý

Bên cạnh các yếu tố sinh lý, thở khò khè có thể là dấu hiệu ban đầu của nhiễm khuẩn đường hô hấp như viêm tiểu phế quản, viêm thanh khí phế quản hoặc viêm phổi sơ sinh. Niêm mạc phù nề và đờm đặc làm tắc nghẽn luồng khí, khiến hơi thở của bé phát ra tiếng rít rõ rệt.

Tình trạng vặn mình kéo dài kèm quấy khóc đêm, khó ngủ và rụng tóc vành khăn cũng có thể liên quan đến thiếu hụt vi chất dinh dưỡng, đặc biệt là vitamin D và canxi, làm tăng tính kích thích thần kinh cơ. Việc xác định chính xác nguyên nhân bệnh lý đòi hỏi thăm khám lâm sàng cẩn thận từ bác sĩ để có hướng can thiệp an toàn, tránh để bệnh chuyển biến nặng.

Cách chăm sóc và theo dõi trẻ sơ sinh tại nhà an toàn

Để hỗ trợ đường thở thông thoáng, phụ huynh có thể nhỏ 1 đến 2 giọt nước muối sinh lý đẳng trương vào mũi trẻ khi có dịch nhầy khô, sau đó dùng khăn mềm lau sạch. Giữ không khí trong phòng ngủ luôn thoáng mát, có độ ẩm thích hợp và tránh khói thuốc lá hay bụi bẩn.

Khi cho bé bú, nên chia nhỏ cữ bú nếu trẻ dễ nôn trớ, bế trẻ ở tư thế đầu cao và vỗ ợ hơi kỹ sau bữa ăn trước khi đặt nằm. Luôn đảm bảo trẻ mặc quần áo mềm mại, thấm hút mồ hôi tốt và tã lót khô ráo để tránh kích ứng da làm trẻ khó chịu, vặn mình.

Lưu ý an toàn

Thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục y tế và không thay thế cho chẩn đoán chuyên khoa Nhi. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc giảm ho hay thuốc chống co thắt cho trẻ sơ sinh. Không áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng để đắp lá hoặc vắt chanh vào miệng trẻ. Mọi quyết định dùng thuốc hoặc bổ sung vi chất đều cần có chỉ định trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa.

Tóm tắt

Hiện tượng trẻ sơ sinh thở khò khè và hay vặn mình phần lớn là những biểu hiện sinh lý thường gặp trong giai đoạn đầu đời. Cha mẹ cần kiên nhẫn quan sát nhịp thở, thói quen ăn ngủ và khả năng tăng cân của con. Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường như thở nhanh, sốt hoặc bú kém, gia đình nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa Nhi thăm khám kịp thời.