Trẻ sơ sinh nhiệt độ bao nhiêu là bình thường và cách đo chính xác

Nhiệt độ bình thường của trẻ sơ sinh là gì?

Trẻ sơ sinh có trung tâm điều hòa thân nhiệt tại vùng dưới đồi chưa phát triển hoàn thiện. Đồng thời, lớp mỡ dưới da của bé còn rất mỏng và tỷ lệ diện tích bề mặt da so với trọng lượng cơ thể lớn, khiến trẻ rất dễ mất nhiệt khi gặp lạnh hoặc nhanh chóng tăng thân nhiệt khi môi trường quá nóng hay ủ ấm quá kỹ.

Khác với người lớn, phản ứng run để sinh nhiệt của trẻ sơ sinh còn hạn chế, chủ yếu dựa vào quá trình chuyển hóa mỡ nâu để giữ ấm. Sự biến đổi thân nhiệt ở giai đoạn sơ sinh không chỉ đơn thuần là do thời tiết mà còn có thể là dấu hiệu sớm của nhiều bệnh lý nghiêm trọng, đặc biệt là nhiễm trùng. Vì vậy, việc theo dõi thân nhiệt định kỳ và hiểu rõ các mức nhiệt độ sinh lý bình thường đóng vai trò then chốt giúp cha mẹ nhận biết sớm những bất thường về sức khỏe của trẻ.

Mức nhiệt độ bình thường của trẻ sơ sinh theo từng vị trí đo

Thân nhiệt của trẻ sơ sinh có sự chênh lệch nhất định tùy thuộc vào vị trí đặt nhiệt kế trên cơ thể. Mức nhiệt độ đo tại hậu môn được xem là phản ánh chính xác nhất nhiệt độ trung tâm của cơ thể, dao động bình thường từ 36,6 độ C đến 38,0 độ C. Khi đo tại vị trí này, trẻ được xác định là sốt nếu thân nhiệt đạt từ 38,0 độ C trở lên.

Vị trí đo phổ biến và thuận tiện nhất tại nhà là vùng nách. Nhiệt độ đo ở nách thường thấp hơn nhiệt độ trung tâm khoảng 0,5 độ C, do đó mức bình thường dao động trong khoảng từ 36,5 độ C đến 37,5 độ C. Khi nhiệt độ nách đạt từ 37,5 độ C trở lên, phụ huynh cần chú ý theo dõi vì trẻ bắt đầu có dấu hiệu tăng thân nhiệt. Ngoài ra, đo tại màng nhĩ tai hoặc đo trán bằng nhiệt kế hồng ngoại cũng cho kết quả nhanh chóng, với ngưỡng bình thường quanh mức 36,5 độ C đến 37,5 độ C, tuy nhiên độ chính xác có thể bị ảnh hưởng bởi độ ẩm da, mồ hôi hoặc cách đặt đầu dò.

Hướng dẫn các bước đo thân nhiệt cho trẻ sơ sinh chuẩn xác

Để có kết quả đo thân nhiệt chuẩn xác, phụ huynh nên ưu tiên sử dụng nhiệt kế điện tử thay vì nhiệt kế thủy ngân nhằm hạn chế nguy cơ rơi vỡ gây nhiễm độc. Trước khi tiến hành đo, cần lau khô vùng da tiếp xúc của trẻ và đảm bảo trẻ không vừa mới khóc dữ dội hoặc vừa tắm xong vì những yếu tố này có thể làm thân nhiệt thay đổi tạm thời.

Nếu lựa chọn đo nách, hãy đặt đầu kim loại của nhiệt kế vào đúng đỉnh hõm nách, khép cánh tay của trẻ áp sát vào ngực và giữ yên cho đến khi thiết bị phát ra âm thanh báo hiệu hoàn thành. Trong trường hợp đo thân nhiệt qua hậu môn, phụ huynh cần bôi trơn đầu nhiệt kế bằng gel chuyên dụng, đặt trẻ nằm ngửa, nhẹ nhàng nâng hai chân lên và đưa đầu dò vào trực tràng không quá 1,5 cm. Sau khi sử dụng, đầu nhiệt kế phải được khử trùng sạch sẽ bằng cồn y tế để ngăn ngừa nguy cơ nhiễm khuẩn chéo cho những lần đo tiếp theo.

