Trẻ sơ sinh mấy tháng biết nhìn theo và các mốc phát triển thị giác của bé

Trẻ sơ sinh mấy tháng biết nhìn theo là gì?

Thị giác là một trong những giác quan chưa phát triển hoàn thiện nhất ở trẻ sơ sinh ngay khi mới lọt lòng. Trong bụng mẹ, mắt của thai nhi không cần tiếp nhận ánh sáng phức tạp, do đó các tế bào cảm thụ ánh sáng ở võng mạc cũng như đường dẫn truyền thần kinh thị giác lên não bộ cần thời gian sau sinh để rèn luyện và thích nghi.

Ở giai đoạn đầu, trẻ sơ sinh nhìn mọi vật xung quanh khá mờ nhạt và thế giới của con chủ yếu là các mảng sáng tối với gam màu xám, đen và trắng. Cùng với sự phát triển của hệ thần kinh trung ương và các nhóm cơ vận nhãn xung quanh hốc mắt, khả năng điều tiết, tập trung tiêu cự và phối hợp hai mắt sẽ dần hoàn thiện qua từng tuần tuổi. Khi hai mắt bắt đầu học được cách di chuyển đồng bộ, trẻ sẽ phát triển kỹ năng cố định điểm nhìn và dõi mắt theo các vật thể chuyển động trong không gian.

Các mốc phát triển thị giác quan trọng ở trẻ sơ sinh

Ngay sau khi chào đời, thị lực của trẻ sơ sinh còn rất non nớt, chỉ nhìn rõ trong khoảng cách từ 20 đến 25 cm, tương đương cự ly từ ngực mẹ lên khuôn mặt khi cho bú. Ở giai đoạn này, trẻ chủ yếu phản ứng với ánh sáng mạnh và thích nhìn những hình ảnh có độ tương phản cao như hai màu đen và trắng.

Bước sang tháng thứ 2, cơ vận nhãn bắt đầu phối hợp nhịp nhàng hơn, trẻ có thể tập trung nhìn vào khuôn mặt mẹ và bắt đầu dõi theo đồ vật di chuyển chậm trong phạm vi cung tròn hẹp. Đến mốc 3 tháng tuổi, phần lớn trẻ đã có khả năng phối hợp hai mắt mượt mà, biết quay đầu và di chuyển mắt để nhìn theo một món đồ chơi nhiều màu sắc từ bên này sang bên kia.

Từ 4 đến 6 tháng tuổi, tầm nhìn của trẻ được mở rộng đáng kể cả về chiều sâu và khoảng cách. Trẻ bắt đầu nhận biết thêm các gam màu cơ bản như đỏ, vàng, xanh lá, đồng thời biết phối hợp giữa tay và mắt để với lấy đồ vật trước mặt. Sau 6 tháng tuổi, thị giác của bé dần tiệm cận với người lớn về độ sắc nét và khả năng định vị không gian.

Cách kiểm tra phản xạ nhìn theo của trẻ tại nhà

Để nhận biết trẻ đã bắt đầu nhìn theo đồ vật hay chưa, cha mẹ có thể áp dụng các bài kiểm tra thị giác đơn giản tại nhà. Khi trẻ đang trong trạng thái tỉnh táo và vui vẻ, hãy bế trẻ hoặc đặt trẻ nằm ngửa ở nơi có ánh sáng tự nhiên dịu nhẹ.

Người chăm sóc có thể đưa khuôn mặt mình lại gần cách mắt bé khoảng 25 cm, nhẹ nhàng mỉm cười và di chuyển đầu từ từ sang trái rồi sang phải để quan sát xem ánh mắt của con có di chuyển theo hay không. Ngoài ra, việc sử dụng một quả bóng mềm màu đỏ hoặc món đồ chơi có hoa văn tương phản cũng mang lại hiệu quả tương tự. Hãy lắc nhẹ để thu hút sự chú ý rồi di chuyển ngang chầm chậm trước tầm nhìn của bé.

