Trẻ sơ sinh đổ ghèn 1 bên mắt có nguy hiểm không và cách xử trí
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Hiện tượng trẻ sơ sinh đổ ghèn 1 bên mắt là vấn đề rất thường gặp khiến nhiều cha mẹ băn khoăn lo lắng. Đa phần các trường hợp khởi phát do tắc ống lệ mũi bẩm sinh nhẹ hoặc do kích ứng môi trường, không đe dọa trực tiếp đến tính mạng của trẻ.\n\nTuy nhiên, hiện tượng này cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của viêm kết mạc nhiễm khuẩn ở trẻ sơ sinh. Hiểu rõ nguyên nhân và cách chăm sóc vệ sinh đúng chuẩn y khoa sẽ giúp bảo vệ an toàn đôi mắt non nớt của trẻ, đồng thời tránh những biến chứng nhãn khoa không đáng có.
Trẻ sơ sinh đổ ghèn 1 bên mắt là gì?
Đổ ghèn mắt ở trẻ sơ sinh là hiện tượng xuất hiện chất dịch nhầy tích tụ ở khóe mắt hoặc dính chặt vào bờ mi, thường thấy rõ nhất sau khi bé ngủ dậy. Khi tình trạng này chỉ xảy ra ở một bên mắt, nguyên nhân phần lớn bắt nguồn từ sự bất thường về cơ học hoặc nhiễm khuẩn khu trú tại chỗ chứ không phải là bệnh lý toàn thân.\n\nĐôi mắt của trẻ sơ sinh rất nhạy cảm và hệ thống ống dẫn lưu nước mắt chưa hoàn thiện về mặt chức năng. Việc nhận biết sớm tính chất của dịch ghèn, màu sắc kết mạc và các biểu hiện đi kèm sẽ giúp cha mẹ phân biệt giữa tình trạng tắc tuyến lệ sinh lý lành tính và các bệnh lý nhiễm trùng mắt nguy hiểm để có hướng chăm sóc phù hợp.
Những nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh đổ ghèn một bên mắt
Nguyên nhân phổ biến nhất khiến trẻ sơ sinh bị đổ ghèn một bên mắt là do tắc ống lệ mũi bẩm sinh. Ở giai đoạn này, van Hasner ở đoạn cuối ống lệ mũi của bé có thể chưa mở hoàn toàn, khiến nước mắt không thể thoát xuống khoang mũi mà ứ đọng lại ở góc mắt, tạo điều kiện hình thành dịch nhầy màu vàng nhạt hoặc trắng trong.\n\nNgoài ra, mắt trẻ có thể bị kích ứng bởi bụi bẩn, dị vật nhỏ, khói thuốc lá hoặc hóa chất khử trùng từ môi trường xung quanh. Tình trạng nhiễm khuẩn như viêm kết mạc sơ sinh do vi khuẩn hoặc virus lây truyền trong quá trình sinh nở cũng có thể khởi phát ban đầu ở một bên mắt, sau đó tiết ra lượng lớn dịch mủ đặc kèm theo sưng tấy.
Mức độ nguy hiểm khi trẻ sơ sinh bị đổ ghèn một bên mắt
Tình trạng trẻ sơ sinh đổ ghèn một bên mắt có nguy hiểm hay không phụ thuộc trực tiếp vào nguyên nhân gây bệnh và mức độ biểu hiện trên lâm sàng. Nếu trẻ chỉ bị tắc ống lệ bẩm sinh đơn thuần, mắt vẫn trong, kết mạc không đỏ, bé bú tốt và không quấy khóc thì tình trạng này hoàn toàn không nguy hiểm và thường tự cải thiện sau vài tháng.\n\nNgược lại, nếu hiện tượng đổ ghèn là dấu hiệu cảnh báo của viêm kết mạc sơ sinh, nhiễm trùng túi lệ hoặc viêm giác mạc thì mức độ nguy hiểm rất cao. Vi khuẩn tấn công có thể làm tổn thương biểu mô mắt sâu sắc, thậm chí gây loét giác mạc và ảnh hưởng vĩnh viễn đến thị lực nếu gia đình phát hiện muộn hoặc xử trí sai phương pháp.
Cách vệ sinh mắt đúng chuẩn cho trẻ sơ sinh tại nhà
Để chăm sóc trẻ an toàn tại nhà, trước hết cha mẹ cần rửa tay thật sạch bằng xà phòng sát khuẩn. Chuẩn bị gạc y tế vô trùng tiệt trùng riêng cho từng mắt và dung dịch nước muối sinh lý natri clorid 0.9 phần trăm dành riêng cho mắt sơ sinh.\n\nThấm ướt gạc bằng nước muối sinh lý, nhẹ nhàng lau từ đầu mắt ở khóe trong ra đuôi mắt ở khóe ngoài. Lưu ý chỉ lau một chiều duy nhất và dùng miếng gạc mới cho mỗi lần lau. Tuyệt đối không dùng chung một miếng gạc cho cả hai mắt để ngăn ngừa nguy cơ lây nhiễm chéo vi khuẩn từ bên mắt bệnh sang bên mắt lành của bé.
