Trẻ sơ sinh bỗng dưng ngủ nhiều có đáng lo và cha mẹ nên làm gì?

Trẻ sơ sinh bỗng dưng ngủ nhiều là gì?

Trong giai đoạn sơ sinh, giấc ngủ chiếm phần lớn thời gian sinh hoạt của trẻ, trung bình từ 14 đến 17 giờ mỗi ngày và phân bố rải rác cả ngày lẫn đêm. Giấc ngủ sinh lý giúp não bộ tiết ra các hormone tăng trưởng quan trọng và củng cố các liên kết nơ-ron thần kinh non nớt. Thông thường, trẻ sơ sinh sẽ thức dậy sau mỗi 2 đến 3 giờ để đòi bú do dung tích dạ dày của bé còn nhỏ. Hiện tượng trẻ sơ sinh bỗng dưng ngủ nhiều được định nghĩa là khi thời lượng giấc ngủ của bé tăng đột ngột so với nếp sinh hoạt trước đó, các khoảng cách giữa các cữ bú bị kéo dài hơn 4 giờ hoặc trẻ có biểu hiện rất khó tỉnh táo khi được tác động. Để đánh giá hiện tượng này có đáng lo ngại hay không, phụ huynh không chỉ dựa vào số giờ ngủ mà còn phải quan sát toàn diện phản xạ bú mút, độ linh hoạt của cơ thể và sắc thái da của trẻ.

Những nguyên nhân thường gặp khiến trẻ sơ sinh ngủ nhiều hơn bình thường

Thời lượng giấc ngủ của trẻ sơ sinh thường dao động từ 14 đến 17 giờ mỗi ngày và được chia thành nhiều giấc ngắn. Tuy nhiên, nếu trẻ đột ngột ngủ nhiều hơn bình thường, nguyên nhân phổ biến đầu tiên có thể là do bé bước vào giai đoạn tăng trưởng thể chất vượt bậc (growth spurts). Trong các giai đoạn này, cơ thể bé cần nhiều năng lượng để phát triển chiều dài xương và củng cố hệ thần kinh, khiến nhu cầu nghỉ ngơi tăng lên rõ rệt.

Bên cạnh đó, việc trẻ vừa được tiêm chủng các loại vắc xin định kỳ cũng khiến hệ miễn dịch kích hoạt, gây cảm giác mệt mỏi tạm thời và làm bé ngủ nhiều hơn trong vòng một đến hai ngày. Ngoài ra, trẻ sơ sinh mới trải qua một đợt ốm sốt nhẹ hoặc gặp tình trạng vàng da sơ sinh nhẹ cũng có xu hướng ngủ sâu hơn bình thường. Dẫu vậy, nếu giấc ngủ kéo dài kèm theo giảm sút phản xạ tương tác, cha mẹ cần nghĩ đến các yếu tố bệnh lý như nhiễm trùng hô hấp, rối loạn chuyển hóa hoặc mất nước do bú không đủ.

Cách phân biệt giữa giấc ngủ sinh lý tự nhiên và dấu hiệu li bì nguy hiểm

Để nhận biết trẻ ngủ nhiều do nhu cầu sinh lý hay do bệnh lý tiềm ẩn, cha mẹ cần quan sát kỹ hành vi của trẻ trong lúc ngủ và khi thức dậy. Ở trẻ sơ sinh khỏe mạnh, dù ngủ sâu giấc, bé vẫn có những cử động tự nhiên như giật mình nhẹ, co duỗi tay chân hoặc nhép miệng đòi bú. Khi đến cữ bú, bé dễ dàng thức giấc sau vài tác động nhẹ từ người chăm sóc, có phản xạ tìm vú mẹ nhanh nhạy và bú mút mạnh mẽ.

Ngược lại, tình trạng ngủ li bì mang tính bệnh lý thường biểu hiện qua việc trẻ gần như bất động hoàn toàn, cơ thể mềm nhẽo và giảm trương lực cơ. Người nhà rất khó đánh thức trẻ dậy dù đã vỗ nhẹ lòng bàn chân hay cởi bớt quần áo. Khi tỉnh giấc, trẻ thường có biểu hiện đờ đẫn, ánh mắt thiếu linh hoạt, không chịu mở miệng bú hoặc chỉ ngậm núm vú mà không mút. Đi kèm với đó có thể là những dấu hiệu toàn thân đáng lo ngại như sốt cao hoặc thân nhiệt hạ thấp dưới mức bình thường, da tái xanh, tím tái quanh môi hoặc thở khò khè, rút lõm lồng ngực.