Nếu bé chăm chú nhìn vào đồ vật, đảo mắt hoặc quay nhẹ đầu theo hướng di chuyển của vật thể, điều đó chứng tỏ khả năng phối hợp thị giác của trẻ đang tiến triển bình thường. Cha mẹ nên kiên nhẫn lặp lại nhiều lần vào các thời điểm khác nhau, vì khi bé mệt, đói hoặc buồn ngủ, trẻ thường sẽ không phản ứng với kích thích thị giác.

Biện pháp hỗ trợ phát triển thị giác an toàn cho trẻ

Sự tương tác hàng ngày của gia đình đóng vai trò quyết định trong việc hỗ trợ thị giác của bé hoàn thiện. Trong tháng đầu đời, cha mẹ hãy thường xuyên trò chuyện ở cự ly gần và cho bé làm quen với các thẻ tranh đen trắng nhằm kích thích tế bào võng mạc.

Khi bé bước vào giai đoạn 2 đến 4 tháng tuổi, cha mẹ nên thường xuyên thay đổi tư thế nằm cho trẻ, kết hợp cho bé nằm sấp khi thức dưới sự giám sát để tăng cường cơ cổ và mở rộng góc nhìn xung quanh. Việc treo các món đồ chơi chuyển động nhẹ nhàng phía trên nôi ở khoảng cách từ 25 đến 30 cm cũng giúp trẻ luyện tập kỹ năng đảo mắt và theo dõi đồ vật.

Bên cạnh đó, môi trường sống cần được đảm bảo đủ ánh sáng tự nhiên nhưng tránh để ánh đèn trực tiếp chiếu thẳng vào mắt trẻ sơ sinh. Gia đình không nên cho trẻ tiếp xúc sớm với thiết bị điện tử vì ánh sáng phát quang và hình ảnh chuyển động quá nhanh có thể gây căng thẳng thị giác, cản trở phản xạ tương tác thực tế của trẻ.

Dấu hiệu bất thường về thị lực cha mẹ cần lưu tâm

Mỗi đứa trẻ đều có nhịp độ phát triển riêng biệt, một số bé có thể biết nhìn theo sớm hơn hoặc muộn hơn vài tuần so với mốc thông thường. Tuy nhiên, cha mẹ cần hết sức cảnh giác nếu phát hiện những dấu hiệu cảnh báo bất thường liên quan đến thị lực của trẻ sơ sinh.

Dấu hiệu đáng lo ngại nhất là khi trẻ đã tròn 3 tháng tuổi nhưng hoàn toàn không phản ứng với khuôn mặt người thân, không hướng mắt về phía nguồn sáng hoặc không nhìn theo các vật thể chuyển động lớn trước mặt. Một biểu hiện khác là hiện tượng rung giật nhãn cầu, khi hai mắt trẻ liên tục chuyển động qua lại không kiểm soát.

Ngoài ra, nếu đồng tử của trẻ xuất hiện đốm trắng bất thường, mắt luôn nhìn lệch sang một bên, mí mắt bị sụp che khuất đồng tử hoặc mắt thường xuyên chảy nước, đỏ và có nhiều ghèn dính, phụ huynh cần đưa con đến cơ sở y tế có chuyên khoa Nhi hoặc Mắt để được bác sĩ đánh giá chính xác, tránh nguy cơ ảnh hưởng thị lực lâu dài.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe và tham khảo tổng quát, không thay thế cho chẩn đoán y khoa chuyên sâu. Tốc độ phát triển thị giác có thể chênh lệch nhẹ giữa các bé sinh đủ tháng và sinh non. Cha mẹ không nên tự ý dùng các loại thuốc nhỏ mắt hay can thiệp dân gian khi thấy mắt trẻ có dấu hiệu bất thường mà cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ chuyên khoa để được thăm khám.

Tóm tắt

Quá trình hoàn thiện thị giác của trẻ sơ sinh diễn ra nhanh chóng trong những năm tháng đầu đời. Việc nắm rõ các mốc trẻ biết nhìn theo và chăm sóc mắt đúng cách giúp cha mẹ đồng hành cùng con một cách an toàn. Khi nhận thấy bất kỳ biểu hiện bất thường nào về trục nhìn, phản xạ ánh sáng hay khả năng dõi theo đồ vật, gia đình cần chủ động đưa trẻ đến chuyên khoa Mắt hoặc Nhi khoa để được thăm khám kịp thời.