Trẻ sơ sinh khóc không có nước mắt có bình thường không?

Trẻ sơ sinh khóc không có nước mắt là gì?

Hiện tượng trẻ sơ sinh khóc không có nước mắt là tình trạng bé phát ra âm thanh khóc, có biểu hiện quấy khóc nhưng bề mặt mắt không tiết đủ dịch để trào ra thành giọt nước mắt nhìn thấy được. Trong những tuần đầu sau khi chào đời, hệ thống bài tiết nước mắt của trẻ chưa hoàn thiện về mặt chức năng. Tuyến lệ ở giai đoạn này chủ yếu chỉ sản xuất một lượng dịch vừa đủ để giữ ẩm cho giác mạc, ngăn ngừa tình trạng khô mắt mà chưa thể tạo ra dòng nước mắt dồi dào như ở trẻ lớn hay người trưởng thành. Đây được coi là một hiện tượng sinh lý phổ biến và thường tự biến mất khi trẻ lớn dần lên sau vài tuần đến vài tháng tuổi.

Quá trình hoàn thiện chức năng của tuyến lệ ở trẻ sơ sinh

Ở trẻ sơ sinh, đặc biệt là trong giai đoạn từ một đến ba tuần tuổi đầu tiên sau khi chào đời, hệ thống tuyến lệ vẫn đang trong quá trình hoàn thiện cấu trúc và chức năng. Tuyến lệ nằm ở góc trên phía ngoài của ổ mắt, chịu trách nhiệm tiết ra nước mắt để bôi trơn và bảo vệ giác mạc. Trong những tuần đầu, tuyến lệ chỉ tiết ra một lượng dịch rất nhỏ, vừa đủ để giữ ẩm bề mặt nhãn cầu mà chưa đủ để tích tụ thành giọt trào ra ngoài khóe mi khi trẻ khóc gắt.

Phần lớn các bậc phụ huynh thường lo lắng khi thấy con khóc to, đỏ mặt nhưng khóe mắt hoàn toàn khô ráo. Trên thực tế, đây là một đặc điểm sinh lý hoàn toàn bình thường gặp ở đại đa số trẻ mới sinh. Khi hệ thần kinh và các cơ quan bài tiết của trẻ dần trưởng thành sau tháng đầu tiên, phản xạ tiết nước mắt khi xúc động hoặc đau đớn sẽ dần xuất hiện rõ rệt hơn. Do đó, nếu trẻ vẫn bú tốt, tăng cân đều đặn và hoạt động bình thường thì phụ huynh không cần quá băn khoăn.

Nguy cơ mất nước khiến trẻ không tiết được nước mắt

Mặc dù phần lớn các trường hợp là hiện tượng sinh lý, tình trạng khóc không có giọt nước mắt nào cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo tình trạng mất nước ở trẻ sơ sinh. Cơ thể trẻ nhỏ có tỷ lệ nước rất cao và rất nhạy cảm với sự thiếu hụt dịch. Khi trẻ bị sốt, nôn trớ nhiều lần, tiêu chảy hoặc do lượng sữa bú hàng ngày không đủ đáp ứng nhu cầu, thể tích tuần hoàn sẽ suy giảm, dẫn đến việc giảm bài tiết dịch tại các tuyến ngoại tiết bao gồm cả tuyến lệ.

Để nhận biết trẻ có đang bị thiếu nước hay không, phụ huynh cần quan sát tổng thể các biểu hiện khác trên cơ thể. Trẻ bị mất nước thường đi kèm với tình trạng môi và niêm mạc miệng khô ráp, thóp đầu có dấu hiệu trũng xuống, tã lót ít ướt hơn bình thường do lượng nước tiểu giảm rõ rệt, nước tiểu có màu sẫm. Trẻ cũng có thể biểu hiện quấy khóc nhiều hơn bình thường hoặc ngược lại là trở nên ngủ li bì, khó đánh thức. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ mất nước, gia đình cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được bác sĩ đánh giá và hướng dẫn bù dịch kịp thời.

