Trẻ sơ sinh ngủ ngáy khò khè do đâu và cách theo dõi

Trẻ sơ sinh ngủ ngáy khò khè là gì?

Hệ hô hấp của trẻ sơ sinh trong những tháng đầu đời đang trong giai đoạn thích nghi mạnh mẽ với môi trường bên ngoài bụng mẹ. Trẻ sơ sinh thở chủ yếu qua đường mũi, do đó bất kỳ sự cản trở nhỏ nào ở khoang mũi họng cũng có thể khiến luồng khí lưu thông tạo ra tiếng động rõ rệt.

Hiện tượng trẻ sơ sinh ngủ ngáy khò khè mô tả tình trạng phát ra âm thanh thô ráp, khụt khịt hoặc ngáy ngắt quãng trong lúc ngủ. Điều này thường liên quan đến sự rung lắc của mô mềm vòm họng khi luồng không khí đi qua đường dẫn khí có kích thước rất nhỏ. Hiểu rõ tính chất của âm thanh này giúp phụ huynh phân biệt giữa tiếng thở ồn ào sinh lý tạm thời và các dấu hiệu tắc nghẽn đường thở thực thể cần can thiệp y tế.

Đặc điểm đường hô hấp trên non nớt ở trẻ sơ sinh

Trẻ sơ sinh có cấu trúc mũi họng rất hẹp so với kích thước cơ thể, trong khi niêm mạc lót đường hô hấp lại mỏng manh và giàu mạch máu. Khung sụn mũi, sụn cánh mũi và sụn thanh quản ở giai đoạn này còn mềm, chưa đạt độ cứng cáp vững vàng như ở trẻ lớn.

Khi trẻ ngủ, các cơ vùng hầu họng giãn lỏng tự nhiên, khiến đường thở vốn dĩ nhỏ bé càng bị thu hẹp lại. Luồng khí ra vào khi hít thở làm rung các cấu trúc mô mềm này, tạo nên những âm thanh ồn ào như tiếng ngáy hay tiếng thở thô ráp. Ở hầu hết trẻ sơ sinh khỏe mạnh, đây là hiện tượng sinh lý bình thường phản ánh giai đoạn hoàn thiện tự nhiên của cơ quan hô hấp.

Các nguyên nhân sinh lý và lối sống khiến trẻ phát ra tiếng ngáy

Một trong những căn nguyên phổ biến nhất làm trẻ sơ sinh thở khò khè là do ứ đọng dịch nhầy. Sau sinh, khoang mũi của trẻ vẫn còn lưu lại chất dịch bào thai hoặc dịch nhầy bài tiết sinh lý nhưng trẻ chưa biết tự hắt hơi hay xì mũi để tống đẩy ra ngoài. Không khí khô hoặc bụi bẩn trong phòng ngủ cũng dễ khiến dịch mũi khô đặc lại thành vảy cứng gây bít tắc cửa mũi trước.

Bên cạnh đó, trào ngược dạ dày thực quản sinh lý là yếu tố thường gặp khác. Sữa và dịch dạ dày trào ngược lên vùng hầu họng có thể gây kích ứng niêm mạc, làm tăng tiết dịch và dẫn đến tiếng thở khò khè, lục cục, đặc biệt rõ rệt hơn sau các cữ bú no hoặc khi trẻ nằm đầu thấp.

Các bệnh lý và dị tật đường thở có thể gây tiếng thở bất thường

Ngoài các yếu tố sinh lý thông thường, tiếng ngáy khò khè kéo dài có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý. Phổ biến nhất trong nhóm dị tật bẩm sinh lành tính là chứng mềm sụn thanh quản. Ở trẻ mắc tật này, sụn thanh quản quá mềm sẽ sụp vào đường thở trong thì hít vào, phát ra tiếng thở rít hoặc ngáy liên tục khi nằm ngửa.

Các nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính như viêm tiểu phế quản, viêm thanh khí phế quản cấp hoặc cảm lạnh cũng gây sưng nề niêm mạc, tăng tiết dịch đờm đặc làm tắc nghẽn lưu thông khí. Trong một số trường hợp ít gặp hơn, phì đại amidan, tăng sinh mô sùi vòm họng bẩm sinh hoặc hẹp lỗ mũi sau có thể là nguyên nhân tiềm ẩn cần bác sĩ tai mũi họng kiểm tra.

Cách chăm sóc và vệ sinh mũi họng an toàn cho trẻ sơ sinh

Khi phát hiện trẻ có tiếng thở ồn ào nhưng vẫn bú tốt, tăng cân đều đặn và ngủ ngoan, cha mẹ có thể áp dụng các biện pháp chăm sóc dịu nhẹ tại nhà. Nhỏ 1 đến 2 giọt nước muối sinh lý đẳng trương vào từng bên mũi để làm mềm dịch nhầy khô, sau đó để trẻ tự hắt hơi ra ngoài hoặc dùng tăm bông mềm lau sạch ở ngay cửa mũi.

Không gian nghỉ ngơi của trẻ cần được giữ sạch sẽ, thoáng mát, duy trì độ ẩm không khí lý tưởng khoảng 50 đến 60 phần trăm để niêm mạc đường thở không bị kích ứng. Cho trẻ bú đúng tư thế, vỗ ợ hơi kỹ sau khi bú và tránh để trẻ nằm ngửa ngay sau bữa ăn nhằm hạn chế tối đa nguy cơ dịch trào ngược lên đường hô hấp trên.

Dấu hiệu nguy hiểm cần đưa trẻ sơ sinh đến bệnh viện ngay

Mặc dù nhiều trường hợp ngáy khò khè là vô hại, cha mẹ cần đặc biệt cảnh giác với các dấu hiệu suy hô hấp cấp. Hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu thấy nhịp thở của trẻ nhanh bất thường, cánh mũi phập phồng liên tục, co rút hõm ức hoặc lõm sâu các khoảng gian sườn khi hít vào.

Những biểu hiện nguy hiểm khác bao gồm trẻ tím tái quanh môi, da xanh xao, bú kém hoặc bỏ bú, sặc sữa liên tục, ngủ li bì khó đánh thức hoặc sốt cao. Bác sĩ chuyên khoa nhi sẽ thực hiện thăm khám lâm sàng, nghe phổi và có thể chỉ định nội soi tai mũi họng hoặc chụp chẩn đoán hình ảnh để xác định chính xác vị trí tổn thương và đưa ra hướng xử trí kịp thời.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết nhằm mục đích giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý dùng các dụng cụ hút mũi thủ công thô bạo, không sử dụng thuốc kháng sinh hay thuốc chống nghẹt mũi dạng xịt co mạch cho trẻ sơ sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa nhi.

Tóm tắt

Tình trạng trẻ sơ sinh ngủ ngáy khò khè phần lớn bắt nguồn từ đặc điểm giải phẫu non nớt hoặc dịch tiết sinh lý của đường thở. Tuy nhiên, cha mẹ không nên chủ quan trước những thay đổi về nhịp thở hay thể trạng của con. Việc chăm sóc đường thở đúng cách, giữ phòng ngủ thông thoáng và chủ động tham vấn bác sĩ nhi khoa là biện pháp tốt nhất để bảo vệ sức khỏe hô hấp cho bé.