Hướng dẫn chăm sóc và theo dõi đúng cách khi trẻ sơ sinh ngủ nhiều

Khi nhận thấy trẻ sơ sinh ngủ nhiều hơn thường lệ, việc đầu tiên người chăm sóc cần làm là thiết lập và duy trì đều đặn cữ bú. Trẻ sơ sinh có dạ dày rất nhỏ và lượng đường dự trữ thấp, do đó không nên để bé nhịn bú quá 4 giờ liên tục. Nếu bé ngủ quên cữ bú, mẹ nên nhẹ nhàng đánh thức bằng cách cởi bớt lớp tã lót quấn quanh người, mát xa nhẹ nhàng lòng bàn chân, lưng hoặc vuốt dọc sống lưng bé.

Khi trẻ mở mắt, hãy cho trẻ tiếp xúc da kề da với mẹ để kích thích phản xạ tìm sữa và bú mút tự nhiên. Trong suốt quá trình theo dõi tại nhà, phụ huynh cần ghi chép lại số lần trẻ đi tiểu và đi tiêu trong ngày. Một đứa trẻ được cung cấp đủ nước và dinh dưỡng sẽ làm ướt ít nhất sáu chiếc tã mỗi ngày với nước tiểu màu vàng nhạt, không có mùi nồng. Đồng thời, việc đo nhiệt độ cơ thể bằng nhiệt kế chuyên dụng cũng rất cần thiết để phát hiện sớm các cơn sốt hoặc tình trạng hạ thân nhiệt bất thường ở trẻ nhỏ.

Các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đưa trẻ đi khám bác sĩ ngay

Trẻ sơ sinh có sức đề kháng non nớt nên mọi diễn tiến bệnh lý đều có thể chuyển biến rất nhanh. Phụ huynh tuyệt đối không được chủ quan tiếp tục theo dõi tại nhà mà cần đưa trẻ đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế gần nhất nếu quan sát thấy các triệu chứng cảnh báo nghiêm trọng. Cụ thể, khi trẻ ngủ li bì không thể đánh thức, bỏ bú liên tiếp từ hai cữ trở lên hoặc bú rất yếu ớt, đây là tình huống khẩn cấp cần can thiệp y khoa.

Ngoài ra, các dấu hiệu khác bao gồm trẻ sốt từ 38 độ C trở lên hoặc thân nhiệt giảm dưới 36 độ C, nhịp thở nhanh trên 60 lần mỗi phút, cánh mũi phập phồng, lồng ngực co rút mạnh mỗi khi hít vào. Tình trạng da dẻ vàng sậm lan xuống vùng bụng và đùi, môi và đầu ngón tay tím tái, thóp trước trên đỉnh đầu bị trũng sâu hoặc phồng căng, tã khô suốt 6 đến 8 giờ liên tục cũng là những chỉ dấu cho thấy trẻ đang gặp nguy cơ mất nước trầm trọng, nhiễm khuẩn sơ sinh hoặc bệnh lý tim mạch, thần kinh cần được bác sĩ chuyên khoa nhi thăm khám và điều trị kịp thời.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức chăm sóc trẻ nhỏ và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý cho trẻ sơ sinh dùng bất kỳ loại thuốc, thảo dược hoặc mẹo dân gian nào khi thấy bé ngủ nhiều. Mỗi trẻ sơ sinh có thể trạng khác nhau, do đó mọi biểu hiện bất thường về tri giác, phản xạ bú và hô hấp đều cần được bác sĩ chuyên khoa nhi trực tiếp đánh giá.

Tóm tắt

Trẻ sơ sinh bỗng dưng ngủ nhiều có thể là hiện tượng sinh lý bình thường nhưng cũng tiềm ẩn dấu hiệu cảnh báo sức khỏe. Cha mẹ cần theo dõi sát sao khả năng bú mẹ, số lượng tã ướt và mức độ phản xạ linh hoạt của con. Khi nhận thấy bất kỳ biểu hiện li bì, bỏ bú hoặc sốt, gia đình cần đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa nhi để được bác sĩ thăm khám kịp thời.