Trẻ sơ sinh cần tiêm những mũi gì và lịch tiêm chủng thiết yếu

Trẻ sơ sinh cần tiêm những mũi gì là gì?

Tiêm chủng cho trẻ sơ sinh là việc đưa một lượng nhỏ kháng nguyên đã được làm bất hoạt hoặc giảm độc lực vào cơ thể nhằm kích thích hệ miễn dịch tự nhiên sản sinh kháng thể đặc hiệu. Khi tiếp xúc với mầm bệnh thực tế trong tương lai, cơ thể trẻ đã có sẵn cơ chế ghi nhớ miễn dịch để tiêu diệt tác nhân gây hại nhanh chóng, ngăn ngừa biến chứng nguy kịch hoặc tử vong.

Trong những tuần đầu tiên sau khi cất tiếng khóc chào đời, trẻ sơ sinh đối mặt với nhiều nguy cơ lây nhiễm từ mẹ và môi trường bên ngoài. Vì vậy, các chương trình y tế quốc gia và khuyến cáo quốc tế đều xếp lịch tiêm chủng giai đoạn sơ sinh vào danh mục can thiệp ưu tiên hàng đầu, bảo đảm mọi đứa trẻ đều được bảo vệ sớm nhất có thể.

Mũi tiêm phòng viêm gan B trong 24 giờ đầu sau sinh

Trong vòng 24 giờ đầu tiên sau khi chào đời, trẻ sơ sinh được khuyến cáo tiêm một mũi vắc xin viêm gan B đơn giá. Mũi tiêm này có ý nghĩa vô cùng quan trọng nhằm ngăn chặn nguy cơ lây truyền virus viêm gan B từ mẹ sang con trong quá trình chuyển dạ. Viêm gan B ở giai đoạn chu sinh nếu không được phòng ngừa kịp thời có thể tiến triển thành viêm gan mạn tính, xơ gan hoặc ung thư gan khi trẻ trưởng thành.

Bên cạnh mũi viêm gan B, nếu người mẹ có kết quả xét nghiệm dương tính với virus viêm gan B, bác sĩ sẽ chỉ định tiêm thêm một liều huyết thanh kháng viêm gan B cho bé ngay trong phòng sinh hoặc khoa sơ sinh. Sự phối hợp giữa huyết thanh và vắc xin tạo ra lá chắn miễn dịch tức thì, giúp trung hòa các phần tử virus xâm nhập và kích thích hệ miễn dịch non nớt của trẻ tự sản sinh kháng thể bảo vệ bền vững.

Mũi tiêm phòng bệnh lao trong tháng đầu tiên

Vắc xin phòng bệnh lao hay còn gọi là vắc xin BCG là mũi tiêm thiết yếu tiếp theo mà trẻ sơ sinh cần tiếp nhận, lý tưởng nhất là trong vòng 30 ngày đầu sau sinh khi thể trạng của bé đã đạt cân nặng tiêu chuẩn. Bệnh lao là một bệnh nhiễm khuẩn nguy hiểm, đặc biệt ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ vi khuẩn lao có thể gây ra các thể lao nặng như lao màng não hoặc lao kê lan tỏa với tỷ lệ tử vong và di chứng rất cao.

Mũi tiêm BCG thường được thực hiện tiêm trong da ở vùng cơ delta cánh tay trái. Sau khi tiêm vài tuần, tại vị trí nốt tiêm có thể xuất hiện nốt sưng đỏ nhỏ, sau đó mưng mủ nhẹ rồi tự vỡ tạo thành vết loét nông và cuối cùng lành lại để lại một vết sẹo nhỏ vĩnh viễn. Đây là phản ứng miễn dịch hoàn toàn bình thường cho thấy cơ thể trẻ đang đáp ứng tốt với vắc xin phòng lao.

Các mũi tiêm chuẩn bị cho giai đoạn hai tháng tuổi trở đi

Sau khi hoàn thành hai mũi tiêm sơ sinh cơ bản là viêm gan B và BCG trong tháng đầu đời, trẻ sẽ bước vào các giai đoạn tiêm chủng định kỳ tiếp theo bắt đầu từ mốc 2 tháng tuổi. Ở mốc thời gian này, trẻ cần tiếp nhận các mũi vắc xin phối hợp 5 trong 1 hoặc 6 trong 1 nhằm phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm bao gồm bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, viêm gan B và các bệnh nhiễm khuẩn do vi khuẩn Haemophilus influenzae týp b gây ra.

Cùng với vắc xin phối hợp, phụ huynh cũng nên thảo luận cùng bác sĩ về việc cho trẻ uống vắc xin phòng ngừa tiêu chảy cấp do vi khuẩn Rotavirus và tiêm vắc xin phòng phế cầu khuẩn nhằm ngăn ngừa các bệnh viêm phổi, viêm tai giữa và viêm màng não do phế cầu. Việc duy trì đúng lịch tiêm theo từng tháng tuổi giúp lượng kháng thể bảo vệ trong máu của bé luôn đạt ngưỡng an toàn, hạn chế tối đa nguy cơ lây nhiễm từ môi trường xung quanh.

Quy trình theo dõi và chăm sóc trẻ sau khi tiêm phòng

Sau khi tiêm chủng, việc theo dõi sát sao sức khỏe của bé là bước không thể thiếu để bảo đảm an toàn. Quy trình tiêm chủng tiêu chuẩn luôn yêu cầu gia đình giữ bé ở lại cơ sở y tế theo dõi ít nhất 30 phút nhằm phát hiện và xử trí kịp thời nếu xuất hiện các phản ứng quá mẫn tức thì. Khi về nhà, cha mẹ cần tiếp tục quan sát tình trạng thân nhiệt, nhịp thở, độ tỉnh táo và vết tiêm của con trong ít nhất 24 đến 48 giờ.

Các phản ứng thông thường như sốt nhẹ, quấy khóc, bú kém nhẹ hoặc vết tiêm sưng đỏ nhẹ thường tự thuyên giảm sau 1 đến 2 ngày mà không để lại di chứng. Tuy nhiên, nếu phát hiện trẻ có các biểu hiện bất thường như sốt cao liên tục không hạ, khóc thét kéo dài, co giật, khó thở, thở rên, tím tái hoặc phát ban toàn thân, cha mẹ phải đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức để được kiểm tra và xử trí cấp cứu.

Lưu ý an toàn

Mỗi trẻ sơ sinh có cơ địa và thể trạng sức khỏe riêng biệt, do đó việc khám sàng lọc trước tiêm bởi bác sĩ chuyên khoa là bước bắt buộc. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua vắc xin, không tự tiêm tại nhà và không ép trẻ tiêm khi đang có các dấu hiệu hoãn tiêm theo chỉ định y tế. Luôn thông báo chi tiết cho nhân viên y tế về tiền sử bệnh lý của mẹ, tuổi thai khi sinh và các phản ứng dị ứng trong gia đình.

Tóm tắt

Tiêm chủng cho trẻ sơ sinh là biện pháp phòng vệ sinh học an toàn và hiệu quả hàng đầu giúp ngăn ngừa nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Cha mẹ hãy chủ động theo dõi lịch tiêm chủng mở rộng hoặc dịch vụ, đưa trẻ đi tiêm đúng độ tuổi và ghi nhớ sổ theo dõi y tế cẩn thận để bảo đảm tương lai khỏe mạnh cho con.