Kỹ thuật massage thông tuyến lệ cho trẻ sơ sinh
Đối với trẻ bị tắc ống lệ mũi bẩm sinh, động tác massage nhẹ nhàng vùng tuyến lệ đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ thông tắc đường dẫn lưu nước mắt. Trước khi thực hiện, người chăm sóc cần cắt ngắn móng tay và vệ sinh bàn tay thật kỹ càng.\n\nĐặt đầu ngón tay trỏ ở góc trong mí mắt của trẻ, ngay cạnh sống mũi, sau đó vuốt nhẹ nhàng theo hướng từ khóe mắt dọc xuống cánh mũi. Động tác này tạo một lực ép nhẹ giúp dịch ứ đọng thoát ra ngoài và kích thích mở màng tắc. Mỗi ngày cha mẹ có thể thực hiện từ hai đến ba lần, mỗi lần khoảng vài phút sau khi đã lau sạch ghèn mắt.
Thời điểm cần đưa trẻ sơ sinh đến cơ sở y tế thăm khám
Mặc dù nhiều trường hợp đổ ghèn một bên mắt có thể theo dõi tại nhà, phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện có chuyên khoa mắt hoặc chuyên khoa nhi ngay khi xuất hiện các triệu chứng bất thường. Các dấu hiệu cảnh báo bao gồm mi mắt sưng nề mọng đỏ, tròng trắng mắt sung huyết hoặc đỏ rực.\n\nBên cạnh đó, nếu ghèn mắt tiết ra ồ ạt dạng mủ xanh hoặc vàng đậm, chảy dịch liên tục khiến trẻ không mở được mắt, kèm theo sốt, bỏ bú, quấy khóc nhiều thì đây là tình trạng cấp cứu nhãn khoa. Việc thăm khám sớm giúp bác sĩ xác định chính xác tác nhân gây bệnh và đưa ra phác đồ điều trị kịp thời.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa từ bác sĩ. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua thuốc nhỏ mắt kháng sinh, thuốc nhỏ chứa corticoid hoặc áp dụng các bài thuốc dân gian như đắp lá, nhỏ chanh, nhỏ sữa mẹ vào mắt trẻ. Nếu mắt bé có biểu hiện sưng đỏ, chảy mủ đặc hoặc không cải thiện, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được thăm khám trực tiếp.
Tóm tắt
Tình trạng trẻ sơ sinh đổ ghèn một bên mắt phần lớn là lành tính do tắc tuyến lệ bẩm sinh, song cha mẹ không nên chủ quan. Việc giữ vệ sinh hằng ngày bằng nước muối sinh lý kết hợp theo dõi sát các biểu hiện bất thường sẽ giúp bảo vệ thị lực của bé. Khi thấy dấu hiệu nghi ngờ nhiễm trùng, gia đình hãy đưa trẻ đến gặp bác sĩ chuyên khoa mắt để được thăm khám kịp thời.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Có nên nhỏ sữa mẹ vào mắt trẻ sơ sinh để làm sạch ghèn không?
Phụ huynh tuyệt đối không được tự ý nhỏ sữa mẹ vào mắt trẻ sơ sinh. Sữa mẹ chứa nhiều chất dinh dưỡng có thể tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn sinh sôi, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và gây viêm loét giác mạc nguy hiểm.
Tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh có tự khỏi được không?
Hiện tượng này phần lớn tự cải thiện trong những tháng đầu đời khi ống lệ mũi mở rộng hoàn toàn. Tuy nhiên, nếu mắt sưng đỏ hoặc có dịch mủ, gia đình cần đưa bé đi khám chuyên khoa mắt để bác sĩ đánh giá cụ thể.
Nên lau mắt bằng nước muối sinh lý cho trẻ sơ sinh bao nhiêu lần một ngày?
Mỗi ngày mẹ nên vệ sinh mắt cho trẻ khoảng 2 đến 3 lần, đặc biệt là sau khi ngủ dậy hoặc khi thấy ghèn mắt đọng lại. Cần sử dụng gạc vô trùng riêng biệt cho từng bên mắt để đảm bảo vệ sinh.
Có được tự mua thuốc nhỏ mắt kháng sinh để trị ghèn cho trẻ không?
Cha mẹ tuyệt đối không tự ý mua thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh hoặc corticoid cho bé. Việc dùng sai thuốc có thể gây tổn thương giác mạc hoặc kháng thuốc, do đó mọi loại thuốc đều cần chỉ định từ bác sĩ.
Tại sao trẻ sơ sinh một bên mắt bình thường mà bên kia lại đổ nhiều ghèn?
Trẻ có thể bị lây nhiễm khuẩn ngay trong quá trình sinh ngả âm đạo hoặc do bụi bẩn, vi khuẩn từ tay người chăm sóc bám vào mắt. Việc vệ sinh tay sạch sẽ trước khi chạm vào bé là rất cần thiết.