Nhận biết các yếu tố khiến thân nhiệt trẻ sơ sinh biến động

Thân nhiệt của trẻ sơ sinh rất nhạy cảm và dễ thay đổi dưới tác động của nhiều yếu tố sinh hoạt hàng ngày chứ không chỉ do bệnh tật. Môi trường phòng ngủ quá nóng, bí bách hoặc trẻ được mặc quá nhiều lớp quần áo, quấn tã dày có thể khiến nhiệt độ cơ thể tăng lên đáng kể dù trẻ hoàn toàn khỏe mạnh.

Bên cạnh đó, sau khi trẻ bú no, vừa khóc lớn hoặc vận động liên tục, thân nhiệt cũng có xu hướng tăng nhẹ trong thời gian ngắn. Ngược lại, nếu nhiệt độ phòng quá lạnh, trẻ bị ướt tã lâu không thay hoặc không được đội mũ, mang tất ấm khi thời tiết chuyển mùa, cơ thể trẻ rất nhanh bị mất nhiệt và dẫn đến hạ thân nhiệt. Ngoài ra, việc tiêm phòng vắc xin theo lịch định kỳ cũng có thể gây ra phản ứng sốt nhẹ tự nhiên trong vòng 24 đến 48 giờ sau tiêm. Việc phân biệt rõ các nguyên nhân sinh lý và nguyên nhân bệnh lý giúp phụ huynh xử trí đúng cách, tránh tâm lý hoang mang không cần thiết.

Các dấu hiệu bất thường về thân nhiệt cần đưa trẻ đi khám y tế

Sốt hoặc hạ thân nhiệt ở giai đoạn sơ sinh đều là những tín hiệu cảnh báo quan trọng cần được đánh giá y khoa thận trọng. Đối với trẻ dưới 3 tháng tuổi, bất kỳ khi nào thân nhiệt đo tại nách hoặc đo trực tràng từ 38,0 độ C trở lên đều được xem là tình huống khẩn cấp, cần đưa trẻ đến bệnh viện kiểm tra ngay lập tức mà không nên chờ đợi theo dõi tại nhà.

Ngoài chỉ số nhiệt độ, phụ huynh cần quan sát toàn trạng của bé. Các dấu hiệu nguy hiểm kèm theo bao gồm trẻ bỏ bú, bú kém, ngủ li bì khó đánh thức, khóc thét yếu ớt, thở nhanh, thở rên, co rút lồng ngực hoặc da tái nhợt, nổi vân tím. Đối với tình trạng hạ thân nhiệt dưới 36,5 độ C, nếu sau khi ủ ấm và cho trẻ tiếp xúc da kề da với mẹ khoảng 30 phút mà thân nhiệt không cải thiện, trẻ cũng cần được chuyển ngay đến cơ sở y tế có chuyên khoa nhi sơ sinh để được cấp cứu và kiểm tra loại trừ nhiễm trùng sơ sinh.

Lưu ý an toàn

Phụ huynh tuyệt đối không tự ý cho trẻ sơ sinh dùng bất kỳ loại thuốc hạ sốt nào như paracetamol hay ibuprofen khi chưa có sự thăm khám và chỉ định liều lượng cụ thể từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Tuyệt đối không dùng cồn, chanh hoặc nước đá để chườm mát vì có thể gây ngộ độc qua da hoặc làm co mạch ngoại vi khiến thân nhiệt bên trong tăng cao hơn. Nếu nhiệt độ phòng quá thấp hoặc quá nóng, cần điều chỉnh dần dần, tránh làm thay đổi nhiệt độ môi trường quá đột ngột. Luôn sử dụng nhiệt kế điện tử an toàn, không sử dụng nhiệt kế thủy ngân để đo hậu môn nhằm phòng ngừa nguy cơ gãy vỡ.

Tóm tắt

Duy trì và theo dõi thân nhiệt chuẩn xác là bước chăm sóc nền tảng giúp bảo vệ sức khỏe trẻ sơ sinh trong những tháng đầu đời. Nhận biết đúng khoảng nhiệt độ bình thường và kỹ thuật đo chuẩn giúp cha mẹ an tâm hơn và xử lý kịp thời khi có bất thường. Mọi biểu hiện sốt hoặc hạ thân nhiệt ở trẻ dưới ba tháng tuổi đều cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám trực tiếp để chẩn đoán nguyên nhân và có hướng can thiệp y tế an toàn.