Phân biệt với tắc ống lệ mũi và các bất thường tại mắt

Một số trẻ sơ sinh có thể gặp phải các vấn đề liên quan đến đường dẫn nước mắt, phổ biến nhất là tình trạng tắc ống lệ mũi bẩm sinh. Bình thường, nước mắt sau khi rửa trôi bề mặt nhãn cầu sẽ theo các điểm lệ đi vào túi lệ rồi thoát xuống khoang mũi qua ống lệ mũi. Ở một số bé, màng che ở đầu dưới của ống lệ mũi chưa kịp mở ra hoàn toàn sau khi sinh, khiến đường dẫn bị cản trở. Trẻ bị tắc ống lệ mũi thường có biểu hiện chảy nước mắt sống liên tục ngay cả khi không khóc, kèm theo gỉ mắt nhiều, mắt dính ướt.

Bên cạnh đó, trong một số trường hợp hiếm gặp, trẻ có thể mắc các bất thường bẩm sinh của tuyến lệ khiến lượng nước mắt tiết ra không đủ hoặc hoàn toàn không có. Tình trạng này có thể làm cho bề mặt nhãn cầu bị khô rát, dễ dẫn đến viêm kết mạc hoặc tổn thương giác mạc nếu không được phát hiện sớm. Nếu nhận thấy mắt trẻ đỏ, sưng mí, có chất tiết mủ vàng xanh hoặc mắt luôn trong tình trạng khô đục, cha mẹ nên đưa bé đến chuyên khoa mắt để được thăm khám chi tiết.

Cách theo dõi và chăm sóc mắt đúng cách cho trẻ sơ sinh

Trong quá trình chăm sóc trẻ hàng ngày, cha mẹ cần chú ý theo dõi cẩn thận các biểu hiện của mắt và toàn trạng của bé. Việc vệ sinh vùng mắt cho trẻ sơ sinh cần được thực hiện đúng cách bằng gạc y tế mềm hoặc bông vô khuẩn thấm nước muối sinh lý đẳng trương không chứa chất bảo quản. Mỗi bên mắt cần sử dụng một miếng gạc riêng biệt để tránh nguy cơ lây nhiễm chéo nếu một bên mắt có biểu hiện viêm. Lau nhẹ nhàng từ khóe mắt trong ra phía đuôi mắt ngoài, không chà xát mạnh gây tổn thương da mi non nớt.

Đồng thời, việc đảm bảo đủ cữ bú cho trẻ là yếu tố then chốt để duy trì lượng dịch cần thiết cho cơ thể. Phụ huynh nên theo dõi số lần đi tiểu của trẻ, bảo đảm trẻ có ít nhất sáu chiếc tã ướt mỗi ngày nếu bú mẹ hoặc bú bình đầy đủ. Tuyệt đối không tự ý dùng các loại lá cây, nước thảo dược để ngâm rửa mắt hoặc tự mua thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh, corticoid để nhỏ cho trẻ khi chưa có sự thăm khám và hướng dẫn từ bác sĩ chuyên khoa nhi hoặc chuyên khoa mắt.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán y khoa từ bác sĩ. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua và dùng các loại thuốc nhỏ mắt có chứa kháng sinh hoặc kháng viêm cho trẻ sơ sinh. Không áp dụng các biện pháp dân gian như nhỏ sữa mẹ, nước thảo dược vào mắt bé vì có thể gây nhiễm trùng giác mạc nghiêm trọng. Khi trẻ có biểu hiện bất thường, hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám.

Tóm tắt

Hiện tượng trẻ sơ sinh khóc không có nước mắt thường là một giai đoạn phát triển sinh lý bình thường do tuyến lệ chưa hoàn thiện. Cha mẹ nên bình tĩnh quan sát các biểu hiện đi kèm như lượng nước tiểu, độ ẩm niêm mạc miệng và tình trạng mắt của bé. Nếu nhận thấy dấu hiệu mất nước hoặc viêm nhiễm tại mắt, việc đưa trẻ đến gặp bác sĩ chuyên khoa nhi là biện pháp an toàn và hiệu quả nhất.