Trẻ sơ sinh hay lè lưỡi và nhai miệng có sao không

Trẻ sơ sinh hay lè lưỡi và nhai miệng là gì?

Cử động miệng ở trẻ sơ sinh bao gồm việc mút tay, nhai nướu, chép miệng và lè lưỡi là những phản xạ bản năng xuất hiện ngay từ khi trẻ còn trong bụng mẹ. Khi chào đời, trẻ tiếp tục sử dụng các cơ vùng miệng và lưỡi như công cụ chính để tiếp nhận thức ăn thông qua việc bú mẹ hoặc bú bình, đồng thời tiếp xúc và làm quen với môi trường sống xung quanh.

Trong giai đoạn từ 0 đến 6 tháng tuổi, hệ cơ quan và dây thần kinh chi phối vùng hầu họng của trẻ đang trong quá trình phát triển hoàn chỉnh. Phản xạ đẩy lưỡi giúp trẻ tự bảo vệ đường thở khỏi các vật thể lạ có thể gây hóc hoặc ngạt. Do đó, hiện tượng trẻ đưa lưỡi ra vào hay làm động tác như đang nhai thức ăn thường chỉ là biểu hiện của sự phát triển sinh lý tự nhiên. Tuy nhiên, nếu hành vi này diễn ra quá mức, kèm theo khó chịu, bú kém hoặc chậm lớn, cha mẹ cần xem xét cẩn trọng dưới sự tư vấn của nhân viên y tế.

Nguyên nhân sinh lý làm trẻ sơ sinh hay lè lưỡi và nhai miệng

Trong những tháng đầu đời, trẻ sơ sinh trải qua giai đoạn phát triển vận động miệng rất nhanh chóng. Hành vi lè lưỡi và nhai miệng thường xuất phát từ phản xạ đẩy lưỡi tự nhiên, một cơ chế bẩm sinh giúp ngăn ngừa trẻ bị nghẹn dị vật và hỗ trợ quá trình ngậm bắt núm vú khi bú mẹ.

Bên cạnh đó, việc nhai miệng hoặc chép miệng thường là tín hiệu sớm cho thấy trẻ đang đói bụng và muốn bú sữa. Khi bước vào mốc từ hai đến ba tháng tuổi, bé bắt đầu có nhận thức về các bộ phận trên cơ thể. Khoang miệng và lưỡi là những vị trí có mật độ thụ thể cảm giác rất cao, do đó trẻ dùng lưỡi để khám phá môi trường xung quanh và cảm nhận thế giới. Ngoài ra, khi tuyến nước bọt bắt đầu hoạt động mạnh hoặc nướu răng chuẩn bị sưng nhú răng sữa, bé cũng có xu hướng nhai nướu và đẩy lưỡi liên tục để làm dịu cảm giác ngứa ngáy.

Dấu hiệu bất thường khi trẻ sơ sinh lè lưỡi và nhai miệng

Mặc dù đa số các trường hợp là lành tính, cha mẹ vẫn cần quan sát kỹ để phân biệt các biểu hiện bất thường về sức khỏe. Cử động miệng lặp đi lặp lại có thể là dấu hiệu của tình trạng co giật sơ sinh cục bộ nếu đi kèm với hiện tượng đảo mắt, giật cơ mặt hoặc gồng cứng tay chân.

Một số vấn đề khác bao gồm chứng phì đại lưỡi bẩm sinh, tật dính thắng lưỡi gây cản trở vận động của lưỡi, hoặc tình trạng trào ngược dạ dày thực quản khiến axit dịch vị trào lên gây kích ứng họng làm bé phải nhai nuốt liên tục. Bệnh nấm miệng do Candida cũng tạo ra các mảng trắng bám chặt trên bề mặt lưỡi, khiến niêm mạc đau rát, trẻ khó chịu nên thường xuyên đưa lưỡi ra ngoài và từ chối bú. Trẻ mắc hội chứng rối loạn thần kinh hoặc chậm phát triển vận động cũng có thể gặp khó khăn trong việc điều hòa cơ vòng môi và lưỡi.

Cách chăm sóc trẻ sơ sinh hay lè lưỡi và nhai miệng tại nhà

Khi thấy con có thói quen lè lưỡi và nhai miệng, cha mẹ nên giữ tâm lý bình tĩnh và thực hiện các bước theo dõi cẩn thận. Trước hết, hãy kiểm tra xem trẻ đã đến giờ ăn hay chưa bằng cách đưa ngón tay sạch chạm nhẹ vào khóe miệng; nếu trẻ quay đầu tìm kiếm và há miệng thì đó là dấu hiệu đòi bú.

Cha mẹ cần vệ sinh khoang miệng cho trẻ hàng ngày bằng gạc mềm thấm nước muối sinh lý vô trùng để loại bỏ cặn sữa và quan sát niêm mạc lưỡi, nướu, vòm họng. Tuyệt đối không dùng tay kéo, giữ hoặc tác động cơ học để ép trẻ thụt lưỡi vào trong vì hành động này có thể gây trầy xước niêm mạc và khiến trẻ hoảng loạn. Nếu bé đang trong thời kỳ ngứa nướu mọc răng, phụ huynh có thể cho bé ngậm núm cắn răng chuyên dụng đã được làm mát và tiệt trùng sạch sẽ để giúp xoa dịu cảm giác khó chịu.

Dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ sơ sinh đi khám bác sĩ nhi khoa

Phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa nhi ngay khi nhận thấy những biểu hiện bất thường vượt ngoài các phản xạ tự nhiên. Cụ thể, nếu trẻ liên tục lè lưỡi kèm theo biểu hiện khó thở, thở khò khè, thở rít hoặc da quanh môi tái xanh, đây là tình huống khẩn cấp cần được cấp cứu y tế.

Những trường hợp khác cũng cần được bác sĩ đánh giá sớm bao gồm: trẻ không ngậm miệng lại được, lưỡi to bất thường chèn ép đường thở, trẻ bú khó, hay sặc sữa, chậm tăng cân hoặc sụt cân. Nếu cử động nhai miệng xuất hiện thành từng cơn nhịp nhàng kèm theo mắt nhìn sững, giật giật mí mắt hoặc cơ thể co cứng, cha mẹ cần quay lại video các cơn này để cung cấp cho bác sĩ thần kinh nhi, giúp việc chẩn đoán nguyên nhân được chính xác và kịp thời.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị y khoa. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý dùng mẹo dân gian để đánh tưa lưỡi bằng mật ong hoặc các loại nước lá chưa qua kiểm chứng vì có thể gây ngộ độc Clostridium botulinum hoặc nhiễm trùng cho trẻ sơ sinh. Không ép trẻ dùng bất kỳ loại thuốc nào khi chưa có hướng dẫn trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa nhi.

Tóm tắt

Phần lớn trường hợp trẻ sơ sinh hay lè lưỡi và nhai miệng chỉ là hoạt động sinh lý bình thường theo tiến trình phát triển tự nhiên của hệ thần kinh và cơ miệng. Cha mẹ nên bình tĩnh theo dõi các mốc vận động, cữ bú và giấc ngủ của con. Khi phát hiện các dấu hiệu nghi ngờ bệnh lý, việc đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa nhi để được bác sĩ thăm khám trực tiếp là cách an toàn nhất để bảo vệ sức khỏe cho bé.