Trẻ sơ sinh không duỗi thẳng chân có sao không và cách chăm sóc đúng

Trẻ sơ sinh không duỗi thẳng chân là gì?

Hiện tượng trẻ sơ sinh không duỗi thẳng chân là tình trạng hai chi dưới của bé luôn giữ xu hướng gập ở khớp gối và khớp háng, bàn chân hơi khép nhẹ vào trong ngay cả khi nằm ngửa thư giãn. Trạng thái này xuất phát từ trương lực cơ sinh lý bình thường của trẻ đủ tháng, chịu ảnh hưởng từ không gian chật hẹp trong buồng tử cung suốt nhiều tháng thai kỳ. Khung xương của trẻ sơ sinh chủ yếu là các mô sụn mềm dẻo, các dây chằng quanh khớp có độ đàn hồi cao để bảo vệ hệ vận động non nớt. Trạng thái co gập này không chỉ là phản xạ tự nhiên mà còn hỗ trợ bảo vệ ổ cối khớp háng khỏi các chấn thương cơ học từ môi trường bên ngoài. Hiện tượng này sẽ tự biến đổi dần theo tiến trình tăng trưởng thể chất của trẻ mà không đòi hỏi bất kỳ can thiệp nắn chỉnh nào từ bên ngoài.

Nguyên nhân sinh lý khiến trẻ sơ sinh thường co chân

Trong suốt quá trình phát triển bên trong tử cung của người mẹ, thai nhi phải nằm cuộn tròn trong không gian ngày càng chật hẹp. Để thích nghi với môi trường này, hai chân của bé luôn gấp lại ở khớp háng và khớp gối, bàn chân hướng vào trong và áp sát vào cơ thể. Sau khi chào đời, các nhóm cơ gấp và dây chằng của trẻ vẫn duy trì trương lực tự nhiên này, tạo nên trạng thái co gập sinh lý.

Do đó, việc trẻ sơ sinh nằm co chân, không tự duỗi thẳng tắp hay có xu hướng co chân lại ngay sau khi được kéo nhẹ là phản xạ hoàn toàn bình thường. Trạng thái co gập này giúp giữ ấm thân nhiệt, bảo vệ ổ khớp non nớt và hỗ trợ hệ thần kinh sơ sinh dần thích nghi với môi trường mới bên ngoài bụng mẹ. Hiện tượng này sẽ tự điều chỉnh dần theo thời gian mà không cần bất kỳ sự can thiệp thô bạo nào.

Sự khác biệt giữa cong chân sinh lý và cong chân bệnh lý

Cùng với tư thế co gập, cẳng chân của trẻ sơ sinh thường có độ cong nhẹ vào trong, khiến nhiều phụ huynh nhầm lẫn với hiện tượng chân vòng kiềng bệnh lý. Trên thực tế, xương chày của trẻ sơ sinh vốn có độ xoay và cong sinh lý tự nhiên do tư thế gập trong thai kỳ. Độ cong này là bình thường và sẽ dần cải thiện khi các cơ bắp chân phát triển.

Khi trẻ lớn hơn, trải qua các giai đoạn lẫy, trườn, bò, đứng chựng và tập đi, trọng lực cơ thể cùng hoạt động cơ bắp sẽ kích thích xương tự điều chỉnh trục thẳng. Đa số trẻ nhỏ sẽ có trục chân thẳng dần từ sau 1 đến 2 tuổi. Cha mẹ không nên so sánh dáng chân của trẻ sơ sinh với hình thể người lớn vì hệ khung xương ở lứa tuổi sơ sinh đang trong giai đoạn sụn hóa và tái tạo liên tục.

Những sai lầm cần tránh khi chăm sóc chân trẻ sơ sinh

Một số thói quen dân gian cho rằng cần nắn bóp chân hằng ngày hoặc buộc ép hai chân thẳng lại để trẻ lớn lên không bị chân cong. Đây là quan niệm sai lầm và tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe xương khớp của trẻ nhỏ. Cấu trúc khớp háng và khớp gối của trẻ sơ sinh được cấu tạo chủ yếu từ sụn mềm và dây chằng đàn hồi, rất dễ tổn thương trước các lực tác động bên ngoài.

Khi người chăm sóc cố tình kéo thẳng hoặc nắn bóp chân với lực mạnh, chỏm xương đùi có thể bị đẩy lệch ra khỏi ổ cối, dẫn đến bệnh lý loạn sản phát triển khớp háng hoặc bán trật khớp. Tương tự, việc quấn tã hay quấn kén quá chặt ở phần thân dưới, ép hai chân ép sát vào nhau cũng cản trở sự phát triển tự nhiên của khớp háng. Bố mẹ chỉ nên massage nhẹ nhàng bề mặt da để hỗ trợ lưu thông máu, tuyệt đối không dùng lực để uốn hay kéo chỉnh xương của trẻ.

Chăm sóc đúng cách hỗ trợ hệ cơ xương khớp của bé phát triển

Để hệ cơ xương khớp của trẻ sơ sinh phát triển khỏe mạnh, cha mẹ nên chọn trang phục rộng rãi, thoáng mát, tạo khoảng trống thoải mái cho hai chân của bé co duỗi tự do. Khi quấn khăn cho bé ngủ, chỉ nên quấn vừa vặn phần thân trên và để lỏng hoàn toàn phần hông cùng hai chân, cho phép khớp háng mở rộng tự nhiên hình chữ M.

Bên cạnh đó, việc cho trẻ nằm sấp có kiểm soát khi thức dưới sự quan sát của người lớn sẽ giúp tăng cường sức mạnh cơ cổ, lưng và các nhóm cơ vùng chậu. Chế độ dinh dưỡng đầy đủ thông qua sữa mẹ hoặc sữa công thức phù hợp lứa tuổi, kết hợp bổ sung vitamin D theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa nhi, sẽ cung cấp nền tảng vững chắc cho quá trình khoáng hóa xương của bé trong những năm tháng đầu đời.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục thường thức sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp. Phụ huynh không tự ý áp dụng các biện pháp kéo nắn, bẻ thẳng chân hay bó chân cho trẻ sơ sinh dựa trên kinh nghiệm truyền miệng. Khi phát hiện khớp háng phát ra tiếng lục cục, hai nếp lằn đùi mông không đều nhau hoặc chân bé co cứng bất thường, cần đưa trẻ đến bệnh viện có chuyên khoa nhi để được bác sĩ đánh giá chính xác.

Tóm tắt

Tình trạng chân hơi cong và co gập ở trẻ sơ sinh chủ yếu là hiện tượng sinh lý bình thường sau thai kỳ. Phụ huynh nên để các khớp của trẻ phát triển tự nhiên, giữ tinh thần thoải mái và chăm sóc đúng phương pháp khoa học. Khi nhận thấy bất kỳ biểu hiện vận động bất đối xứng hoặc dấu hiệu nghi ngờ về khớp háng, việc đưa bé đến gặp bác sĩ chuyên khoa nhi là giải pháp an toàn và chính xác nhất.